Misak-ı Milli ve Kararları

Misak-ı Milli, Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen son kanundur. Bu belge, Türk ulusal mücadelesinin hedeflerini ve sınırlarını resmen ortaya koymuştur.

Misak-ı Milli'nin altı temel kararı vardır:

• Kapitülasyonlar tamamen kaldırılacak
• Azınlıklara ülkenin siyasi ve sosyal dengesini bozacak ayrıcalıklar verilmeyecek
• Boğazlar uluslararası ticarete açık olacak
• Osmanlı borçları ilgili devletlere paylaştırılırsa, Türkiye kendi payına düşeni ödeyecek
• Vatan bölünmez bir bütündür ve Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada işgal altında olmayan topraklar milli sınırlar içinde sayılacak
• Kars, Ardahan, Batum ve Batı Trakya gibi bölgelerde halk oylaması yapılacak

Not: Wilson İlkeleri'nden esinlenerek oluşturulan Misak-ı Milli kararları, ileride Lozan Barış Antlaşması'nın temelini oluşturacaktır.

Misak-ı Milli'nin Kabulü ve Önemi

Misak-ı Milli, İstanbul Hükümeti (Ali Rıza Paşa) ve Felah-ı Vatan grubu tarafından kabul edilmiştir. Mustafa Kemal ve Temsil Heyeti belgenin oluşmasında etkili olsa da, doğrudan kabulünde yer almamıştır. Padişah ise İngilizlerin etkisiyle belgeyi reddetmiştir.

Misak-ı Milli'nin kabulü, Türk milletinin ulusal bilince eriştiğini göstermiş ve milli mücadeleye yasal bir zemin kazandırmıştır. Bu belgeyle ulusal sınırlar kesin olarak çizilmiş ve Türk milletinin bağımsızlık yemini belgelenmiştir.

Wilson İlkeleri'nden esinlenerek hazırlanan bu kararlar, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararların parlamento tarafından onaylanması anlamına geliyordu. Aynı zamanda Türk milletinin kabul edebileceği asgari barış koşullarını ortaya koyuyordu.

Önemli Hatırlatma: Misak-ı Milli kararları, ilk kez I. İnönü Zaferi sonrası Londra Konferansı'nda dünyaya duyurulmuş, ancak tam anlamıyla Lozan Antlaşması ile dünya devletlerine kabul ettirilmiştir.

İstanbul'un İşgali ve Sonuçları

Misak-ı Milli kararlarının alınması üzerine İngilizler, İstanbul hükümetine bu kararların iptal edilmesi için baskı yaptı. Türk tarafının geri adım atmaması üzerine, 16 Mart 1920'de İstanbul resmen işgal edildi.

İşgal sırasında ilk önce Türk Ocakları ve Şehzadebaşı Karakolu hedef alındı. Birçok milletvekili tutuklanıp Malta'ya sürüldü. İstanbul'un işgalini Mustafa Kemal'e haber veren kişi Manastırlı Hamdi Bey olmuştur.

Mustafa Kemal, işgale sert tepki göstererek tüm yurdu bilgilendiren bir genelge yayınladı. Bu genelgeyle:

• İstanbul ile tüm ilişkiler kesilecekti
• İtilaf subayları Anadolu'da tutuklanacaktı
• İstanbul'a hiçbir ilden vergi gönderilmeyecekti
• Ziraat Bankası, Duyun-u Umumiye ve Osmanlı Bankası'nın gelirlerine el konulacaktı

Dönüm Noktası: İstanbul'un işgali, saltanat ve hilafet yanlılarını da ulusal mücadeleye katılmaya yöneltti ve TBMM'nin açılmasına zemin hazırladı. Bu işgalin tek olumlu sonucu budur.

İşgal Sonrası Gelişmeler ve Kronoloji

İşgale karşı alınan önlemler kapsamında, İstanbul ve Adana'dan Anadolu'ya düşman askerlerinin sevkiyatının engellenmesi için İzmit-Geyve ve Niğde-Ulukışla demiryolları tahrip edildi. Mustafa Kemal, padişahın tutsak olduğu gerekçesiyle milli mücadelenin padişah adına da yürütüleceğini bildirdi.

İstanbul'un işgali, Mustafa Kemal'in öngörüsünü haklı çıkardı. Onun İstanbul'daki meclisin uzun süre varlığını sürdüremeyeceği yönündeki düşüncesi gerçek olmuştu. Salih Paşa'nın istifası üzerine, 5 Nisan 1920'de Damat Ferit Paşa yeniden sadrazamlığa getirildi.

11 Nisan 1920'de padişah, Mebusan Meclisi'ni süresiz olarak kapattı ve böylece Osmanlı parlamento tarihi resmen sona erdi. Bu gelişmeler TBMM'nin açılmasını hızlandırdı.

Kronolojik Sıralama:

• Son Osmanlı Mebusan Meclisi toplandı
• Misak-ı Milli kararları kabul edildi
• İstanbul resmen işgal edildi
• Padişah parlamentoyu kapattı
• TBMM açıldı

Tarihsel Bağlantı: Bu olaylar zinciri, Osmanlı'dan Türkiye Cumhuriyeti'ne geçişin en kritik aşamalarını oluşturmuştur. İstanbul'un işgali, bir bakıma yeni bir devletin doğuşunu hızlandırmıştır.