17. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun Diplomatik İlişkileri

Osmanlı-Avusturya Uzun Savaşları

17. yüzyılda Osmanlı'nın en zorlu rakiplerinden biri Avusturya idi. Bu dönemde iki devlet arasında yaşanan uzun savaşlar, Osmanlı tarihinin dönüm noktalarından biri.

1596 Haçova Meydan Muharebesi, Avusturya'nın vergilerini ödememesi ve Papa'nın kışkırtmasıyla başladı. Osmanlı bu savaşı kazanmasına rağmen, savaştan kaçan askerlerin mallarına el konulması Celali İsyanları'na sebep oldu.

Savaşlar sonunda iki önemli antlaşma imzalandı. İstanbul Antlaşması'nda Avusturya her yıl vergi ödeyecekti. Daha sonra imzalanan Zitvatorok Antlaşması'yla ise Avusturya sadece bir kez vergi ödeyecek ve Avusturya Kralı Osmanlı Padişahı'na denk sayılacaktı.

Not: Zitvatorok Antlaşması, Osmanlı'nın ilk kez bir Avrupa devletiyle eşit şartlarda antlaşma imzalaması açısından çok önemli!

Osmanlı-Lehistan Mücadeleleri

Ukrayna toprakları üzerindeki hakimiyet mücadelesi, Osmanlı ile Lehistan arasında sürekli çatışmalara neden oldu. Bu rekabet iki önemli savaşla sonuçlandı.

1621 Hotin Muharebesi, Lehistan'ın Eflak ve Boğdan'ın işlerine karışmasıyla başladı. 2. Osman'ın Lehistan seferinden sonra Hotin Antlaşması imzalandı ve Dinyester nehri iki ülke arasında sınır kabul edildi.

1672 Bucaş Antlaşması ise 4. Mehmet döneminde geldi. Osmanlı, Kazaklarla ittifak kurarak Lehistan'a karşı başarılı oldu. Kamaniçe'yi fethettikten sonra Podolya Osmanlı'ya bırakıldı.

Önemli: Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti batıdaki en geniş sınırlarına ulaştı!

Safevi-Osmanlı Doğu Savaşları

Osmanlı'nın doğu sınırlarındaki en büyük rakibi Safevi İran'ı idi. Bu iki devlet arasında imzalanan antlaşmalar, Osmanlı'nın doğu politikasını şekillendirdi.

1555 Amasya Antlaşması Kanuni döneminde Osmanlı lehine sonuçlandı. 1590 Ferhat Paşa Antlaşması'yla Tebriz, Karadağ, Sirvan ve Dağıstan Osmanlı'ya bağlandı ve devlet doğuda en geniş sınırlarına ulaştı.

Ancak 1612 Nasuh Paşa Antlaşması'yla önceki kazanımlar geri verildi çünkü Safevililer Osmanlı'daki iç karışıklıklardan yararlandı. 1639 Kasrı Şirin Antlaşması ise çok önemli: bu antlaşmayla çizilen sınırlar günümüz Türkiye-İran sınırlarını belirledi.

Sınav İpucu: Kasrı Şirin Antlaşması hem tarihsel hem de güncel önemi nedeniyle sınavlarda sık soruluyor!

Osmanlı'nın Diğer Cepheleri: Venedik ve Rusya

Venedik ile ilişkiler 1571'de Kıbrıs'ın fethiyle değişti. Sultan İbrahim döneminde başlayan Girit kuşatması tam 24 yıl sürdü ve 4. Mehmet döneminde tamamlandı.

Rusya ile olan mücadeleler ise farklı bir nedenden kaynaklandı. Rusya'nın yayılma politikalarına karşı Osmanlı, Ukrayna Kozaklarıyla ittifak kurarak tampon bölge oluşturmaya çalıştı.

1677'de İbrahim Paşa, 1678'de ise Merzifonlu Kara Mustafa Paşa Rusya'ya sefer düzenledi. Çehrin Kalesi kuşatmasından sonra Ruslar teslim olmak zorunda kaldı. 1681 Bahçesaray Antlaşması'yla Ozi nehri iki ülke arasında sınır kabul edildi.

Dikkat: Bu dönem Osmanlı'nın hem doğuda hem batıda hem de kuzeyde aynı anda savaştığı zorlu bir dönemdi!