Tarih1,273 görüntüleme·Güncellendi Jun 7, 2026·24 sayfa

İnsanlığın İlk Dönemleri - 9. Sınıf Tarih 2. Ünite

Ömür Demir@contingencyqueen.14

İnsanlığın ilk dönemleri, yazının icadından önce insanların yaşam biçimleri, yerleşim... Daha fazla göster

1 / 24

of 24

2. Ünite
# İNSANLIĞIN İLK DÖNEMLERİ

### Yazının İcadından Önce İnsan

* Avcılık ve besin toplayıcılığı
* Yerleşik yaşam ve tarımsal üre

İnsanlığın İlk İzleri

İnsanlık tarihi hakkında bilgi edinmenin en önemli yolu arkeolojik araştırmalardır. Yaklaşık 2,5 milyon yıl önce Dünya buzullarla kaplıydı ve insan yaşamına uygun değildi. Buzulların erimesiyle birlikte özellikle kuzey yarım kürede ılıman iklim kuşakları oluştu ve ilk yerleşmeler buralarda görülmeye başladı.

12 bin yıl önce Anadolu'nun güneydoğusu ve Mezopotamya'da "Bereketli Hilal" olarak adlandırılan bölgede iklim insan yaşamına uygun hale geldi. İnsanlar önceleri avcılık ve besin toplayıcılığı yaparak tüketici konumdaydı. Zamanla yabani tahılları ıslah ederek planlı tarımsal faaliyete başladılar ve üretici konuma geçtiler.

Anadolu'daki kazı çalışmaları, MÖ 9000'lerden itibaren üreticiliğin başladığını gösteriyor. Örneğin, Çayönü Höyüğü (Diyarbakır) ve Cafer Höyük (Malatya) yerleşkelerinde dünyanın en eski buğday türlerinden "Emmer" evcil buğdayı bulunmuştur. Bu da tahılın ana vatanının Anadolu olduğunu kanıtlamaktadır.

Biliyor muydun? İnsanlar önceleri mağaralarda yaşarken, yerleşik hayata geçince "megaron" tipi evlerde yaşamaya başladılar. İzmir'deki Limantepe ve Baklatepe höyüklerinde bu evlerin örnekleri bulunmuştur.

of 24

Avcılık-Toplayıcılıktan Üreticiliğe

14 bin yıl önce buzulların erimesi ve havaların ısınmasıyla insanlık tarihinde yeni bir dönem başladı. İnsanlar artık mağaralardan çıkarak açık alanlarda yaptıkları kulübelere yerleşmeye başladılar. Doğada kendiliğinden yetişen buğday, arpa ve mercimek gibi yabani tahılları deneme yanılma yöntemiyle ıslah ederek tarıma başladılar.

İnsanlar sığır, koyun ve keçi gibi hayvanları da evcilleştirdiler. Onların etinden, sütünden ve derisinden yararlanarak yaşamlarını kolaylaştırdılar. Ektikleri tarlaların yakınında ilk köy yerleşmelerini kurarak yerleşik hayata geçtiler. Kilden yaptıkları kapları fırınlarda pişirip, sertleştirerek seramik sanatını başlattılar.

Tarımın ve hayvancılığın keşfiyle birlikte insanlar artık avcı-toplayıcı göçebelikten üretime dayalı yerleşik hayata geçmeye başladılar. Takas denilen ürün değişimi yöntemini kullanarak ticaretin temellerini attılar. Tekerleği icat ederek ağır yüklerin taşınmasını kolaylaştırdılar.

Unutma! Anadolu'da ilk köy yerleşmesi Diyarbakır/Çayönü, ilk şehir yerleşmesi Konya/Çatalhöyük, ilk anıtsal mezar ise Şanlıurfa/Göbeklitepe'dir.

of 24

İlk Yerleşmeler

Anadolu'da yazıdan önceki dönemi en iyi yansıtan yerleşim yerlerinden biri Çatalhöyük'tür. Konya'nın Çumra ilçesi yakınlarında bulunan Çatalhöyük, köy yaşamından kentsel hayata geçişin önemli bir kanıtıdır. Dünyadaki ilk şehir yerleşmesi olarak kabul edilir ve günümüzde UNESCO Dünya Mirası listesinde önemli bir yer tutar.

Göbeklitepe ise Şanlıurfa kent merkezinin 18 km kuzeydoğusunda, Örencik köyü yakınlarında bulunur. Göbeklitepe, günümüze kadar keşfedilen en erken tarihli dinî mimaridir ve dünyadaki ilk anıtsal mezar olarak kabul edilir. Ayrıca bu önemli arkeolojik alan da UNESCO Dünya Mirası listesindedir.

Tarih boyunca yıkılan kentlerin kalıntıları üzerine yenileri inşa edildiğinden, yerleşmelerin kurulduğu arazilerde zamanla tepecikler oluşmuştur. Bu hafif eğimli yükseltilere ülkemizde "höyük", Yunanistan'da "magula", Orta Doğu ülkelerinde "tell", İran'da ise "teppe" denilmektedir.

Merak ettin mi? Höyükler, aynı yerde binlerce yıl boyunca kesintisiz yerleşim olduğunu gösteren arkeolojik hazinelerdir. Her katman, farklı bir dönemin yaşam izlerini taşır!

of 24

Tarih Öncesi Çağlar

Yazının icadından önceki dönemlerde insanlar yaşadıkları olayları, bilgi birikimlerini, tecrübelerini ve efsanelerini sözlü biçimde kuşaktan kuşağa aktarmışlardır. Anlatıcının hayal gücüyle zenginleşen bu sözlü kültür ögelerinin en eskilerinden biri de Altay Türklerine ait **"Yaratılış Efsanesi"**dir.

Tarih öncesi devirler sınıflandırılırken insanların kullandıkları araç-gereç ve madenler temel alınmıştır. En uzun devir Paleolitik (Eski Kabataş) Devir'dir ve MÖ 2,5 milyon-16 bin yılları arasında sürmüştür. Ateş Mezolitik Devir'de kontrol altına alınmıştır. Üretim, tarım ve ilk köy yerleşimleri ise Neolitik dönemde ortaya çıkmıştır.

Maden Devri ise ilk olarak bakır kullanımıyla başlamıştır. Bakır devrine Kalkolitik (Bakırtaş) devri de denir. Sonra sırasıyla Tunç Devri ve Demir Devri gelmiştir. MÖ 3500 yılında yazının icadıyla tarih öncesi dönem sona ermiş ve tarihî devirler başlamıştır.

Harika bilgi! Konya, Akşehir Dursunlu fosil yatakları, Anadolu'da insan varlığına ilişkin kalıntıların ele geçirildiği en eski buluntu yeridir. İstanbul, Yarımburgaz Mağarası'na ise günümüzden 270 bin-390 bin yıl önce ilk insanların yerleştiği tespit edilmiştir.

of 24

Yazının Gelişimi

İnsanlar günlük hayatlarında gördükleri olayları mağara duvarlarına çizerek hayat tarzlarına ilişkin bilgilerin günümüze kadar ulaşmasını sağladılar. Eski Taş Çağı'na ait insan barınaklarının en tanınmışları, İspanya'daki Altamira ve Fransa'daki Lascaux Mağaraları'dır. Bu mağaraların duvarları öküz, at, geyik ve bizon gibi hayvanların resimleriyle kaplıdır.

İlk Çağ'da Mezopotamya'daki dinî inanışların etkisiyle Sümerler, mabet ekonomisinin zorunluluğu ile sembol yazısını (piktograf) icat ettiler. Sümerlerin kullandığı ilk yazılı kil tablet örneklerine Uruk kentinde rastlanmıştır. İşaretler çiviye benzetildiği için bu yazıya "çivi yazısı" denmiştir.

Hiyeroglif yazısını kullanan Mısırlılar, papirüs ve fırça gibi araçlar kullanmışlardır. Mısır yazısı, 24 sessiz harften oluşan Fenike alfabesine model olmuştur. Bu alfabeden Sami, sonrasında da Latin alfabesi geliştirilmiştir. İlk kez Bergama'da hayvan derisinden üretilen parşömenler birleştirilerek kitap hâline getirilmiştir.

Bilgi notu: Sümerlerde, okullara "Tablet Evi" adı verilirdi. Öğrenciler kil parçaları üzerine aynı heceleri tekrar tekrar yazarak yazı yazmayı öğrenirlerdi. Sümerler, öğretmene "tablet evinin babası", öğrenciye ise "tablet evinin oğlu" demiştir.

of 24

Kadim Dünyada Bilimler

Bilim, insanlığın ortak ürünüdür ve kökleri ilk insanlara kadar uzanır. Tarihî süreç içinde Mısır, Yunan, Çin, Hint, İran, Arap ve Türk gibi milletlerden bilim insanlarının çalışmaları, medeniyetin gelişmesine katkı sağlamıştır.

İlk insanlar doğa ile ilişkisinde basit teknik becerileri kullanmıştır. Gökyüzü olaylarının izlenmesi, kaydedilmesi ve yorumlanması, günümüz modern astronomi bilimine temel oluşturmuştur. Geçmişte insanlar yıldızları ve uzayı çıplak gözle, yerden izliyorlardı. Günümüzde ise uzay araştırmaları, haberleşme ve televizyon yayıncılığı gibi işler uydularla yapılmaktadır.

Modern astronomideki matematiksel dayanaklar ilk defa Mezopotamya'da kullanılmıştır. Mezopotamya uygarlıkları, ziggurat adı verilen tapınaklarda gözlem yaparak gök biliminde bilimsel gözlem yöntemini keşfetmiş ve bilgileri tablolaştırmıştır.

İlginç bilgi: Büyük İskender, Asya seferi sırasında coğrafyacıları yanından ayırmamıştır. Mısır'da kurmuş olduğu İskenderiye Kütüphanesi'nde görev yapan Eratosthenes, Dünya'nın yuvarlaklığına inanmış ve yaptığı deneylerle Dünya'nın çevresini bugünkü değerine yakın olarak hesaplamıştır.

of 24

İlk Çağ'da Bilim ve Tıp

Amasya'da yaşamış ve coğrafya konusunda çalışmış Strabon, Anadolu ve çevresinde yaptığı geziler sonucunda on yedi bölümden oluşan "Coğrafya" isimli eseri yazmıştır. "Geography" (Yeryüzünün Tasviri) terimini ilk kez kullanan Eratosthenes, coğrafya biliminin kurucusu olmuştur.

Hastaların tedavisi ise Sağlık Tanrısı Asklepios adına kurulan tapınaklarda yapıldı. Bilimsel tıbbın kurucusu olarak kabul edilen Hipokrat $MÖ 460-337$ da bu uygarlığın sınırları içinde doğdu. Hipokrat, hastalıkların doğaüstü güçlerden değil fiziki nedenlerden kaynaklandığını ileri sürerek tıp tarihinde yeni bir dönemin kapısını açtı.

Hipokrat'ın "Tıp ilmi iki beyte sığdırılmıştır ve söylemenin güzeli de kısa söylenmesindedir" sözü, bilimsel tıbbın özlü anlatımını vurgulamaktadır. Onun ortaya koyduğu ilkeler, modern tıbbın temelini oluşturmuştur.

Önemli not: Hipokrat, tıp mesleğinin etik kurallarını belirleyen ve günümüzde halen tıp doktorlarının mezuniyet töreninde okuduğu "Hipokrat Yemini"ni oluşturmuştur. Bu yemin, hekimlerin hastalara zarar vermeme ve onları önceleme ilkelerini içerir.

of 24

İlk Çağ Medeniyetleri

İlk Çağ, MÖ 3200'de Sümerlerin yazıyı bulmasıyla başlar ve 375 yılında Kavimler Göçü ile sona erer. Bu dönemde birçok önemli medeniyet gelişmiştir: Mezopotamya, Mısır, Doğu Akdeniz, Anadolu, Ege-Yunan, İran, Hint ve Çin medeniyetleri.

MÖ 2375'te ilk yazılı kanunlar olan Urkagina Yasaları çıkarıldı. MÖ 1700'de Hammurabi Kanunları oluşturuldu. MÖ 1280'de tarihte bilinen ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşması imzalandı. MÖ 776'da ilk olimpiyatlar düzenlendi. MÖ 680'de Lidyalılar parayı kullanmaya başladı.

MÖ 550'de Pers İmparatorluğu kuruldu. MÖ 359'da İskender İmparatorluğu kuruldu ve MÖ 323'te yıkıldı. 313 yılında Milano Fermanı ile Hristiyanlık serbest bırakıldı. 330'da Roma İmparatorluğu'nda Hristiyanlık resmi din haline geldi. 395'te Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldı ve 476'da Batı Roma yıkıldı.

Bilgi köşesi: İran'da kurulan Pers İmparatorluğu, tarihte ilk istihbarat teşkilatını oluşturdu. "Kralın gözü" ve "Kralın kulağı" olarak adlandırılan bu sistem, birbirlerini kontrol eden ve bilgi toplayan bir yapıya sahipti.

of 24

İlk Çağ'da Farklı Medeniyetler

İran Medeniyeti, Pers Kralı Kiros'un Medleri yıkması ve MÖ 543'te Lidya ülkesini almasıyla Anadolu'ya hâkim oldu. Persler, satraplık (eyalet) sistemini Anadolu'da uyguladılar ve her satraplığın başına bir satrap atadılar. Gelişmiş bir posta teşkilatı kurdular ve Sardes'ten başkentleri Sus'a kadar uzanan Kral Yolu'nu yaptılar.

Çin Medeniyeti, birçok önemli buluşa imza attı. Pusula, barut, kâğıt ve matbaa ilk kez Çin'de geliştirildi. Yazıları resim yazısıdır. Ordu yönetiminde Türkleri örnek almışlardır. Dini bakımdan Konfüçyüz ve Lao-çe önemlidir. Budizm yaygındır. Tıpta masaj ve akupunkturu kullanmışlardır.

Hint Medeniyeti, Hint yarımadasında gelişmiş ancak iklim ve yer şekillerinin etkisiyle sık sık istilalara uğramıştır. Hindistan'da halk sosyal sınıflara ayrılmıştır: Brahmanlar, Kşatriyalar, Vaysiyalar, Südralar ve Paryalar. Brahmanizm ve Budizm burada doğmuştur. Matematikte sıfırı ilk kez kullanmışlardır.

Harika bilgi: Mezopotamya, Fırat ve Dicle nehirlerinin arasındaki bölgede kurulmuştur ve "iki nehir arası" anlamına gelir. Bölge, nehirlerin akış yönüne göre Aşağı Mezopotamya ve Yukarı Mezopotamya olarak adlandırılır.

of 24

Sümerler $MÖ 4000-2350$

Sümerler, Güney Mezopotamya'ya yerleşmiş ve ilk site devletlerini (Lagaş, Ur, Uruk, Eridu, Nipur, Kaş, Umma) kurmuşlardır. Şehirleri bir tapınak etrafına kümelenerek kurulmuştur. Sitelerin başında ensi ya da patasi adı verilen rahip-krallar bulunurdu. Bir şehir başka bir şehir devletini ele geçirirse kralına Lugal, bütün şehirleri ele geçirirse Lugal Kalma (Büyük Adam) unvanı verilirdi.

Sümerler çok tanrılı (politeist) bir inanç sistemine sahipti. Tapınaklarına Ziggurat denirdi. MÖ 3500'de ilk yazıyı $çivi yazısı/piktografik yazı$ buldular. Sümer Kralı Urkagina, MÖ 2375'te tarihte bilinen ilk yazılı kanunları çıkardı. Bu kanunlar kilden yapılmış koniler üzerine çivi yazısı ile yazılmıştır.

Sözlü edebiyat gelişmiştir. Gılgamış Destanı, Yaratılış Manzumesi ve Tufan hikâyesi önemlidir. İlk defa tekerleği icat ettiler. Aritmetik ve Astronomide ilerlediler ve Pi (π) sayısını hesapladılar. Sabanı bulmuşlardır. İthalat ve ihracatı başlatmışlardır. Ahiret inançları yoktur, bu nedenle mezarlarına eşya koymamışlardır.

Önemli bilgi: Sümerler şehir devletleri halinde yaşamışlardır. Bu site devletlerinin her biri bağımsız yapıya sahipti. Mimaride kerpiç kullanmaları nedeniyle zigguratlar günümüze ulaşamamıştır.

of 24

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

İnsanlığın İlk İzleri

Avcılık-Toplayıcılıktan Üreticiliğe

İlk Yerleşmeler

Tarih Öncesi Çağlar

Yazının Gelişimi

Kadim Dünyada Bilimler

İlk Çağ'da Bilim ve Tıp

İlk Çağ Medeniyetleri

İlk Çağ'da Farklı Medeniyetler

Sümerler MO¨4000−2350MÖ 4000-2350MO¨4000−2350

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Knowunity ücretsiz mi?

En popüler içerikler: Mesopotamia

9.Sınıf Tarih Ders Notları 2025

9.SINIF TARİH

Tarih ders notları 9. Sınıf

Tarih Mezopotamya Uygarlıkları kısa notlar

İlkçağ medeniyetleri

İnsanlığın İlk Dönemleri Tarih 1.Kısım

Tarih 2 ünite ilk çağ uygarlıkları

İlk çağ uygarlıkları

İlk Çağ Medeniyetleri

Tarih dersinin en popüler içerikleri

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

9.sınıf tarih ders notları

TYT AYT TARİH

Tarih 4. Ünite

11.SINIF TARİH 3.ÜNİTE SINAV ÖZETİ

9. sinif tarih 2025 Mufredat ders notlari 2. donem 2. yazili konular dahildir sayfa 29-41 arasi

11. Sınıf Tarih 2.Dönem 2.Yazılı Notları

9.Sınıf Tarih Ders Notları 2025

Tyt Ayt Kpss Tarih

En popüler içerikler

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

8.sınıf matematik

11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları

9.sınıf tarih ders notları

Tyt biyoloji

7. Sınıf Fen Bilimleri

İnkılap tarihi

TYT AYT TARİH

11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

İnsanlığın İlk İzleri

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Avcılık-Toplayıcılıktan Üreticiliğe

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

İlk Yerleşmeler

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Tarih Öncesi Çağlar

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Yazının Gelişimi

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Kadim Dünyada Bilimler

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

İlk Çağ'da Bilim ve Tıp

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

İlk Çağ Medeniyetleri

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

İlk Çağ'da Farklı Medeniyetler

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Sümerler MO¨4000−2350MÖ 4000-2350MO¨4000−2350

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Sümerler $MÖ 4000-2350$

Sümerler $MÖ 4000-2350$