Ondalık Sayılar ve Dönüşümler

Günlük hayatta sürekli karşılaştığın ondalık sayılar aslında özel kesirlerden başka bir şey değil. Paydası 10'un kuvveti olan kesirlere ondalık kesir, bunların sayı halindeki gösterimine de ondalık sayı diyoruz.

Rasyonel sayıyı ondalık sayıya çevirmek için iki yol var: ya payı bölüyorsun ya da paydayı 10'un kuvveti haline getiriyorsun. Mesela 3/5 = 6/10 = 0,6 gibi.

Tam tersi işlemde yani ondalık sayıyı rasyonel sayıya çevirirken virgülden sonraki rakam sayısına göz atıyorsun. Kaç rakam varsa o kadar sıfırlı 10'un kuvvetini paydaya yazıyorsun.

💡 İpucu: Devirli ondalık sayılarda basit devirlide sadece 9'lar, bileşik devirlide hem 9'lar hem sıfırlar kullanılıyor!

Ondalık Sayılarda Toplama ve Çarpma

Toplama ve çıkarma işlemlerinde tek kural var: virgüller alt alta gelsin! Tam sayı kısımlarını hizalayıp normal toplama/çıkarma yapıyorsun, virgül de aynı hizada kalıyor.

Çarpma işlemi biraz farklı çalışıyor. Önce virgül yokmuş gibi normal çarpma yapıyorsun. Sonra her iki sayının virgülden sonraki basamak sayılarını topluyorsun ve sonuçta o kadar basamağı sağdan ayırıyorsun.

10, 100, 1000 ile çarpımlar çok kolay: sıfır sayısı kadar virgülü sağa kaydırıyorsun. 3,45 × 100 = 345,0 gibi. Basamak yoksa sonuna sıfır ekliyorsun.

💡 Pratik: Çarpma işleminde virgül konumunu unutmamak için çarpılan sayıların ondalık basamaklarını say!

Bölme, Sıralama ve Yuvarlama

Ondalık sayılarda bölme yaparken önce bölenin virgülünü kaldırıyorsun. Böleni kaçla çarptıysan bölüneni de aynı sayıyla çarpıyorsun. Böylece normal bölme işlemine dönüyor.

10'un kuvvetlerine bölerken çarpmanın tam tersi oluyor: sıfır sayısı kadar virgülü sola kaydırıyorsun. 45,6 ÷ 10 = 4,56 gibi.

Sıralama işlemi oldukça mantıklı: önce tam kısımlara bak, sonra onda birlere, sonra yüzde birlere... Her basamakta büyük olan sayı kazanıyor.

Yuvarlama için sadece bir kurala odaklan: yuvarlamak istediğin basamağın sağındaki rakam 5 veya daha büyükse yukarı yuvarla, küçükse aşağı yuvarla.

💡 Kolay Hatırlatıcı: Bölme işleminde "ne yaparsam ikisine de yaparım" kuralını uygula!