7. Sınıf 2. Ünite Ders Notları Başlıkları

Bu sayfada ders notlarının kapak bilgileri yer almaktadır. Kültür ve Miras öğrenme alanı içinde Beylikten Cihan Devletine ve Avrupa'da Uyanış konularını işleyeceğiz.

Bu ünitede Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan büyük bir imparatorluk haline gelişini öğrenirken, aynı zamanda Avrupa'da yaşanan değişimleri de inceleyeceğiz.

İkinci Anadolu Beylikleri ve Osmanlı'nın Kuruluşu

Türkiye Selçuklu Devleti Kösedağ Savaşı'nda Moğollara yenilince Anadolu'da büyük bir karışıklık başladı. Bu karışıklığı fırsat bilen Türk beyleri kendi beyliklerini kurdu.

Osmanoğulları da bu beyliklerden biriydi ve Söğüt ile Domaniç'e yerleşmişti. Zamanla bu küçük beylik, diğer tüm beylikleri hakimiyeti altına alacak ve Anadolu'da tekrar birliği sağlayacaktı.

Ertuğrul Gazi ve Kayı boyu, Moğol baskısından kaçarak Anadolu'ya geldi. Oğlu Osman Bey, 1299 yılında bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Devleti'ni kurdu.

Osmanlı'nın bu kadar hızlı büyümesinin birçok sebebi vardı: coğrafi konumu, hoşgörülü yönetimi, iskân politikası ve yetenekli padişahları en önemlileriydi.

Dikkat! İskân politikası sayesinde hem Anadolu'da huzur sağlandı hem de Rumeli'de Türk nüfusu arttı.

Osman Bey ve Orhan Bey Dönemi

Osman Bey, devleti kurmakla kalmadı, aynı zamanda Bizans'tan önemli şehirler aldı. İlk Osmanlı parasını bastırdı ve Koyunhisar Savaşı'nda Bizans'ı yendi.

Orhan Bey döneminde Osmanlı daha da güçlendi. Bursa'yı fethederek başkent yaptı. Maltepe Savaşı'nda Bizans'ı yenerek İznik ve İzmit'i aldı.

En önemli gelişme ise Çimpe Kalesi'ni alarak ilk defa Rumeli'ye geçmesiydi. Bu olay Osmanlı'nın Avrupa'ya açılmasının başlangıcı oldu.

Orhan Bey aynı zamanda yaya ve müsellem adıyla ilk düzenli orduyu kurdu. Divan teşkilatı'nı kurup ilk medreseyi açtı. Bu sayede devlet daha düzenli hale geldi.

Önemli! Çimpe Kalesi'nin alınması Osmanlı tarihinde çok büyük bir dönüm noktasıydı.

Diğer Kuruluş Dönemi Padişahları

I. Murad döneminde Osmanlı artık bir beylikten çok daha güçlüydü. Edirne'yi fethederek başkent yaptı ve ilk defa "sultan" unvanını kullandı.

Devşirme sistemi ve Yeniçeri Ocağı'nı kurarak orduyu güçlendirdi. Tımar sistemi ile hem toprakları ekonomiye kazandırdı hem de asker ihtiyacını karşıladı.

I. Beyazıd (Yıldırım) İstanbul'u kuşatan ilk padişah oldu. Niğbolu Savaşı'nda Haçlıları yendi ve Anadolu'daki beylikleri alarak Türk siyasi birliği'ni sağladı.

Ne yazık ki Ankara Savaşı'nda Timur'a yenildi ve Fetret Devri başladı. I. Mehmed (Çelebi) bu karışık dönemi sona erdirerek devleti kurtardı.

II. Murad döneminde Varna ve II. Kosova savaşlarında Haçlıları yenerek Osmanlı'nın Balkanlardaki hakimiyetini pekiştirdi.

Bil ki! Fetret Devri'ni sona erdiren I. Mehmed, Osmanlı'nın ikinci kurucusu sayılır.

Fetihlerinin Kalıcılığını Sağlayan Teşkilatlar

Osmanlı sadece savaşla değil, gönül fethiyle de büyüdü. Abdalân-ı Rum (dervişler), Ahiyân-ı Rum (ahiler), Baciyân-ı Rum (kadınlar) ve Gaziyân-ı Rum (gaziler) teşkilatları fetihleri kalıcı hale getirdi.

Abdalân-ı Rum askerlerden önce giderek insanların gönüllerini kazanırdı. Ahiler esnaf birliği olarak ekonomik destek sağlardı.

Baciyân-ı Rum kadınları örgütleyerek toplumsal kalkınmaya katkıda bulunurdu. Gaziler ise cihat ruhuyla savaşırdı.

Osmanlı'nın başarısında gaza ve cihat anlayışı, istimâlet politikası ve millet sistemi büyük rol oynadı. Bu sistemler sayesinde farklı milletler barış içinde yaşadı.

Millet sistemi ile gayrimüslim halkın kendi dinlerine ve geleneklerine saygı gösterildi. Bu hoşgörülü yaklaşım Osmanlı'nın altı asır boyunca ayakta kalmasının sırrıydı.

Hatırla! Osmanlı'nın gücü sadece ordusu değil, hoşgörülü yönetimi de büyük etkili oldu.

İstanbul'un Fethi

II. Mehmed, 21 yaşındayken tarihin en önemli fetihlerinden birini gerçekleştirdi. İstanbul'u fethetmek için hem siyasi hem ekonomik hem de dini nedenleri vardı.

Fetih için muazzam hazırlıklar yapıldı: "Şahi" adlı dev toplar döktürüldü, Rumeli Hisarı yapıldı ve 72 gemi bir gecede karadan yürütülerek Haliç'e indirildi.

İstanbul'un fethi sadece Türk tarihi için değil, dünya tarihi için de büyük bir dönüm noktası oldu. Orta Çağ sona erdi, Yeni Çağ başladı.

Fetihten sonra II. Mehmed "Fatih" unvanını aldı ve Osmanlı Yükselme Dönemi'ne girdi. Ticaret yollarının Osmanlı kontrolüne geçmesi Avrupalıları Coğrafi Keşifler'e yöneltti.

Fatih, fetihten sonra şehirdeki Hristiyan halka hiçbir zarar gelmeyeceğini garanti etti. Bu hoşgörülü tavır Osmanlı yönetiminin karakteristiğiydi.

İnanılmaz! 72 geminin bir gecede karadan Haliç'e indirilmesi tarihin en büyük askeri dehalarından biri!

Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman

Yavuz Sultan Selim kısa ama etkili bir dönem yaşadı. Çaldıran Savaşı'nda İran'ı, Turnadağ Savaşı'nda son Türk beyliğini yendi. Mısır Seferi ile halifelik Osmanlı'ya geçti.

Kanuni Sultan Süleyman Osmanlı'nın en parlak dönemini yaşattı. 46 yıl tahtta kalarak adaleti ve kanunları ile ünlendi. Belgrat ve Macaristan'ı fethetti.

Mohaç Savaşı Orta Avrupa'nın kapılarını Türklere açtı. Preveze Deniz Savaşı ile Akdeniz'in hakimi oldular.

Osmanlı denizlerde de güçlüydü: Barbaros Hayreddin Paşa Akdeniz'de, Piri Reis haritacılıkta üne kavuştu. Karadeniz "Türk gölü" haline geldi.

Bu dönemde Osmanlı üç kıtaya yayılan büyük bir imparatorluk haline geldi. Avrupa'dan Afrika'ya, Asya'dan adalara kadar geniş topraklara hükmetti.

Gurur duyuyoruz! Kanuni döneminde Osmanlı, dünyanın en güçlü devletiydi.

Coğrafi Keşifler ve Rönesans

15-16. yüzyıllarda Avrupalılar yeni ticaret yolları arayışına çıktı. İpek ve Baharat Yolu'nun Müslümanların elinde olması onları Coğrafi Keşifler'e yöneltti.

Kristof Kolomb Amerika'yı, Vasko dö Gama Hint yolunu, Bartelmi Diyaz Ümit Burnu'nu keşfetti. Bu keşifler dünyayı değiştirdi.

Zenginleşen Avrupalılar sanat ve bilimi destekledi. Böylece Rönesans ("yeniden doğuş") hareketi başladı. İstanbul'un fethi sonrası İtalya'ya kaçan bilginler de bu harekete katkıda bulundu.

Leonardo da Vinci, Mikelanj, William Shakespeare gibi dehalar bu dönemde yetişti. Bilim, sanat ve edebiyat alanında büyük eserler verildi.

Rönesans Orta Çağ'ın dogmatik düşüncesini yıkarak serbest düşünceye kapı açtı. Bu da Reform hareketleri'nin zeminini hazırladı.

İlginç! İstanbul'dan kaçan bilginler Avrupa'da Rönesans'ın doğmasına katkıda bulundu.

Reform Hareketleri ve Aydınlanma Çağı

16. yüzyılda Martin Luther, Katolik kilisesinin bozulmuşluğuna karşı çıktı. Protestanlık mezhebi doğdu ve Avrupa'da mezhep savaşları başladı.

Reform hareketleri Osmanlı'ya yaradı çünkü Avrupa'daki karışıklık Osmanlı'nın ilerlemesini kolaylaştırdı. Avrupalılar kendi aralarında savaşırken Türkler genişlemeye devam etti.

17-18. yüzyıllarda Aydınlanma Çağı başladı. Newton, Galileo, Kopernik gibi bilim insanları çığır açtı. Rousseau demokrasi fikirlerini geliştirdi.

Aklın üstünlüğü, deney ve gözlem bu dönemin temel ilkeleriydi. Kilise otoritesi sarsıldı, bilimsel düşünce güçlendi.

Ne yazık ki Osmanlı bu gelişmelerin gerisinde kaldı. 15-16. yüzyıllarda bilimde zirvedeyken, 17. yüzyıldan itibaren gerilemeye başladı.

Dikkat! Avrupa bilimde ilerlerken, Osmanlı maalesef geri kalmaya başladı.

Sanayi İnkılabı ve Fransız İhtilali

18. yüzyılda İngiltere'de başlayan Sanayi İnkılabı dünyayı değiştirdi. Makineler insan gücünün yerini aldı, fabrikalar kuruldu.

İşçi sınıfı ortaya çıktı, köyden kente göç başladı. Avrupalı devletler ham madde ve pazar arayışına girdi, bu da sömürgeciliki hızlandırdı.

1789'da Fransız İhtilali patlak verdi. "Adalet, eşitlik, özgürlük" sloganıyla kral yönetimi yıkıldı, cumhuriyet ilan edildi.

Bu devrim milliyetçilik fikrini doğurdu. Her milletin kendi devletini kurması gerektiği düşüncesi yayıldı. Bu durum çok uluslu imparatorlukları tehdit etti.

Osmanlı da bu gelişmelerden etkilendi. Tanzimat, Islahat Fermanları ve Meşrutiyet dönemleri Fransız İhtilali'nin etkisiyle gerçekleşti. Balkanlarda azınlık isyanları başladı.

Sonuç! Avrupa'daki bu büyük değişimler Osmanlı'yı hem ıslahat yapmaya hem de parçalanma tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı.