Uygulamaya git

Dersler

Sosyal BilgilerSosyal Bilgiler443 görüntüleme·Güncellendi May 19, 2026·5 sayfa

İlk Türk Devletleri: Tarihe Giriş

user profile picture
Deniz Şen@denizen_x257h

Orta Asya'da başlayan Türk tarihi heyecan verici göçler, güçlü devletler... Daha fazla göster

1
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Türklerin Ana Yurdu ve İlk Devletler

Türklerin bilinen ilk yurdu Orta Asya'dır. Bu bölge batıda Hazar Denizi, doğuda Kingan Dağları, kuzeyde Altay Dağları ve güneyde Tibet Platosu arasında yer alır. Tarihte "Türk" adı güçlü, kuvvetli anlamına gelir ve ilk kez Çin kaynaklarında görülmüştür.

Tarihte bilinen ilk Türk topluluğu İskitler (Sakalar)'dir. İlk Türk devleti ise Hun Devleti'dir M.O¨220M.S216M.Ö 220-M.S 216. Hunların en önemli hükümdarı Mete Han'dır. Mete Han orduda ilk kez "Onluk Sistem"i uygulamıştır. Bu sistem ilk düzenli ordu teşkilatıdır ve günümüzde hâlâ kullanılmaktadır.

Orta Asya'dan yapılan göçlerin ana nedenleri kuraklık, otlakların daralması, nüfusun artması ve boylar arası çatışmalardır. Bu göçler sonucunda Türkler geniş bir coğrafyaya yayılmış, yeni bölgelerde devletler kurmuş ve farklı kültürlerle etkileşime geçmişlerdir.

Biliyor muydun? Tarih boyunca Türkler at kullanımı sayesinde geniş coğrafyalara hızla yayılabilmiş ve güçlü ordular kurabilmişlerdir. At, Türk tarihinde sadece bir ulaşım aracı değil, aynı zamanda bir yaşam tarzıydı!

2
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Avrupa Hun Devleti ve Göktürkler

Mete Han, Orta Asya'daki hakimiyetini sağladıktan sonra Çin'e seferler düzenlemiştir. Çinliler, Türk akınlarını durdurmak için Çin Seddi'ni yaptılar, ancak Mete Han seddi aşarak Çin imparatorunu vergiye bağlamıştır.

Kavimler Göçü (375), Türklerin batıya doğru hareket etmesiyle başlayan ve Avrupa'yı değiştiren büyük bir göç olayıdır. Bu göç sonucunda Avrupa Hun Devleti kurulmuş, Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmış ve İlkçağ kapanıp Ortaçağ başlamıştır. Avrupa Hun Devleti'nin en önemli hükümdarı Attila'dır.

Göktürk Devleti (552-630), Türk adıyla kurulan ilk devlettir. Bumin Kağan tarafından kurulmuş, en parlak dönemini Mukan Kağan zamanında yaşamıştır. Göktürkler daha sonra Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İkinci Göktürk Devleti (682-744) İlteriş Kağan tarafından kurulmuş ve ilk bağımsızlık mücadelesini vermiştir.

Merak ediyorsan: Hun askerlerinin rütbesi, bugün omuzlarımızdaki apoletler yerine kemer tokalarından anlaşılıyordu. Göktürkler ise Türklerin ilk yazılı eserleri olan Orhun Abideleri'ni bırakarak tarihimize ışık tuttular!

3
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Uygurlar ve Türk Kültürü

Uygurlar (744-840), Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından kurulmuş ve Karabalgasun başkentleri olmuştur. Uygurlar, yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Bu nedenle kalıcı yapılar inşa etmişlerdir. Kağıt ve matbaayı kullanan ilk Türk devleti olmaları, onları kültürel açıdan çok önemli kılar.

Uygurlar Mani dinini kabul eden ilk Türk devletidir. Bu dinin kurallarından dolayı hayvansal gıdalar yerine bitkisel gıdalar tüketmek için tarım yapmaya başlamışlardır. Bu durum savaşçı özelliklerini kaybetmelerine neden olmuş ve 840 yılında Kırgızlar tarafından yıkılmışlardır.

Orhun Abideleri, Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikilen taş kitabelerdir. Türk adının geçtiği ilk eserlerdir ve Türk milletine öğütler veren, tarihi olayları anlatan yazıtlardır.

Unutma: Orta Asya'nın coğrafi özellikleri, bozkır kültürünün ortaya çıkmasına neden olmuştur. Doğaya karşı verilen mücadele, Türklere sosyal, siyasi ve askeri yetenekler kazandırmıştır. Bu sayede Orta Asya, dünya tarihinin büyük kahramanlarının vatanı olmuştur!

4
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Türk Toplum Yapısı ve Yönetimi

Türk toplumunda en küçük birim aile (oğuş) idi. Aileler sülaleleri, sülaleler boyları, boylar milleti (budun), millet de devleti (il) oluştururdu. Göçebe yaşamdan dolayı hayvancılık en önemli geçim kaynağıydı. Uygurların yerleşik hayata geçmesiyle tarım da önem kazanmıştır.

Türklerde devleti yönetme yetkisine Kut denirdi. Kut, Gök Tanrı tarafından kağana verilirdi ve babadan oğula geçerdi. Bu durum bazen taht kavgalarına yol açmıştır. Hükümdarlara; kağan, han, yabgu, idikut gibi unvanlar verilirdi.

Kurultay (Toy), devlet meselelerinin görüşüldüğü meclisin adıydı. Kağan, hatun ve boy beyleri katılırdı. Türklerde kadınlar (hatun) yönetimde söz sahibiydi ve kurultay toplantılarına katılırdı. İlk Türk devletlerinde ülke, yönetim kolaylığı için ikili teşkilatlanma denilen sistemle doğu ve batı olarak ikiye ayrılırdı.

Harika bir bilgi: Pazırık Kurganı'nda bulunan halı, dünyanın bilinen en eski düğüm tekniğiyle dokunmuş halısıdır. Halıda bozkır kültürüne ait hayvan figürleri ve Hun Gülü desenleri vardır. Halı dokumacılığı, Türklerin dünya medeniyetine armağanıdır!

5
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Türk Ordusu, İnançları ve Kültürel Özellikleri

İlk Türk devletlerinde ordu millet anlayışı hakimdi. Herkes, kadın-erkek asker sayılırdı. İlk düzenli Türk ordusunu Mete Han kurmuştur. Mete Han'ın ordusunda 10.000 kişilik birliğe "tümen" denirdi. Tümenler binlere, binler yüzlere, yüzler onlara ayrılmıştı. Bu sisteme "onlu teşkilat" adı verilmiştir.

Türklerde Gök Tanrı inancı hakimdi. Tanrı'nın her yerde olduğuna inanılırdı. Din adamlarına şaman, kam veya baksı denirdi. Uygurlarla birlikte Budizm ve Maniheizm de yayılmıştır. Türkler ahiret inancına sahipti ve ölülerini değerli eşyalarıyla birlikte kurgan adı verilen mezarlara gömerlerdi.

Türk kültüründe destanların önemli bir yeri vardır: Oğuz Kağan, Ergenekon, Bozkurt, Türeyiş, Göç ve Manas en önemli destanlardır. Türkler pantolon, ceket ve çizmeyi bulan toplumdur. Ayrıca tarihte ilk kez konserveyi Türkler yapmıştır.

Haydi dene: Eski Türk kurganlarında bulunan balbal adı verilen mezar taşları, bir kişinin savaşta öldürdüğü düşman sayısını gösterirdi. Kurganlar ve balballar, arkeologlara Türk tarihi hakkında çok değerli bilgiler sağlar!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

En popüler içerikler: Totemism

1

Sosyal Bilgiler dersinin en popüler içerikleri

9

En popüler içerikler

9

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

4.6/5App Store
4.7/5Google Play

Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!

A.S.iOS kullanıcısı

Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.

S.L.Android kullanıcısı

BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅

A.iOS kullanıcısı

Sosyal BilgilerSosyal Bilgiler443 görüntüleme·Güncellendi May 19, 2026·5 sayfa

İlk Türk Devletleri: Tarihe Giriş

user profile picture
Deniz Şen@denizen_x257h

Orta Asya'da başlayan Türk tarihi heyecan verici göçler, güçlü devletler ve zengin kültürlerle doludur. İlk Türk toplulukları, geniş bozkırlarda kurdukları devletlerle dünya tarihinde önemli izler bırakmışlardır. Bu ünitede Türklerin ilk vatanı, kurdukları devletler ve kültürleri hakkında bilgi edineceksiniz.

1
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

  • Tüm belgeleri görebilirsin
  • Notlarını Yükselt
  • Milyonlarca öğrenciye katıl

Türklerin Ana Yurdu ve İlk Devletler

Türklerin bilinen ilk yurdu Orta Asya'dır. Bu bölge batıda Hazar Denizi, doğuda Kingan Dağları, kuzeyde Altay Dağları ve güneyde Tibet Platosu arasında yer alır. Tarihte "Türk" adı güçlü, kuvvetli anlamına gelir ve ilk kez Çin kaynaklarında görülmüştür.

Tarihte bilinen ilk Türk topluluğu İskitler (Sakalar)'dir. İlk Türk devleti ise Hun Devleti'dir M.O¨220M.S216M.Ö 220-M.S 216. Hunların en önemli hükümdarı Mete Han'dır. Mete Han orduda ilk kez "Onluk Sistem"i uygulamıştır. Bu sistem ilk düzenli ordu teşkilatıdır ve günümüzde hâlâ kullanılmaktadır.

Orta Asya'dan yapılan göçlerin ana nedenleri kuraklık, otlakların daralması, nüfusun artması ve boylar arası çatışmalardır. Bu göçler sonucunda Türkler geniş bir coğrafyaya yayılmış, yeni bölgelerde devletler kurmuş ve farklı kültürlerle etkileşime geçmişlerdir.

Biliyor muydun? Tarih boyunca Türkler at kullanımı sayesinde geniş coğrafyalara hızla yayılabilmiş ve güçlü ordular kurabilmişlerdir. At, Türk tarihinde sadece bir ulaşım aracı değil, aynı zamanda bir yaşam tarzıydı!

2
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

  • Tüm belgeleri görebilirsin
  • Notlarını Yükselt
  • Milyonlarca öğrenciye katıl

Avrupa Hun Devleti ve Göktürkler

Mete Han, Orta Asya'daki hakimiyetini sağladıktan sonra Çin'e seferler düzenlemiştir. Çinliler, Türk akınlarını durdurmak için Çin Seddi'ni yaptılar, ancak Mete Han seddi aşarak Çin imparatorunu vergiye bağlamıştır.

Kavimler Göçü (375), Türklerin batıya doğru hareket etmesiyle başlayan ve Avrupa'yı değiştiren büyük bir göç olayıdır. Bu göç sonucunda Avrupa Hun Devleti kurulmuş, Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmış ve İlkçağ kapanıp Ortaçağ başlamıştır. Avrupa Hun Devleti'nin en önemli hükümdarı Attila'dır.

Göktürk Devleti (552-630), Türk adıyla kurulan ilk devlettir. Bumin Kağan tarafından kurulmuş, en parlak dönemini Mukan Kağan zamanında yaşamıştır. Göktürkler daha sonra Doğu ve Batı olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İkinci Göktürk Devleti (682-744) İlteriş Kağan tarafından kurulmuş ve ilk bağımsızlık mücadelesini vermiştir.

Merak ediyorsan: Hun askerlerinin rütbesi, bugün omuzlarımızdaki apoletler yerine kemer tokalarından anlaşılıyordu. Göktürkler ise Türklerin ilk yazılı eserleri olan Orhun Abideleri'ni bırakarak tarihimize ışık tuttular!

3
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

  • Tüm belgeleri görebilirsin
  • Notlarını Yükselt
  • Milyonlarca öğrenciye katıl

Uygurlar ve Türk Kültürü

Uygurlar (744-840), Kutluk Bilge Kül Kağan tarafından kurulmuş ve Karabalgasun başkentleri olmuştur. Uygurlar, yerleşik hayata geçen ilk Türk devletidir. Bu nedenle kalıcı yapılar inşa etmişlerdir. Kağıt ve matbaayı kullanan ilk Türk devleti olmaları, onları kültürel açıdan çok önemli kılar.

Uygurlar Mani dinini kabul eden ilk Türk devletidir. Bu dinin kurallarından dolayı hayvansal gıdalar yerine bitkisel gıdalar tüketmek için tarım yapmaya başlamışlardır. Bu durum savaşçı özelliklerini kaybetmelerine neden olmuş ve 840 yılında Kırgızlar tarafından yıkılmışlardır.

Orhun Abideleri, Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikilen taş kitabelerdir. Türk adının geçtiği ilk eserlerdir ve Türk milletine öğütler veren, tarihi olayları anlatan yazıtlardır.

Unutma: Orta Asya'nın coğrafi özellikleri, bozkır kültürünün ortaya çıkmasına neden olmuştur. Doğaya karşı verilen mücadele, Türklere sosyal, siyasi ve askeri yetenekler kazandırmıştır. Bu sayede Orta Asya, dünya tarihinin büyük kahramanlarının vatanı olmuştur!

4
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

  • Tüm belgeleri görebilirsin
  • Notlarını Yükselt
  • Milyonlarca öğrenciye katıl

Türk Toplum Yapısı ve Yönetimi

Türk toplumunda en küçük birim aile (oğuş) idi. Aileler sülaleleri, sülaleler boyları, boylar milleti (budun), millet de devleti (il) oluştururdu. Göçebe yaşamdan dolayı hayvancılık en önemli geçim kaynağıydı. Uygurların yerleşik hayata geçmesiyle tarım da önem kazanmıştır.

Türklerde devleti yönetme yetkisine Kut denirdi. Kut, Gök Tanrı tarafından kağana verilirdi ve babadan oğula geçerdi. Bu durum bazen taht kavgalarına yol açmıştır. Hükümdarlara; kağan, han, yabgu, idikut gibi unvanlar verilirdi.

Kurultay (Toy), devlet meselelerinin görüşüldüğü meclisin adıydı. Kağan, hatun ve boy beyleri katılırdı. Türklerde kadınlar (hatun) yönetimde söz sahibiydi ve kurultay toplantılarına katılırdı. İlk Türk devletlerinde ülke, yönetim kolaylığı için ikili teşkilatlanma denilen sistemle doğu ve batı olarak ikiye ayrılırdı.

Harika bir bilgi: Pazırık Kurganı'nda bulunan halı, dünyanın bilinen en eski düğüm tekniğiyle dokunmuş halısıdır. Halıda bozkır kültürüne ait hayvan figürleri ve Hun Gülü desenleri vardır. Halı dokumacılığı, Türklerin dünya medeniyetine armağanıdır!

5
of 5
Hazırlayan: Mustafa AVCI

SOSYAL BİLGİLER

Destan ve Yazıtlarda Türkler

Türklerin İlk Yurdu

DERS

www.derslig.com

2.ÜNİTE: KÜLTÜR VE MİRA

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

  • Tüm belgeleri görebilirsin
  • Notlarını Yükselt
  • Milyonlarca öğrenciye katıl

Türk Ordusu, İnançları ve Kültürel Özellikleri

İlk Türk devletlerinde ordu millet anlayışı hakimdi. Herkes, kadın-erkek asker sayılırdı. İlk düzenli Türk ordusunu Mete Han kurmuştur. Mete Han'ın ordusunda 10.000 kişilik birliğe "tümen" denirdi. Tümenler binlere, binler yüzlere, yüzler onlara ayrılmıştı. Bu sisteme "onlu teşkilat" adı verilmiştir.

Türklerde Gök Tanrı inancı hakimdi. Tanrı'nın her yerde olduğuna inanılırdı. Din adamlarına şaman, kam veya baksı denirdi. Uygurlarla birlikte Budizm ve Maniheizm de yayılmıştır. Türkler ahiret inancına sahipti ve ölülerini değerli eşyalarıyla birlikte kurgan adı verilen mezarlara gömerlerdi.

Türk kültüründe destanların önemli bir yeri vardır: Oğuz Kağan, Ergenekon, Bozkurt, Türeyiş, Göç ve Manas en önemli destanlardır. Türkler pantolon, ceket ve çizmeyi bulan toplumdur. Ayrıca tarihte ilk kez konserveyi Türkler yapmıştır.

Haydi dene: Eski Türk kurganlarında bulunan balbal adı verilen mezar taşları, bir kişinin savaşta öldürdüğü düşman sayısını gösterirdi. Kurganlar ve balballar, arkeologlara Türk tarihi hakkında çok değerli bilgiler sağlar!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

En popüler içerikler: Totemism

1

Sosyal Bilgiler dersinin en popüler içerikleri

9

En popüler içerikler

9

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

4.6/5App Store
4.7/5Google Play

Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!

A.S.iOS kullanıcısı

Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.

S.L.Android kullanıcısı

BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅

A.iOS kullanıcısı