7.SINIF SOSYAL BİLGİLER DERS NOTLARI

Bu ders notları, 7.sınıf Sosyal Bilgiler dersi için hazırlanmış olup, üniteler halinde temel kazanımları ve önemli konuları içermektedir.

Dikkat! Bu notlar, derslerde anlatılanları destekleyici nitelikte olup, düzenli tekrar etmeniz öğrenme sürecini hızlandıracaktır.

7.SINIF SOSYAL BİLGİLER 1.ÜNİTE

Bu bölümde "Birey ve Toplum" ünitesinin temel konularını öğreneceksin. İletişimin temellerinden başlayıp günümüz iletişim araçlarına kadar pek çok konu ele alınacak.

İpucu: Bu üniteyi iyi anlamak, günlük yaşamındaki ilişkilerini daha sağlıklı kurabilmene yardımcı olacaktır!

İnsandan İnsana Giden Yol

İnsanlar arasındaki her türlü alışveriş, iletişim olarak adlandırılır. İletişim, duygu ve düşünceleri çeşitli yollarla başkalarına aktarma sürecidir. Konuşmamız, yüz ifadelerimiz hatta susmamız bile iletişimin bir parçasıdır.

İletişim için üç temel kural vardır:

• En az iki kişi olmalı
• Kişiler birbirlerini fark etmeli
• İletilecek bir mesaj olmalı

Kullandığımız yöntem ve araçlara göre iletişimi üç grupta inceleyebiliriz:

1. Sözlü İletişim: Konuşarak kurduğumuz yüz yüze veya telefonla yaptığımız görüşmelerdir.

2. Yazılı İletişim: Mektuplar, e-postalar, sosyal medya mesajları gibi yazıyla gerçekleştirdiğimiz iletişimdir.

3. Sözsüz İletişim: Beden hareketleri, jest ve mimikler, ses tonu kullanarak kurduğumuz iletişimdir. Beden dili, vücut duruşumuz, el-kol hareketlerimiz ve yüz ifadelerimizden oluşur.

Etkili iletişim için şunlara dikkat etmelisin:

• Mesajı kısa ve anlaşılır iletmek
• İyi bir dinleyici olmak
• Göz teması kurmak
• Gülümseyen bir yüz ifadesi kullanmak
• Beden dilini etkili kullanmak

Unutma! İletişim sadece insanlara özgü değildir, tüm canlılar iletişim kurar. İnsanları diğerlerinden ayıran, düşünebilme yeteneğidir.

İletişimin Gücü

İletişim kurduğumuzda, kullandığımız dil ve yaklaşımlar çok önemlidir. Olumlu tutumlarla kurduğun iletişim ilişkilerini güçlendirirken, olumsuz tutumlar ilişkilerine zarar verebilir.

Olumlu iletişim davranışları şunlardır:

• Empati kurmak
• Ben dili kullanmak
• Farklılıklara saygı göstermek
• Güler yüzlü olmak
• Etkili dinlemek

Olumsuz iletişim davranışları ise:

• Tehdit etmek
• Sen dili kullanmak
• Alay etmek, suçlamak
• Argo sözcükler kullanmak
• Karşıdakinin sözünü kesmek

Empati, kendini başkasının yerine koyarak onun duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışmaktır. Bu, ilişkilerimizi güçlendirir ve iletişimimizi kolaylaştırır.

Ben dili kendi duygularını ifade etmen için "Ben üzülüyorum" gibi cümleler kurmanı sağlar. Sen dili ise "Sen hiç çalışmıyorsun!" gibi karşındakini suçlayan ifadelerdir ve iletişimi bozar.

Etkin dinleme, karşındakini gerçekten anlamak için çaba göstermektir. İyi bir dinleyici:

• Dikkatini konuşana verir
• Konuşmacıyı kesmez
• Göz teması kurar
• Yargılamadan dinler
• Empati kurar

Bilmekte fayda var! İletişimde kullandığın dilin %93'ü beden dili ve ses tonundan oluşur. Sadece %7'si söylediğin kelimelerdir.

Hızlı İletişim Güçlü Toplum

Medya, gazete, dergi, televizyon ve internet gibi kitle iletişim araçlarını kapsayan genel bir terimdir. Günümüzde sosyal ve dijital medyanın gücü giderek artmaktadır.

Sosyal medya, çift taraflı ve eş zamanlı bilgi paylaşımını sağlayan dijital platformlardır. Dijital medya ise ses, video ve fotoğraf gibi içeriklerin dijital ortamda kullanılmasıdır.

Kitle iletişim araçları, bir mesajı çok sayıda kişiye ulaştıran araçlardır:

• Televizyon
• Gazete
• İnternet
• Radyo
• Akıllı telefonlar

Medyanın olumlu etkileri:

• Bilgi ve düşüncelerin hızla yayılmasını sağlar
• İnsanlar arası etkileşimi artırır
• Eğitime katkı sunar
• Ürün ve hizmetlerin tanıtılmasını sağlar

Medyanın olumsuz etkileri:

• Bağımlılık yapabilir
• Aile bağlarını zayıflatabilir
• Sağlığı olumsuz etkileyebilir
• Kültürümüzün bozulmasına yol açabilir

İnternet sayesinde e-eğitim ve e-ticaret gibi yeni kavramlar hayatımıza girmiştir. Bu gelişmeler fırsat eşitliğine ve alışveriş alışkanlıklarımızın değişmesine katkı sağlamıştır.

RTÜK (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu), medya faaliyetlerini düzenleyen ve denetleyen kurumdur. Akıllı işaretler gibi projelerle aileleri ve çocukları medya konusunda bilinçlendirmeyi amaçlar.

Harika bir bilgi! Medya okuryazarlığı, medya mesajlarını doğru anlama ve değerlendirme becerisidir. Sosyal medyadaki her bilgiye hemen inanma, önce araştır!

İletişime Dayalı Hak ve Özgürlüklerimiz

Kitle iletişim özgürlüğü, insanların haber ve düşünceleri iletişim araçlarıyla serbestçe elde edebilmesi ve paylaşabilmesidir. Bu aynı zamanda düşünceyi açıklama özgürlüğüdür.

Anayasamız, iletişim hak ve özgürlüklerimizi güvence altına almıştır:

• Madde 20: Herkes özel hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.
• Madde 22: Herkes haberleşme hürriyetine sahiptir. Haberleşmenin gizliliği esastır.
• Madde 26: Herkes düşünce ve kanaatlerini açıklama ve yayma hakkına sahiptir.

İletişime dayalı temel hak ve özgürlüklerimiz:

Haberleşme Özgürlüğü: Haber ve bilgilerin kitle iletişim araçlarıyla özgürce ulaştırılması ve istediğimiz kişilerle serbestçe iletişim kurabilmemizdir.

Haber Alma Hakkı: Yayın organlarının olayları tarafsız sunabilmesi ve bireylerin de doğru bilgiye ulaşabilmesidir.

Özel Hayatın Gizliliği: Kişinin özel yaşamının, görüntülerinin, mektuplarının izinsiz paylaşılmaması hakkıdır.

Düşünce ve İfade Özgürlüğü: Herkesin düşüncelerini çeşitli yollarla serbestçe açıklayabilmesidir.

Bilgi Edinme Hakkı: Bireylerin devlet kurumlarından bilgi alabilme hakkıdır.

Tekzip ve Düzeltme Hakkı: Yanlış haber ve bilgilerle ilgili düzeltme yapılmasını isteme hakkıdır.

Dikkat! İnternet ve sosyal medyada kişisel bilgilerini paylaşırken dikkatli ol. İzinsiz olarak başkalarının bilgi ve görsellerini ele geçirip kullanmak bilişim suçu kapsamına girer ve yasaktır.

7.SINIF SOSYAL BİLGİLER 2.ÜNİTE

Bu ünite, Türk tarihinin önemli dönemlerini ele alıyor. Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan gelişimine kadar olan süreci öğreneceğiz.

Önemli not: Bu ünitede tarih konularını öğrenirken olayların neden-sonuç ilişkilerini anlamaya çalış. Bu, konuları daha kolay hatırlamana yardımcı olacaktır.

Beylikten Cihan Devletine

13. yüzyılda Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu'da siyasi birlik bozuldu ve pek çok beylik ortaya çıktı. Bu beyliklerden biri olan Osmanoğulları, zamanla diğerlerini de hakimiyeti altına alarak Anadolu Türk siyasi birliğini yeniden sağladı.

Osmanlı Devleti, Ertuğrul Gazi'nin oğlu Osman Bey tarafından 1299 yılında Söğüt ve Domaniç'te kuruldu. Devletin kurulduğu bölge, Bizans sınırında olmasıyla stratejik açıdan önemliydi.

Osmanlı Devleti'nin hızla büyümesinin nedenleri:

• Kurulduğu yerin coğrafi konumu
• Hoşgörülü ve adil yönetim anlayışı
• Bizans'ın güçsüz olması
• İskân politikası uygulayarak fethedilen yerlere Türkmenleri yerleştirme
• Avrupa'da güçlü bir devletin olmaması
• Yetenekli padişahların yetişmesi
• Ahilerin desteğini alma

İskân politikası sayesinde:

• Göçebe Türkmenler yerleşik hayata geçti
• Anadolu'da huzur ortamı sağlandı
• Yeni fethedilen topraklarda Türk ve Müslüman nüfusu arttı

Osmanlı toplumu yönetenler ve yönetilenler (reaya) olmak üzere ikiye ayrılırdı. Halkın büyük kısmı köylerde yaşar, tarım ve hayvancılıkla uğraşırdı.

Harika bir bilgi! Osmanlı'nın büyümesinde önemli rol oynayan Ahiler, esnaf ve zanaatkârların oluşturduğu bir teşkilattı. Hem mesleki eğitim veriyor hem de sosyal yardımlaşmayı sağlıyorlardı.

Beylikten Cihan Devletine

Osman Bey döneminde Karacahisar fethedildi, Bilecik alınarak başkent yapıldı ve ilk Osmanlı parası basıldı. Bizans ile yapılan ilk savaş olan Koyunhisar Savaşı kazanıldı.

Orhan Bey döneminde:

• Bursa fethedilerek başkent yapıldı
• İznik ve İzmit alındı
• Karesioğulları Beyliği alındı ve ilk deniz kuvveti oluşturuldu
• İlk düzenli ordu (yaya ve müsellem) kuruldu
• İlk divan teşkilatı oluşturuldu
• İznik'te ilk medrese açıldı

Osmanlı askeri yapısının temelleri de Orhan Bey zamanında atıldı. Tımar sistemi ile devlet, kendisine ait boş araziyi belli yararlılık gösteren kişilere verirdi. Tımar sahipleri elde ettikleri gelirle devlete asker yetiştirirdi.

Devşirme sistemi ise yeni fethedilen Hristiyan topraklardaki ailelerin küçük yaştaki erkek çocuklarının alınarak Anadolu'daki Müslüman Türk köylülere teslim edilmesiydi. Bu çocuklar daha sonra Yeniçeri Ocağı'na veya Enderun Mektebi'ne gönderilirdi.

Divan teşkilatı, devlet işlerinin görüşüldüğü meclistir. Üyeleri arasında:

• Sadrazam: Padişahın vekili
• Vezirler: Sadrazamın yardımcıları
• Kazasker: Büyük davalar ve atamalardan sorumlu
• Defterdar: Devlet hazinesi sorumlusu
• Nişancı: Padişahın tuğrasını çeken görevli
• Reisülküttap: Dış işlerden sorumlu
• Şeyhülislam: Dini konularda yetkili

İşte sana harika bir bilgi! Osmanlı'nın kuruluş döneminde kullanılan "tımar sistemi" sayesinde hem topraklar boş kalmıyor hem de devlet için asker yetiştiriliyordu. Bu sistem, Osmanlı'nın askeri gücünün temelini oluşturmuştur.

Beylikten Cihan Devletine

I. Murad döneminde:

• Edirne fethedilerek başkent yapıldı
• Sırpsındığı Savaşı'yla ilk Haçlı saldırısı püskürtüldü
• Germiyanoğulları'ndan çeyiz yoluyla Kütahya alındı
• Devşirme sistemi ve Yeniçeri Ocağı kuruldu
• İlk kez "sultan" unvanı kullanıldı
• I. Kosova Savaşı'nda Haçlılar yenildi (1389)

I. Beyazid (Yıldırım) döneminde:

• İstanbul ilk kez kuşatıldı
• Niğbolu Savaşı'nda Haçlılar yenildi (1396)
• Anadolu'daki Türk beyliklerini alarak Türk siyasi birliği büyük oranda sağlandı
• Anadolu Hisarı yaptırıldı
• Timur ile yapılan Ankara Savaşı (1402) kaybedildi ve Fetret Devri başladı

I. Mehmed (Çelebi) döneminde:

• Kardeşleri arasındaki taht kavgalarına son verdi
• Fetret Devri'ni bitirdi (devletin ikinci kurucusu kabul edilir)
• Osmanlı tarihinin ilk deniz savaşı Venediklilerle yapıldı
• Kaybedilen toprakların bir kısmı geri alındı

II. Murad döneminde:

• İstanbul kuşatıldı fakat alınamadı
• Varna Savaşı'nda (1444) Haçlı ordusu yenildi
• II. Kosova Savaşı'nda (1448) Haçlılar tekrar yenildi ve Avrupalıların Türkleri Balkanlardan çıkarma ümidi kalmadı

Bunu bilmekte fayda var! I. Beyazid'in Ankara Savaşı'nı kaybetmesinden sonra başlayan Fetret Devri, devletin parçalanma tehlikesi geçirdiği zorlu bir dönemdi. Çelebi Mehmed'in bu krizi atlatabilmesi, Osmanlı Devleti'nin yıkılmasını engellemiştir.