17. Yüzyılda Avrupa'nın Genel Durumu

Bu dönemde Avrupa'da iki önemli gelişme yaşandı: güçlü monarşiler ve sömürgecilik yarışı. Artık krallar, "Devlet demek, Ben demek" diyebilecek kadar güçlendi!

Haçlı Seferlerinden sonra zayıflayan derebeylik sistemi (Almanya hariç) tamamen sona erdi. Özellikle İngiltere ve Fransa'da krallar, yönetimdeki tek güç haline geldi. Fransa Kralı XIV. Luis'in ünlü sözü bu durumu mükemmel özetliyor.

Coğrafi Keşifler sayesinde Avrupa devletleri zenginleşmeye başladı. İspanya ve Portekiz'le başlayan sömürge yarışına İngiltere, Fransa ve Hollanda da katıldı. Bu durum Avrupalıların Osmanlı İmparatorluğu'na olan ticari bağımlılığını kırmak istemelerine yol açtı.

Önemli: Uzak Doğu ve Hindistan'a egemen olma mücadelesi, Avrupa devletleri arasında büyük savaşlara (Otuz Yıl Savaşları gibi) neden oldu.

Yeni Ekonomik Model: Merkantilizm

Coğrafi Keşiflerden önce güç kaynağı topraktı, ama artık para (altın ve gümüş) her şeyin anahtarı haline geldi. İşte bu yeni düşünce tarzına Merkantilizm deniyor.

Merkantilizme göre: Ne kadar çok altın-gümüş = O kadar zenginlik = O kadar güç! Bu anlayış Makyavelizm ile birleşince, "Amaca giden her yol mübahtır" düşüncesi ortaya çıktı. Yani devletlerin sadece çıkarları vardı, ebedi dostlukları ya da düşmanlıkları yoktu.

Merkantilizmin etkisiyle Avrupalılar dış ticareti önemsemeye, yeni sömürgeler elde etme yarışına girmeye başladı. Çünkü daha fazla sömürge = daha fazla hammadde ve pazar = daha fazla zenginlik!

Osmanlı'ya etkisi ise olumsuz oldu. Dünya ihracatı artırıp ithalatı kısıtlarken, Osmanlı İaşecilik ilkesiyle tam tersini yapıyordu. Bu durum, savaş gelirlerinin azaldığı, saray masraflarının arttığı dönemde hazineyi zor duruma soktu.

Not: Bu nakit ihtiyacını karşılamak için İltizam sistemi yaygınlaştırıldı.

Otuz Yıl Savaşları ve Westfalia Antlaşması

1618-1648 yılları arasında Avrupa'da tam 30 yıl süren büyük bir mezhep savaşı yaşandı. Bir tarafta Katolikler (Almanya ve İspanya), diğer tarafta Protestanlar ve müttefikleri vardı.

İlginç olan şu: Katolik olan Fransa, Protestanların yanında savaştı! Bu da bize bu savaşların sadece din değil, ekonomik ve siyasi sebeplerle de yapıldığını gösteriyor.

Savaşları Protestanlar kazandı ve 1648 Westfalia Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmayla Avrupalılar mezhep seçme özgürlüğü kazandı, Kutsal Roma İmparatorluğu dağıldı, İspanya güç kaybetti, Fransa güçlendi.

En önemli değişim şuydu: Avrupa tarihinde ilk kez meseleler dinin etkisinde kalmadan tartışıldı. Papa'ya bile söz hakkı verilmedi! Böylece uhrevi devletlerin yerini seküler devletler almaya başladı. Modern diplomasi ve devletler hukuku bu antlaşmayla doğdu.

Dikkat: Evrensel imparatorlukların yerini ulusal krallıklar ve ulus devletler aldı.

Akıl Çağı

15. yüzyılda Rönesans, 16. yüzyılda Reform yaşayan Avrupalılar, 17. yüzyılda da Akıl Çağı'nı başlattı. Skolastik düşüncenin yerini Rasyonalizm aldı.

Rasyonalizme göre insana sadece aklının rehberliği yetiyordu. İnsan aklı her şeyi gerçekleştirebilecek güçteydi! Sadece onu engelleyen güçlerden kurtulmak gerekiyordu: Kilise, hukuksuz devlet, bilgisizlik, cahillik ve yöntemsizlik.

17. yüzyıl düşünürleri dünyayı akıl ve bilim yardımıyla anlamaya çalıştı. Galileo, Kepler, Kopernik ve Newton gibi bilim adamları sayesinde Avrupa'da gerçek bir Bilim Devrimi yaşandı.

Bu gelişmeler sadece bilimsel değil, toplumsal da büyük değişimlerin habercisiydi. Artık Avrupa, dogmalara değil akla ve bilime dayalı bir medeniyete doğru ilerliyordu.

Sonuç: Bu dönem Avrupa'nın modern dünyaya geçişinin temellerini attı.