Reform'un Sonuçları ve Osmanlı'ya Etkileri
Reform hareketi Avrupa'da mezhep birliğini tamamen değiştirdi. Katolikliğin yanında Protestanlık, Kalvenizm ve Anglikanizm gibi yeni mezhepler ortaya çıktı. Papa'ların saygınlığı ve Katolik Kilisesi'nin otoritesi ciddi şekilde sarsıldı.
Kilise topraklarının büyük kısmı el değiştirirken, eğitim sistemi de kiliseden alınarak laik eğitim kuruldu. En önemlisi, bilimsel gelişmelerde kilise baskısının azalmasıyla daha serbest bir ortam oluştu.
Osmanlı Devleti bu gelişmeleri yakından takip etti. Kanuni döneminde Luther'in faaliyetleri desteklendi çünkü Hristiyan birliğinin parçalanması Osmanlı'nın işine geliyordu. Osmanlı topraklarındaki gayrimüslimler arasında reform yaşanmadı.
İstimalet politikası sayesinde Osmanlı'daki Hristiyanlar din ve eğitimde serbest bırakıldı. Avrupa'da kanlı mezhep savaşları yaşanırken, Osmanlı'daki Hristiyanlar refah içinde yaşamaya devam etti.
💡 Sonuç: Reform, Avrupa'da büyük karışıklıklara yol açarken, Osmanlı bu durumu kendi lehine çevirmeyi başardı.