11. Sınıf Tarih: Osmanlı Devleti ve Değişen Dünya Dengeleri

Osmanlı-Avusturya İlişkileri ve Zitvatorok Antlaşması

Osmanlı ve Avusturya arasındaki ilişkiler genellikle Macaristan'ın hakimiyeti üzerine mücadeleye dayanıyordu. 1533 İstanbul Antlaşması ile Avusturya, Osmanlı'nın siyasi üstünlüğünü kabul etmişti.

Osmanlı orduları zamanla Eğri, Estergon ve Kanije kalelerini ele geçirerek bölgedeki hakimiyetini güçlendirdi. Ancak 1606 yılında imzalanan Zitvatorok Antlaşması ile durum değişti. Bu antlaşmanın önemi büyüktü çünkü Osmanlı Devleti, Avusturya karşısındaki siyasi üstünlüğünü kaybetti ve iki devlet arasında denklik ve eşitlik prensibi (mütekabiliyet) kabul edildi.

Not: İlginç bir şekilde Osmanlı, savaş alanında kazanmasına rağmen masa başında Zitvatorok Antlaşması'nda istediğini elde edemedi. Bunun nedenleri doğuda Safevi Devleti'nin saldırıları ve içeride Celali ayaklanmalarının çıkmasıydı.

Vasvar Antlaşması ve II. Viyana Kuşatması

Vasvar Antlaşması, Osmanlı'nın Avusturya'ya karşı son başarılı antlaşması olarak tarihe geçti. Bu dönemde Osmanlı-Rusya ilişkileri gerginleşmeye başlamıştı çünkü Rusya sıcak denizlere inmek istiyor ve Lehistan (Polonya) iç işlerine karışıyordu.

Bahçesaray (Çehrin) Antlaşması, Osmanlı-Rusya arasındaki ilk antlaşmaydı. Osmanlı-Lehistan ilişkilerinde ise gerginliğin nedeni Rusya'nın Lehistan içişlerine karışması ve Lehistan'ın Osmanlı himayesindeki Ukrayna Kazaklarına saldırmasıydı. IV. Mehmet döneminde imzalanan Bucaş Antlaşması (1672) ile Osmanlı, batıda en geniş sınırlarına ulaştı.

II. Viyana Kuşatması'nın nedenleri arasında Avusturya'nın Macarlara yaptığı baskılar ve Macarların (Tökeli İmre) Osmanlı'dan yardım istemesi vardı. Ayrıca Sadrazam Merzifonlu Kara Mustafa Paşa'nın şahsi hırsları da etkiliydi. Sonuçta 1699 yılında Karlofça Antlaşması imzalandı.

Önemli: II. Viyana yenilgisinden sonra Osmanlı'nın sandıkları kadar zayıf olmadığını gören Avrupalı devletler, Osmanlı'yı Avrupa'dan atmak amacıyla Kutsal İttifak'ı kurdular. Bu ittifakta Avusturya, Lehistan, Venedik ve Rusya yer aldı. Rusya ilk kez böyle önemli bir siyasi oluşumda yer alarak uluslararası politikada önemli bir aktör haline geldi.