Mustafa'nın Çocukluğu ve Doğduğu Kent

Mustafa Kemal, 1881 yılında Selanik'te dünyaya geldi. Annesi Zübeyde Hanım ev hanımı, babası Ali Rıza Efendi ise gümrük memuruydu. Sevgi ve dayanışma dolu bir aile ortamında büyüyen Mustafa, hayatı boyunca ailenin önemini vurgulayan konuşmalar yaptı.

Selanik, Mustafa'nın kişiliğini şekillendiren çok özel bir şehirdi. Türk, Rum, Bulgar, Ermeni ve Sırp gibi farklı milletlerin bir arada yaşadığı bu şehir, çok kültürlü bir yapıya sahipti. Önemli bir liman şehri olan Selanik, demir yollarıyla diğer şehirlere bağlanıyor, böylece Batı'dan gelen fikir akımlarına kolayca ulaşılabiliyordu.

Mustafa'nın eğitim hayatı, o dönemin Osmanlı eğitim sistemindeki çeşitliliği yansıtır. Batı tarzı eğitim veren okullar, dini eğitim veren medreseler, azınlık okulları ve yabancı okullar bir arada bulunuyordu. Bu durum eğitimde birliğin olmadığını gösteriyordu.

Biliyor muydun? Mustafa, okula başlama zamanı geldiğinde anne ve babasının arasında görüş ayrılığı oluştu. Annesi dini eğitim alması için Mahalle Mektebine gitmesini isterken, babası modern eğitim veren Şemsi Efendi Mektebine göndermek istiyordu. Sonunda babası, Mustafa'yı önce annesinin istediği okula yazdırıp kısa süre sonra Şemsi Efendi Mektebine geçirdi.

Mustafa Kemal'in Askeri Eğitim Yolculuğu

Mustafa, babası Ali Rıza Efendi'nin vefatından sonra ailesiyle birlikte dayısının çiftliğine taşındı. Çiftlik hayatını sevse de okumayı daha çok istiyordu. Annesi Zübeyde Hanım, onun bu isteğini görerek Selanik'teki akrabalarının yanına gönderdi ve Selanik Mülkiye Rüştiyesi'ne (ortaokul) kaydoldu.

Askeri okula giden öğrencilerin üniformalarından etkilenen Mustafa, annesinden habersiz Selanik Askeri Rüştiyesi sınavlarına girdi ve kazandı. Burada matematik öğretmeni, aynı ismi taşıdıkları için karışıklık olmaması adına ona "Kemal" adını verdi. Böylece "Mustafa Kemal" oldu.

Lise eğitimi için gittiği Manastır Askeri İdadisi'nde Fransız yazarları okuyarak eşitlik, adalet ve demokrasi fikirlerini; Türk yazarları okuyarak milliyetçilik düşüncelerini benimsedi. Devletin sorunlarıyla ilgilenmeye başlaması da bu döneme rastlar.

1899'da İstanbul Harp Okulu'na başlayan Mustafa Kemal, burada arkadaşlarıyla devlet sorunlarını tartıştı ve 1902'de teğmen rütbesiyle mezun oldu. Harp Akademisi'ni ise 1905'te "kurmay yüzbaşı" olarak bitirdi. Fikirlerinden dolayı beklediği gibi Makedonya'ya değil, Şam'daki 5. Ordu Komutanlığı'na atandı.

Önemli not: Mustafa Kemal'in İstanbul'dayken arkadaşlarını toplayarak ülke meseleleri hakkında bilgilendirmesi ve el yazması gizli bir gazete hazırlaması, onun daha o yıllarda bile güçlü liderlik ve örgütleyicilik yetenekleri olduğunu gösteriyordu.