7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Notları ve Özetler

İletişim Nedir?

İletişim hayatımızın her anında var olan, duygu ve düşüncelerimizi başkalarına aktarmamızı sağlayan bir süreçtir. Konuşmamız, susmamız, yüz ifadelerimiz, hatta oturuş biçimimiz bile iletişim kurmamızın bir parçasıdır.

İletişim kurabilmek için üç temel kural vardır: En az iki kişinin olması, kişilerin birbirlerini fark etmesi ve iletilecek bir mesajın bulunması. Etkili bir iletişimde mesajın kısa ve anlaşılır olması, iyi bir dinleyici olmak ve beden dilini doğru kullanmak çok önemlidir.

İletişimi yöntem ve araçlara göre üçe ayırabiliriz: Sözlü iletişim (konuşmalar, telefon görüşmeleri), yazılı iletişim (mektuplar, mesajlar) ve sözsüz iletişim (beden dili, jestler, mimikler).

Püf Noktası: Beden dili, sözlerimizden daha etkilidir! Konuşurken gülümsemen ve göz teması kurman karşındakini etkilemeni sağlar.

İletişimin Gücü

İletişimin olumlu ya da olumsuz olması, kurduğumuz ilişkilerin kalitesini belirler. Olumlu iletişim empati kurmak, ben dili kullanmak ve karşımızdakini etkili dinlemek gibi davranışları içerir. Olumsuz iletişim ise tehdit etmek, alay etmek veya karşıdakini küçümsemek gibi davranışlarla ortaya çıkar.

Empati kendimizi karşımızdakinin yerine koyabilme becerisidir. Empati kurduğumuzda olaylara onun penceresinden bakarak daha sağlıklı iletişim kurarız.

İletişimde kullandığımız dilin de büyük önemi vardır. Ben dili kendi duygu ve düşüncelerimizi ifade ederek konuşmaktır: "Derslerine yeterince çalışmadığın için üzülüyorum." Sen dili ise karşımızdakini suçlar: "Derslerine hiç çalışmıyorsun!"

Etkili dinleme, iletişimin en önemli parçalarından biridir. İyi bir dinleyici dikkatini karşısındakine verir, sözünü kesmez, göz teması kurar ve yargılamadan dinler.

Dene Bunu: Arkadaşlarınla konuşurken "sen" yerine "ben" ifadelerini kullanmayı dene. Aradaki farkı göreceksin!

Hızlı İletişim Güçlü Toplum

Medya, gazete, dergi, radyo, televizyon ve internet gibi kitle iletişim araçlarının tamamını kapsayan bir terimdir. Günümüzde sosyal medya ve dijital medya kavramları hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline geldi.

Kitle iletişim araçları bir mesajı kısa sürede birçok kişiye ulaştırır. Televizyon, gazete, internet, radyo, akıllı telefonlar ve dergiler en yaygın örnekleridir.

Medya ve kitle iletişim araçları hayatımıza hem olumlu hem de olumsuz etkiler yapar. Olumlu yanları arasında bilgilerin hızla yayılması, eğitime katkı sağlaması ve eğlenceli vakit geçirmemize olanak tanıması sayılabilir. Olumsuz yanları ise bağımlılık yapması, sosyalleşmeyi zayıflatması ve uzun süre kullanıldığında sağlık sorunlarına yol açması olabilir.

İnternet günümüzde bilgiye ve habere ulaşmada büyük kolaylık sağlamaktadır. E-eğitim ve e-market gibi kavramlar hayatımıza girmiştir.

Biliyor muydun? RTÜK, çocukları korumak için akıllı işaretler sistemi geliştirmiştir. Bu sayede hangi programın hangi yaş grubuna uygun olduğunu anlayabilirsin.

İletişime Dayalı Hak ve Özgürlüklerimiz

Kitle iletişim özgürlüğü, insanların haber ve düşünceleri serbestçe elde edebilmesi, açıklayabilmesi ve yayabilmesidir. Bu, kendimizi söz, yazı veya resimle ifade etme özgürlüğümüzdür.

İletişimle ilgili pek çok hakkımız vardır. Haberleşme özgürlüğü istediğimiz kişilerle serbestçe iletişim kurabilmemizi, haber alma hakkı doğru bilgiye ulaşabilmemizi, özel hayatın gizliliği ise kişisel bilgilerimizin korunmasını sağlar.

Kitle iletişim araçlarını kullanırken dikkatli olmalıyız. Sosyal medyada paylaştığımız görsellerin kötü amaçlı kullanılması bir bilişim suçudur ve özel hayatın gizliliğini ihlal eder.

Anayasamızda da iletişim haklarımız güvence altına alınmıştır. 20. Madde özel hayata saygı gösterilmesini, 22. Madde haberleşme özgürlüğünü ve 26. Madde düşünce ve kanaatleri açıklama hakkını korur.

Unutma: İnternet ortamında kişisel bilgilerini ve fotoğraflarını paylaşırken çok dikkatli olmalısın. Bir kez paylaşılan bilgiler internet ortamında sonsuza kadar kalabilir.

Beylikten Cihan Devletine

Türkiye Selçuklu Devleti'nin Moğollara yenilmesiyle Anadolu'da İkinci Anadolu Beylikleri ortaya çıktı. Bu beyliklerden biri olan Osmanoğulları, zamanla diğer beylikleri hakimiyeti altına alarak Anadolu Türk birliğini sağlayacaktır.

Orta Asya'daki Moğol baskısından kaçan Ertuğrul Gazi ve Kayı boyu, Anadolu'ya gelip Söğüt ve Domaniç'e yerleşti. Ertuğrul Gazi'den sonra yerine geçen oğlu Osman Bey, 1299 yılında bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Devleti'ni kurdu.

Osmanlı Devleti'nin kısa sürede büyümesinin çeşitli nedenleri vardı: Kurulduğu yerin avantajlı konumu, yönetimi altındaki halklara hoşgörülü davranması, Bizans'ın güçsüzlüğü ve iskan politikası izleyerek fethettiği yerlere Türkmenleri yerleştirmesi bu nedenlerden bazılarıdır.

İskan politikası sayesinde göçebe Türkmenler yerleşik hayata geçmiş, Anadolu'da huzur sağlanmış ve yeni fethedilen topraklarda Türk nüfusu artmıştır.

İlginç Bilgi: Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda Ahiler adı verilen esnaf teşkilatının büyük desteği olmuştur. Ahiler hem ticaretin gelişmesine hem de toplumsal yardımlaşmaya katkı sağlamışlardır.

Osmanlı'da Yönetim ve Askeri Yapı

Osman Bey döneminde bağımsızlık ilan edildi, ilk Osmanlı parası basıldı ve Bizans ile ilk savaş olan Koyunhisar Savaşı kazanıldı. Orhan Bey döneminde ise Bursa başkent yapıldı, ilk düzenli ordu kuruldu ve ilk medrese açıldı.

Osmanlı'da toplum yönetenler ve yönetilenler (reaya) olmak üzere ikiye ayrılmıştı. Reaya; tüccarlar, esnaflar, köylüler ve konargöçerlerden oluşurdu. Nüfusun büyük kısmı köylerde yaşar ve tarımla uğraşırdı.

Orhan Bey zamanında divan teşkilatı kuruldu. Divan, devlet işlerinin görüşüldüğü meclisti. Başta sadrazam olmak üzere, vezirler, kazasker, defterdar, nişancı, reisülküttap, şeyhülislam ve kaptan-ı derya divan üyeleriydi.

Osmanlı'nın askeri yapısında tımar ve devşirme sistemleri önemliydi. Tımar sisteminde devlet, boş arazileri hizmet karşılığında kişilere verirdi. Tımar sahipleri de gelirlerinin bir kısmıyla asker yetiştirirdi. Devşirme sisteminde ise Hristiyan ailelerin çocukları eğitilerek devlete asker ve yönetici olarak kazandırılırdı.

Önemli Not: Osmanlı Devleti'nin en önemli askeri gücü olan Yeniçeri Ocağı, I. Murad döneminde devşirme sistemiyle kurulmuştur.

Kuruluş Dönemi Padişahları

I. Murad, Edirne'yi fethederek başkent yaptı, ilk "sultan" unvanını kullandı ve Yeniçeri Ocağı'nı kurdu. Haçlılarla ilk savaş olan Sırpsındığı'nı kazandı. I. Kosova Savaşı'nda galip geldi ancak savaş sonrası şehit edildi.

I. Beyazid (Yıldırım), İstanbul'u kuşatan ilk Osmanlı padişahı oldu. Haçlıları Niğbolu Savaşı'nda yendi ve Anadolu'daki Türk beyliklerini alarak Türk siyasi birliğini büyük oranda sağladı. Ancak 1402'de Timur'a karşı Ankara Savaşı'nı kaybederek esir düştü ve Osmanlı'da 11 yıl süren Fetret Devri başladı.

I. Mehmed (Çelebi), kardeşleri arasındaki taht mücadelesini kazanarak Fetret Devri'ne son verdi. Bu yüzden "Osmanlı'nın ikinci kurucusu" olarak anılır. Kaybedilen toprakların bir kısmını geri aldı ve Osmanlı tarihindeki ilk deniz savaşı onun döneminde yapıldı.

II. Murad döneminde İstanbul kuşatıldı fakat alınamadı. 1444'te Varna ve 1448'de II. Kosova savaşlarında Haçlıları yenilgiye uğrattı. Bu savaşlar, Avrupalıların Türkleri Balkanlardan çıkarma umudunu kırdı.

Merak Ediyorsan: Fetret Devri boyunca Osmanlı şehzadeleri arasında taht kavgası yaşanmış, bu durum devleti zayıflatmıştır. Çelebi Mehmed'in çabaları sayesinde devlet yeniden güç kazanmıştır.