Sosyal Bilgiler: Dünyanın Neresinde Olduğunuzu Keşfedin

Dünyanın Neresindeyim? - 1

Dünya üzerinde yerimizi bulmak için hayali çizgilerden yararlanırız. Bu çizgiler dünyayı daha kolay anlamamıza yardımcı olur.

Ekvator, dünyayı kuzey ve güney olarak iki eşit parçaya bölen hayali çizgidir. İki kutup noktasına eşit uzaklıktadır. Bir yerin kuzey ya da güney yarım kürede olduğunu anlamak için Ekvator'a göre konumuna bakarız.

Paraleller, Ekvator'a paralel uzanan ve birer derece aralıklarla çizilen dairelerdir. Dünyada toplam 180 tane paralel vardır (90 kuzeyde, 90 güneyde). Ekvator'dan kutuplara doğru gittikçe paralellerin çevresi kısalır. İki paralel arası uzaklık her yerde 111 kilometredir.

Meridyenler ise bir kutuptan başlayıp diğer kutba uzanan yarım çemberlerdir. Greenwich Meridyeni (İngiltere'de) başlangıç meridyeni (0°) olarak kabul edilir. Toplam 360 meridyen vardır. Ardışık iki meridyen arasındaki zaman farkı dört dakikadır.

Bunu Unutma! Coğrafi koordinat sistemi paralel ve meridyenlerin birleşiminden oluşur. Bir yerin koordinatlarını bulmak için önce hangi yarım kürede olduğunu, sonra Greenwich'e göre konumunu belirlemelisin.

Dünyanın Neresindeyim? - 2

Dünyada yaşadığımız yeri belirtirken sadece paralel ve meridyenler değil, kıtalar ve okyanuslar da önemlidir. Kıta, etrafı denizlerle çevrili büyük kara parçasıdır. Dünyada 7 kıta vardır: Asya, Avrupa, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya ve Antarktika.

Kıtaları birbirinden ayıran büyük su kütlelerine okyanus denir. Dünyada üç büyük okyanus vardır: Büyük Okyanus, Atlas Okyanusu ve Hint Okyanusu.

Türkiye'nin topraklarının büyük bölümü Asya'da, çok az bir kısmı ise Avrupa'dadır. Üç tarafı denizlerle çevrili olmasına rağmen hiçbir okyanusa kıyısı yoktur.

Bir yerin dünya üzerindeki konumu iki şekilde belirtilir: Matematik konum (paralel ve meridyenlerle belirtilen konum) ve özel konum (kıtalara, denizlere, komşulara göre konum).

Türkiye 36°-42° kuzey paralelleri ve 26°-45° doğu meridyenleri arasında yer alır. Özel konum olarak ise üç kıtanın birbirine en yakın olduğu yerde bulunur, iki önemli boğaza sahiptir ve uluslararası ticaret yolları üzerindedir.

Harika Bilgi! Türkiye'de dört mevsimin belirgin yaşanmasında matematik konum etkilidir. Farklı iklimlerin görülmesinde ise hem matematik hem de özel konumun etkisi vardır.