T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük - Genel Tekrar Fasiküllü

Bu çalışma kitabı, T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinin 1. Dönem konularını kapsamlı şekilde ele alan bir genel tekrar fasiküllüdür. Sivas Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından hazırlanan bu kaynak, derste öğrendiğin konuları pekiştirmene yardımcı olacak.

Elindeki fasikül, dersi anlamanı kolaylaştıracak etkinlikler ve alıştırmalarla doludur. Sınav öncesi tekrarlarında kullanabileceğin bu kitapçık, öğrenme sürecini desteklemek için hazırlanmıştır.

Dikkat! Bu kaynak, sınav hazırlığı için önemli bir destek materyali olarak tasarlanmıştır. İnkılap Tarihi dersindeki başarını artırmak için düzenli tekrar yapman çok önemli!

Fasikül Hakkında Bilgi

Bu fasikül, Sivas Millî Eğitim Müdürlüğü'ne ait bir kaynaktır ve ücretsiz olarak dağıtılmaktadır. Kitapçığın para ile satılması yasaktır ve izinsiz çoğaltılamaz.

Kitapçığın hazırlanmasında emeği geçenler:

• Ebubekir Sıddık Savaşçı (Millî Eğitim Müdürü)
• Fahrettin Bülbül (Şube Müdürü)
• Harun Yıldırım, Hüseyin Yıldız ve İbrahim Yuvacı (Yayına Hazırlayanlar)
• Akif Demirkaya $Dizgi-Tasarım-Web Yayın$

Bu kaynak, konuları daha kolay kavramanı sağlamak için uzman öğretmenler tarafından özenle hazırlanmış. Böylece dersi anlamanı kolaylaştıracak bir yardımcıya sahip olacaksın!

İçindekiler

Fasikülün içeriği üç ana üniteden oluşmaktadır:

1. Ünite: Bir Kahraman Doğuyor $sayfa 4-25$ Bu ünite, Atatürk'ün hayatı ve kişiliğini konu alır. Dönemin Avrupa'sı ve Osmanlı Devleti'nin durumu hakkında da bilgiler içerir. Ünite sonunda cevap anahtarı bulunmaktadır.

2. Ünite: Millî Uyanış: Bağımsızlık Yolunda Atılan Adımlar $sayfa 28-42$ Bu ünite, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerini ve Millî Mücadele'nin başlangıcını anlatır. Mondros Ateşkes Antlaşması ve Kurtuluş Savaşı'nın başlangıcı hakkında bilgiler içerir. Cevap anahtarı ünite sonundadır.

3. Ünite: Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm $sayfa 44-55$ Bu ünite, Kurtuluş Savaşı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşu ile ilgili önemli olayları içerir. Ünite sonunda cevap anahtarı verilmiştir.

İpucu! Her üniteden sonra verilen cevap anahtarları, kendi kendine çalışırken doğru cevapları kontrol etmeni sağlayacak.

Bir Kahraman Doğuyor

Bu bölümde, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatını ve içinde doğduğu dönemi öğreneceksin. İnsanların kişiliği, yaşadıkları dönem ve olaylardan etkilenir. Bu yüzden Atatürk'ü tanımak için onun yetiştiği ortamı bilmek çok önemlidir.

Fasikülün birinci ünitesi, Atatürk'ün doğduğu dönemdeki dünyayı, Osmanlı Devleti'nin durumunu ve Atatürk'ün hayatının ilk yıllarını ele alıyor. Bu bölüm, Türkiye Cumhuriyeti'nin nasıl bir ortamda doğduğunu anlamana yardımcı olacak.

Bir liderin yetişme koşulları, karakterini ve düşüncelerini şekillendirir. Bu nedenle bu ünite, sadece tarihi bilgiler sunmakla kalmayıp, Atatürk'ün kişiliğini ve düşüncelerini anlamamıza da yardımcı olacak.

Güçlü Avrupa'nın Doğuşu ve Osmanlı Devleti

Bu bölümde, Avrupa'nın nasıl güçlendiği ve Osmanlı Devleti'nin bu süreçten nasıl etkilendiğini gösteren etkinliklerle karşılaşıyorsun. 15. yüzyıldan itibaren gerçekleşen Coğrafi Keşifler, Avrupa devletlerinin zenginleşmesinde büyük rol oynadı.

Ticaret yollarının değişmesiyle zenginleşen Avrupa'da bilim ve sanat alanında Rönesans, din alanında ise Reform hareketleri gerçekleşti. 18. yüzyılda ortaya çıkan ve akla öncelik veren düşünce sistemine dayalı Aydınlanma Çağı, bilimsel gelişmelerin hızlanmasını sağladı.

Bu gelişmeler Sanayi İnkılabı'nın temellerini oluşturdu. Sanayileşen ülkelerde fabrikalar çoğaldı, bol ve ucuz mal üretimi sağlandı. Ancak bu ülkeler için hammadde ve pazar ihtiyacı da arttı. 1789'da yaşanan Fransız İhtilali ise dünyada eşitlik, adalet ve milliyetçilik düşüncelerinin yayılmasına neden oldu.

Bunu biliyor muydun? Fransız İhtilalinden en çok etkilenenler Osmanlı Devleti ve Avusturya-Macaristan İmparatorluğu gibi çok uluslu devletler oldu. Milliyetçilik düşüncesi, bu imparatorlukların dağılma sürecini hızlandırdı!

Osmanlı'da Değişim Çabaları

Boşluk doldurma etkinliğiyle, Avrupa'daki gelişmeler ve Osmanlı Devleti'ndeki değişim çabalarını pekiştirme fırsatı buluyorsun. Coğrafi Keşifler sonucunda dünyanın bilinmeyen birçok bölgesi tanındı ve bu keşifler Avrupa'nın zenginleşmesine yol açtı.

Zenginleşen Avrupa'da bilim ve sanat alanında Rönesans, din alanında ise Reform hareketleri gerçekleşti. 18. yüzyılda ortaya çıkan Aydınlanma Çağı'nda bilim ve felsefe alanında büyük gelişmeler yaşandı. Coğrafi Keşifler'in para birikimi ve Rönesans'ın bilgi birikimi ile Sanayi İnkılabı doğdu.

1789'da yaşanan Fransız İhtilali, tüm dünyaya eşitlik, adalet, bağımsızlık ve milliyetçilik düşüncelerini yaydı. Bu düşünceler, Osmanlı Devleti gibi çok uluslu imparatorlukların dağılma sürecini hızlandırdı. İngiltere'de başlayan sanayileşme, diğer Avrupa ülkelerine de hızla yayıldı.

Sanayileşen ülkeler için hammadde kaynakları ve yeni pazar bulmak önemli bir ihtiyaç haline geldi. Bu durum, dünyanın birçok bölgesinin sömürgeleştirilmesine ve güç dengesinin değişmesine neden oldu.

Osmanlı'da Yenileşme Hareketleri

Osmanlı Devleti, 1800'lü yıllarda sahip olduğu toprakları korumak için devletlerarası çıkar çatışmalarından yararlanarak denge politikası uygulamıştır. Devletin dağılma süreci, dünyayı etkileyen iki büyük olay olan Sanayi İnkılabı ve Fransız İhtilali'nin etkisiyle hızlanmıştır.

Devletin kötü gidişatının nedeni öncelikle askeri alandaki eksikliklerde aranmış, ancak zamanla diğer alanlarda da yenileşme ihtiyacı duyulmuştur. Osmanlı Devleti'nin yönetim şekli 1. Meşrutiyet ile değişmiştir. Kötüye gidişi durdurmak için önce Islahat Fermanı daha sonra da Kanun-u Esasi gibi hukuki yenilikler gerçekleştirilmiştir.

Osmanlı Devleti'nde yaşayan azınlıklar, Fransız İhtilali'nin ortaya çıkardığı milliyetçilik düşüncesinin etkisiyle ayaklanmışlardır. Jön Türkler, meşrutiyet adı verilen yönetim biçiminin Osmanlı Devleti'nde uygulanmasını isteyen kişilerdir. Türk tarihinin ilk anayasası olan Kanun-u Esasi, 2. Abdülhamit tarafından ilan edilmiştir.

Not: Padişah + Kanun-u Esasi + Osmanlı Mebusan Meclisi olarak belirlenen yönetim şekline Meşrutiyet denir. 2. Abdülhamit, Osmanlı-Rus Savaşı'nın getirdiği karışıklığı bahane ederek meşrutiyet yönetimine son vermiştir.

Osmanlı'da Demokratikleşme Hareketleri

Bu sayfada, Osmanlı Devleti döneminde gerçekleşen demokratikleşme hareketlerini gösteren bir şema yer alıyor. Bu hareketler, devletin çöküş döneminde modernleşme ve kurtuluş çabaları olarak ortaya çıkmıştır.

Osmanlı'daki demokratikleşme hareketleri şunlardır:

• Sened-i İttifak (1808): Padişah ile ayanlar arasında imzalanan, padişahın yetkilerini sınırlandıran ilk belgedir.
• Tanzimat Fermanı (1839): Padişah Abdülmecid döneminde ilan edilmiş, can ve mal güvenliği, vergi adaleti gibi hakları güvence altına almıştır.
• Islahat Fermanı (1856): Müslümanlarla gayrimüslimlerin eşit haklara sahip olmasını öngörmüştür.
• I. Meşrutiyet (1876): İlk anayasa olan Kanun-i Esasi'nin ilanı ve Meclis-i Mebusan'ın açılmasıyla başlamıştır.
• II. Meşrutiyet (1908): İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskısıyla 2. Abdülhamit tarafından ilan edilmiştir.

Bu hareketler, Osmanlı Devleti'nin modern bir devlet olma yolundaki çabalarını gösterir. Demokratikleşme adımları, Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atılmasında da etkili olmuştur.

Osmanlı'da Fikir Akımları

Bu sayfada, Osmanlı Devleti'ni çöküntüden kurtarmak için ortaya atılan fikir akımlarını tanıyacaksın. Osmanlı aydınları, devletin dağılmasını önlemek için farklı düşünce akımları geliştirmişlerdir.

Osmanlıcılık, Osmanlı Devleti'nde yaşayan halkın tamamının din, dil, ırk ve etnik yapısı dikkate alınmadan aynı haklara sahip olmasını savunan düşünce akımıdır. Bu düşünceye göre imparatorlukta yaşayan tüm unsurlar, "Osmanlı" kimliği altında birleşirse devlet kurtulabilecekti.

İslamcılık, 2. Abdülhamit tarafından devlet politikası haline getirilen bir düşünce akımıdır. İslam dünyası Osmanlı halifesi etrafında birleştirilirse devletin yıkılması önlenebilir düşüncesine dayanır. Özellikle Müslüman halkların bir arada tutulması amaçlanmıştır.

Batıcılık, Osmanlı Devleti'nin kültür, yönetim, hukuk ve toplumsal alanda Avrupa devletleri gibi modern bir devlet olması gerektiğini savunur. Bu fikre göre, ülke modernleşirse gayrimüslimler ayrılık fikrinden vazgeçeceklerdi.

Türkçülük ise İttihat ve Terakki Cemiyeti tarafından 2. Meşrutiyet döneminde uygulanmak istenen düşünce akımıdır. Türk kimliğini ön plana çıkararak, Türk kültürünü korumayı ve geliştirmeyi hedeflemişti.

Önemli Not: Bu fikir akımlarından hiçbiri, Osmanlı Devleti'nin çöküşünü tam olarak önleyememiştir. Ancak Türkçülük düşüncesi, Millî Mücadele döneminde ve Cumhuriyet'in kuruluşunda etkili olmuştur.

Mustafa Kemal'in Hayatı ve Selanik

Bu sayfada Mustafa Kemal'in doğduğu şehir olan Selanik'in özellikleri ve onun hayatının ilk yılları hakkında bilgi edineceksin. Boşluk doldurma etkinliğiyle bu konuyu pekiştirebilirsin.

Selanik, 19. yüzyıl sonlarında canlı bir ticarete ve işlek bir limana sahip Osmanlı toprağı olan Makedonya'nın en gelişmiş kentiydi. Aynı zamanda Osmanlı Devleti'nin Batı'ya açılan kapısı niteliğindeydi. Selanik, Mustafa Kemal'in hem doğduğu hem de ilk görev yerinin bulunduğu şehirdi. Günümüzde ise Yunanistan sınırları içerisindedir.

Mustafa Kemal, 1881 yılında Selanik'te Koca Kasım Mahallesi, Islahhane Caddesindeki bir evde doğmuştur. Bu ev günümüzde Türkiye konsolosluğunun bahçesi içerisinde yer almakta ve müze olarak faaliyetini sürdürmektedir.

Selanik'in sosyal yapısı çok kültürlüydü; Türklerle birlikte Rum, Bulgar, Sırp, Yahudi ve Ermeniler gibi farklı milletler bir arada yaşıyordu. Bu durum şehrin kültürel açıdan zenginliğini artırıyordu. Selanik'te farklı dillerde gazete ve dergilerin olması şehrin kültürel yapısı ile ilgiliydi.

İlginç Bilgi: Selanik'in çok uluslu yapısı ve Avrupa'ya açılan liman olması, şehirde yeni fikirlerin daha hızlı yayılmasını sağlamıştı. Bu ortam, genç Mustafa Kemal'in düşünce dünyasının şekillenmesinde büyük rol oynamıştır!