İlimizin Göreceli Konumu

Coğrafi konum dünya üzerinde bir yerin bulunduğu yer demektir. Göreceli konum ise bir yerin başka yerlere göre nerede olduğunu belirtir. Mesela evimizin marketin karşısında, caminin kuzeyinde olması göreceli konumdur.

Günlük hayatta sürekli göreceli konumu kullanıyoruz! Arkadaşına "Okul bahçesinin yanındaki parkta buluşalım" dediğinde, göreceli konumdan bahsediyorsun. Her ilin kendine has özellikleri vardır. Örneğin, Adana'da Büyük Saat, Ulu Cami, Seyhan Nehri bulunur ve birçok ulaşım yolunun kesiştiği yerdedir.

Karayollarındaki tabelalar da bize göreceli konumumuzu gösterir. Bu sayede nerede olduğumuzu ve gitmek istediğimiz yere ne kadar uzaklıkta olduğumuzu anlayabiliriz.

Bunu Biliyorsun! Yolu tarif ederken "sağa dön, iki cadde ilerle, parkın yanındaki bina" gibi ifadeler kullandığında göreceli konumu çok güzel kullanıyorsun!

Doğal ve Beşerî Çevremizdeki Değişim

Doğal varlıklar insan etkisi olmadan oluşan dağ, göl, deniz gibi unsurlardır. Örneğin Toros Dağları, Van Gölü, Akdeniz, Seyhan ve Ceyhan nehirleri doğal varlıklardır.

Beşeri varlıklar ise insanların ihtiyaçları için doğayı değiştirerek oluşturdukları yapılardır. Müzeler, türbeler, antik kentler, camiler, kaleler bunlara örnektir.

İnsanlar ilk yerleşim yerlerini su kaynaklarına ve verimli topraklara yakın yerlere kurmuşlardır. Adana bunun güzel bir örneğidir! Zaman içinde doğal çevre; küresel ısınma, nüfus artışı, teknolojik gelişmeler gibi sebeplerle değişime uğrar.

Doğal ve Beşerî Çevremizin Değişimi (Devam)

Çevremizdeki değişimler yaşadığımız yeri birçok açıdan etkiler. Mesela Seyhan Nehri üzerine yapılan baraj, kurak topraklara su sağlayarak tarım alanlarının genişlemesine yol açmıştır. Bu durum iş imkanları yaratmış ve Adana'ya göçleri artırmıştır.

Nüfus artınca bina sayısı artar ve yerleşim alanı genişler. Yeni yollar ve caddeler yapılır, böylece ulaşım imkanları gelişir. Ancak bu değişimler bazen olumsuz sonuçlar da doğurabilir.

Kahramanmaraş depreminde birçok tarihi mekân, yol ve yapı zarar görmüştür. Bu, doğal bir olayın hem doğal hem de beşeri çevremizi nasıl etkileyebileceğine örnektir.

İlginç Bilgi: Çevremizdeki değişimler bazen çok yavaş, bazen de (depremler gibi) çok hızlı olabilir. Her iki durumda da yaşamımızı etkiler!

İlimizde Yaşanabilecek Afetler ve Etkileri

Afetler, can ve mal kayıplarına neden olan doğal veya insan kaynaklı olaylardır. İnsanlar üzerinde derin izler bırakırlar. Tamamen önlenemese de etkilerini azaltabiliriz.

Risk, bir olay olmadan önce yol açabileceği olumsuz sonuçların tahmin edilmesidir. Riski bilmek önlem almamıza yardımcı olur!

Yaşanabilecek Afetler ve Etkileri (Devam)

Deprem yer kabuğundaki ani kırılmalardan kaynaklanan sarsıntılardır. Ülkemizde en fazla can ve mal kaybına neden olan afettir çünkü Türkiye'nin büyük bir bölümü deprem kuşağındadır. Depremlere karşı fay hatlarına bina yapmamak ve depreme dayanıklı malzemeler kullanmak gerekir.

Erozyon toprağın üst kısmının rüzgâr ve akarsularla taşınmasıdır. Ağaçlandırma yaparak ve arazileri doğru şekilde kullanarak erozyonu önleyebiliriz.

Orman yangını yıldırım düşmesi, kuru otların yüksek sıcaklıkta tutuşması ya da insan hatalarından kaynaklanır. Özellikle yaz aylarında Akdeniz ve Ege bölgelerinde görülür.

Heyelan eğimli yerlerde aşırı yağışlara bağlı olarak toprağın aşağı doğru kaymasıdır. Karadeniz Bölgesi'nde sık görülür.

Hayat Kurtarır! Afetlerin tam olarak ne zaman olacağını bilemeyiz, ama önceden hazırlıklı olmak hayat kurtarabilir. Ailenle bir afet planı yapabilirsin!

Sel, kar suları ve aşırı yağışlarla oluşur ve önüne gelen her şeyi sürükler. Akarsu yataklarına yerleşim yapmamak ve barajlar inşa etmek gibi önlemlerle etkisi azaltılabilir.

Çığ dağların yamaçlarında tutunamayan kar kütlesinin yuvarlanarak büyümesiyle oluşur. Doğu Anadolu Bölgesi'nde sık görülür.

Yaşanabilecek Afetler ve Etkileri (Devam)

Obruk, toprağın çökmesiyle oluşur ve özellikle İç Anadolu'da Konya ilinde görülmektedir. Hem doğal nedenlerle hem de aşırı sulama gibi insan faaliyetleri sonucu oluşabilir.

Hortum, ani hava değişimleriyle oluşan şiddetli rüzgârlardır. Kendi ekseni etrafında yüksek hızla dönerek yıkıcı güce ulaşabilir. Akdeniz ve Ege kıyılarında görülür.

Afetlere karşı AFAD, belediyeler, eğitim ve sağlık kurumları önlem alır. Afet öncesinde eğitimler verilmeli, afet planları hazırlanmalı ve tatbikatlar yapılmalıdır. Afet sonrasında ise hızlı müdahale edilip temel ihtiyaçlar karşılanmalıdır.

Biz de bireysel olarak afetler konusunda bilgilenmeli, panikten uzak durmalı ve afet planları yapmalıyız.

Unutma! Afetlerle mücadelede senin de önemli bir rolün var. Önlemleri öğren ve ailene de öğret!

Ülkemize Komşu Devletler

Bağımsızlık ve ulusal egemenlik milletimiz için çok değerlidir. Bağımsızlık, bir milletin kendi topraklarında özgürce yaşayabilmesidir.

Bayrağımız, İstiklal Marşımız, Türkçemiz, başkentimiz, paramız ve Meclisimiz bağımsızlığımızın sembolleridir. İstiklal Marşımız, Kurtuluş Savaşı sırasında Mehmet Akif Ersoy tarafından yazılmış ve 12 Mart 1921'de kabul edilmiştir.

Ülkemize Komşu Devletler (Devam)

Türkiye'nin kara sınırı olan 8 komşusu vardır. Bunları tanıyalım:

Azerbaycan: Doğumuzda yer alır, başkenti Bakü'dür. Nüfusu yaklaşık 10 milyondur. Para birimi Manat'tır. Ülkemizle Nahçıvan Özerk Bölgesi üzerinden sınırı vardır ve en kısa sınırımızdır.

Ermenistan: Doğumuzda yer alır, başkenti Erivan'dır. Nüfusu yaklaşık 4 milyondur. Para birimi Ermeni Dramı'dır.

Gürcistan: Kuzeydoğumuzda yer alır, başkenti Tiflis'tir. Nüfusu yaklaşık 4 milyondur. Para birimi Lari'dir.

Yunanistan: Batımızda yer alır, başkenti Atina'dır. Nüfusu yaklaşık 11 milyondur. Para birimi Euro'dur.

Bulgaristan: Batımızda yer alır, başkenti Sofya'dır. Nüfusu yaklaşık 7 milyondur. Para birimi Leva'dır.

Suriye: Güneyimizde yer alır, başkenti Şam'dır. Nüfusu yaklaşık 24 milyondur. Para birimi Suriye Lirası'dır. En uzun sınıra sahip komşumuzdur.

Irak: Güneyimizde yer alır, başkenti Bağdat'tır. Nüfusu yaklaşık 47 milyondur. Para birimi Irak Dinarı'dır.

İran: Güneydoğumuzda yer alır, başkenti Tahran'dır. Nüfusu yaklaşık 88 milyondur. Para birimi İran Riyali'dir. Yüzölçümü Türkiye'den büyük tek komşumuzdur.

Haritada Bul! Bir dünya haritası üzerinde Türkiye'yi ve tüm komşularını bularak onların konumlarını daha iyi öğrenebilirsin!