İnkılap Tarihine Giriş

İnkılap kelimesi, köklü değişim ve dönüşümü ifade eder. Bu ders boyunca nasıl büyük değişimlerin yaşandığını ve bunların ülkemizi nasıl etkilediğini öğreneceğiz.

Uyanan Avrupa ve Osmanlı'ya Etkileri

Avrupa'da yaşanan büyük gelişmeler dünyayı değiştirdi. Coğrafi keşifler sayesinde Avrupa ülkeleri zenginleşti ve sömürgecilik başladı.

Reform ve Rönesans hareketiyle Katolik Kilisesi'nin etkisi azaldı. Bu dönemde bilim ve akla önem verilmeye başlandı, "yeniden doğuş" anlamına gelen Rönesans dönemi başladı.

Aydınlanma Çağı felsefe, bilim ve sanatta büyük gelişmelere yol açtı. Fransız İhtilali özgürlük, eşitlik ve adalet kavramlarını dünyaya yaydı. Sanayi İnkılabı ise küçük atölyelerin yerini büyük fabrikaların almasını sağladı.

💡 Önemli Not: Bu gelişmeler sadece Avrupa'yı değil, tüm dünyayı etkiledi ve modern çağın temellerini attı.

Osmanlı'da Fikir Akımları

Osmanlı Devleti'nin dağılmasını önlemek için farklı fikir akımları ortaya çıktı. Osmanlıcılık din, dil, ırk farkı gözetmeksizin herkesi eşit görüyordu.

İslamcılık tüm Müslümanların birleşmesi gerektiğini savunurken, Türkçülük Türklerin dil ve kültür etrafında birleşmesini istiyordu.

Batıcılık Avrupa'nın izlediği yolu takip etmeyi, Adem-i Merkeziyetçilik ise ıslahatların herkesi kapsayacak şekilde yapılmasını öneriyordu.

💡 Hatırla: Bu akımların hepsi Osmanlı'yı kurtarma amacı taşıyordu ama farklı çözümler öneriyordu.

Mustafa Kemal'in Ailesi

1881 yılında Selanik'te doğan Mustafa Kemal'in babası Ali Rıza Bey, annesi Zübeyde Hanım'dı. Bir de Makbule Hanım adında kız kardeşi vardı.

Mustafa Kemal'in ailesi orta halli bir Türk ailesiydi. Babası gümrük memuru, annesi ise çok eğitimli ve bilinçli bir kadındı.

Atatürk'ün Eğitim Hayatı

Mustafa Kemal ilk olarak Mahalle Mektebine başladı ama daha sonra Şemsi Efendi Mektebine kaydoldu. Sonrasında Selanik Mülkiye Rüştiyesi'nde okudu.

Asker olmak için Selanik Askeri Rüştiyesi'ne geçti. Bu okulda matematik öğretmeni ona "Kemal" adını verdi çünkü çok başarılıydı.

Ömer Naci ona şiir ve edebiyat sevgisi aşıladı, tarihe olan ilgisini artırdı. Manastır Askeri İdadisi'nde eğitimine devam etti.

💡 İlginç Bilgi: "Kemal" ismini matematik başarısı sayesinde aldı, bu da onun ne kadar zeki bir öğrenci olduğunu gösteriyor.

Harp Okulu ve İlk Görevler

Harp Okulu'nda Fransızca eğitimi aldı ve teğmen rütbesiyle mezun oldu. Harp Akademisi'nde arkadaşlarıyla gazete çıkardı ve kurmay yüzbaşı oldu.

Tevfik Fikret ve Ziya Gökalp gibi önemli şairler onun fikir dünyasını etkiledi. İlk görev yeri Şam 5. Ordu oldu, burada Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'ni kurdu.

Trablusgarp Savaşı'nda İtalya'ya karşı savaştı. Bu savaşta Osmanlı zorlu bir durumla karşılaştı çünkü Mısır İngilizlerin elindeydi ve yardım gönderilemiyordu.

💡 Dikkat: Mustafa Kemal bu dönemde hem askerlik hem de vatanseverlik konularında deneyim kazandı.

Balkan Savaşları ve Dönemin Gelişmeleri

I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı, Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ'a karşı savaştı ama başarısız oldu. Londra Anlaşması imzalandı.

II. Balkan Savaşı Bulgaristan'ın fazla toprak alması nedeniyle çıktı. Bu savaşta Edirne ve Kırklareli geri alındı.

Aydınlanma Çağı'nın önemli düşünürleri: Montesquieu meşruti monarşiyi, Rousseau demokrasiyi, Voltaire fikir hürriyetini savundu.

Tanzimat Fermanı (1839) ve Islahat Fermanı (1856) ile Osmanlı kendini yenilemeye çalıştı. 1876'da I. Meşrutiyet, 1908'de II. Meşrutiyet ilan edildi.

💡 Sınav İpucu: Bu tarihler ve isimler sınavlarda çok soruluyor, mutlaka ezberle!

Selanik'in Önemi ve Mustafa Kemal'e Etkisi

Selanik Osmanlı'nın Rumeli'deki en gelişmiş şehirlerinden biriydi. İşlek limanı ve Avrupa'yla demiryolu bağlantısı sayesinde ticaret merkezi konumundaydı.

Şehirde farklı etnik ve dini gruplar bir arada yaşıyordu. Bu çok kültürlü ortam Mustafa Kemal'in demokratik düşüncesinin gelişmesinde çok etkili oldu.

Selanik'in Avrupa'ya açılan kapı konumunda olması, Mustafa Kemal'in modern düşünceleri tanımasını sağladı.

💡 Önemli: Atatürk'ün hoşgörülü ve demokratik kişiliğinin temelinde Selanik'teki bu çok kültürlü ortam var.

I. Dünya Savaşı Cepheleri

Kafkas Cephesi'nde amaç Kars, Ardahan ve Batum'u geri almaktı. Sarıkamış Harekâtı ağır hava şartları nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı.

Süveyş Kanalı Cephesi'nde İngiltere'nin sömürge yolları kesilmeye çalışıldı. Arapların İngilizlerle işbirliği yapması bu cepheyi zorlaştırdı.

Çanakkale Cephesi en önemli cepheydi. Düşmanın amacı İstanbul'u ele geçirmek ve Rusya'ya yardım göndermekti. Mustafa Kemal'in "Size ölmeyi değil, ölmeyi emrediyorum!" sözü burada söylendi.

Irak, Suriye-Filistin ve Hicaz-Yemen cepheleri de açıldı. Mondros Ateşkes Antlaşması ile savaş sona erdi.

💡 Unutma: Çanakkale Zaferi Mustafa Kemal'in ünlenmesini sağlayan en önemli olaydır.

Hicaz-Yemen Cephesi

Hicaz-Yemen Cephesi İngilizlerin kutsal topraklardan Mekke ve Medine'yi işgal etmesini önlemek amacıyla açıldı. Bu önemli göreve Fahrettin Paşa görevlendirildi.

Bu cephe İslam dünyasının kutsal yerlerini koruma amacı taşıdığı için özel bir öneme sahipti.

💡 Hatırla: Osmanlı sadece topraklarını değil, İslam dünyasının kutsal yerlerini de korumaya çalışıyordu.