Periyodik cetvel üzerindeki elementlerin özellikleri nasıl değişir? Bu konu hem...
Kimya155 görüntüleme·Güncellendi Jun 8, 2026·5 sayfaPeriyodik Özelliklerin Değişimi: AYT Kimya 11. Sınıf
C
Ceyda Bostancıoğlu@ceydabostancolu
1 / 5
1
of 5
Atom Yarıçapı ve Türleri
Atom yarıçapı aslında oldukça basit bir kavram - atomun ne kadar yer kapladığının göstergesi. Birbirine bağlı aynı cins iki atomın çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısı olarak tanımlanır.
Bağ türüne göre farklı yarıçap türleri vardır: kovalent yarıçap, metalik yarıçap ve Van der Waals yarıçapı. Her biri farklı bağ tiplerinde atomların boyutlarını gösterir.
İyonik yarıçap ise atomların iyon halindeki boyutlarını ifade eder. Atom elektron verdiğinde çapı küçülür (elektron başına düşen çekim kuvveti artar), elektron aldığında çapı büyür (çekim kuvveti azalır).
💡 Pratik İpucu: Katyon (pozitif iyon) her zaman ana atomdan küçük, anyon (negatif iyon) her zaman ana atomdan büyüktür!
2
of 5
Atom Yarıçapının Periyodik Değişimi
Periyodik cetvelde atom yarıçapı için iki temel kural var ve bunlar sınav sorularının favorisi! Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı azalır çünkü proton sayısı artarken elektron sayısı aynı kalır.
Aynı grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe atom yarıçapı artar. Sebebi basit: yeni elektron kabukları eklenir ve atom büyür.
Örneğin Ca, Mg, Be atomlarını sıralamak istersek: Ca > Mg > Be şeklinde olur. Aynı grupta oldukları için en alttaki en büyüktür.
💡 Hatırlatma: Aynı proton sayılı taneciklerde elektron sayısı fazla olan daha büyük, aynı elektron sayılı taneciklerde proton sayısı fazla olan daha küçüktür!
3
of 5
İyonlaşma Enerjisi
İyonlaşma enerjisi (IE), gaz halindeki bir atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir. Bu enerji her zaman pozitiftir çünkü elektronu koparmak için enerji vermek gerekir.
Atom yarıçapı ile ters orantılı bir ilişkisi vardır. Yarıçapı büyük atomların IE'si küçük, yarıçapı küçük atomların IE'si büyüktür. Metaller elektron vermeyi sevdiği için IE'leri düşüktür.
Periyodik cetvelde aynı grupta aşağıya gidildikçe IE azalır, aynı periyotta sağa gidildikçe genellikle artar. Ancak 2A grubu 3A'dan, 5A grubu 6A'dan daha yüksek IE'ye sahiptir (istisna!).
💡 Sınav İpucu: İE'deki ani artış, o elektronun iç kabuktan koptuğunu gösterir. Bu sayede elementin grup numarasını bulabilirsin!
4
of 5
Elektron İlgisi ve Elektronegatiflik
Elektron ilgisi, bir atomun elektron alması sırasında açığa çıkan enerjidir. Genellikle ekzotermiktir (ısı verir) ve en yüksek değere klor sahiptir. Soygazların elektron ilgisi yoktur.
Elektronegatiflik, kimyasal bağda elektronları kendine çekme gücüdür. Pauling tarafından tanımlanmış ve fluor en yüksek değere (4.0) sahiptir.
Her iki özellik de periyodik cetvelde aynı periyotta soldan sağa, aynı grupta aşağıdan yukarı doğru artar. Bu trend atom yarıçapının tersine işler.
💡 Unutma: Soygazlar kimyasal bağ yapmadığı için elektronegatiflik değerleri yoktur (Kr, Xe, Rn hariç bazı istisnalar).
5
of 5
Metalik-Ametalik Özellikler ve Asitlik-Bazlık
Metalik özellik elektron verme eğilimi, ametalik özellik elektron alma eğilimidir. Periyotta sağa gidildikçe metalik özellik azalır, grupta aşağıya gidildikçe artar.
Metal oksitleri suda çözündüğünde bazik özellik gösterir . Ametal oksitleri ise asidik özellik gösterir .
Amfoter elementler (Al, Zn, Cr, Pb, Sn, Be) hem asite karşı baz, hem baza karşı asit gibi davranır. Bu elementlerin oksitleri suda çözünmez.
💡 Pratik Kural: Metal oksitlerinin bazlık gücü metal iyonunun çapı arttıkça artar, ametal oksitlerinin asitlik gücü oksijen oranı arttıkça artar!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Periodic Trends
9Kimya dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Kimya155 görüntüleme·Güncellendi Jun 8, 2026·5 sayfaPeriyodik Özelliklerin Değişimi: AYT Kimya 11. Sınıf
C
Ceyda Bostancıoğlu@ceydabostancolu
Periyodik cetvel üzerindeki elementlerin özellikleri nasıl değişir? Bu konu hem sınav sorularında hem de kimyayı anlamada süper önemli! Atom yarıçapından elektronegatifliğe kadar tüm özelliklerin periyot ve grupta nasıl değiştiğini öğreneceğiz.
1
of 5
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Atom Yarıçapı ve Türleri
Atom yarıçapı aslında oldukça basit bir kavram - atomun ne kadar yer kapladığının göstergesi. Birbirine bağlı aynı cins iki atomın çekirdekleri arasındaki uzaklığın yarısı olarak tanımlanır.
Bağ türüne göre farklı yarıçap türleri vardır: kovalent yarıçap, metalik yarıçap ve Van der Waals yarıçapı. Her biri farklı bağ tiplerinde atomların boyutlarını gösterir.
İyonik yarıçap ise atomların iyon halindeki boyutlarını ifade eder. Atom elektron verdiğinde çapı küçülür (elektron başına düşen çekim kuvveti artar), elektron aldığında çapı büyür (çekim kuvveti azalır).
💡 Pratik İpucu: Katyon (pozitif iyon) her zaman ana atomdan küçük, anyon (negatif iyon) her zaman ana atomdan büyüktür!
2
of 5Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Atom Yarıçapının Periyodik Değişimi
Periyodik cetvelde atom yarıçapı için iki temel kural var ve bunlar sınav sorularının favorisi! Aynı periyotta soldan sağa gidildikçe atom yarıçapı azalır çünkü proton sayısı artarken elektron sayısı aynı kalır.
Aynı grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe atom yarıçapı artar. Sebebi basit: yeni elektron kabukları eklenir ve atom büyür.
Örneğin Ca, Mg, Be atomlarını sıralamak istersek: Ca > Mg > Be şeklinde olur. Aynı grupta oldukları için en alttaki en büyüktür.
💡 Hatırlatma: Aynı proton sayılı taneciklerde elektron sayısı fazla olan daha büyük, aynı elektron sayılı taneciklerde proton sayısı fazla olan daha küçüktür!
3
of 5Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
İyonlaşma Enerjisi
İyonlaşma enerjisi (IE), gaz halindeki bir atomdan elektron koparmak için gereken enerjidir. Bu enerji her zaman pozitiftir çünkü elektronu koparmak için enerji vermek gerekir.
Atom yarıçapı ile ters orantılı bir ilişkisi vardır. Yarıçapı büyük atomların IE'si küçük, yarıçapı küçük atomların IE'si büyüktür. Metaller elektron vermeyi sevdiği için IE'leri düşüktür.
Periyodik cetvelde aynı grupta aşağıya gidildikçe IE azalır, aynı periyotta sağa gidildikçe genellikle artar. Ancak 2A grubu 3A'dan, 5A grubu 6A'dan daha yüksek IE'ye sahiptir (istisna!).
💡 Sınav İpucu: İE'deki ani artış, o elektronun iç kabuktan koptuğunu gösterir. Bu sayede elementin grup numarasını bulabilirsin!
4
of 5Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Elektron İlgisi ve Elektronegatiflik
Elektron ilgisi, bir atomun elektron alması sırasında açığa çıkan enerjidir. Genellikle ekzotermiktir (ısı verir) ve en yüksek değere klor sahiptir. Soygazların elektron ilgisi yoktur.
Elektronegatiflik, kimyasal bağda elektronları kendine çekme gücüdür. Pauling tarafından tanımlanmış ve fluor en yüksek değere (4.0) sahiptir.
Her iki özellik de periyodik cetvelde aynı periyotta soldan sağa, aynı grupta aşağıdan yukarı doğru artar. Bu trend atom yarıçapının tersine işler.
💡 Unutma: Soygazlar kimyasal bağ yapmadığı için elektronegatiflik değerleri yoktur (Kr, Xe, Rn hariç bazı istisnalar).
5
of 5Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Metalik-Ametalik Özellikler ve Asitlik-Bazlık
Metalik özellik elektron verme eğilimi, ametalik özellik elektron alma eğilimidir. Periyotta sağa gidildikçe metalik özellik azalır, grupta aşağıya gidildikçe artar.
Metal oksitleri suda çözündüğünde bazik özellik gösterir . Ametal oksitleri ise asidik özellik gösterir .
Amfoter elementler (Al, Zn, Cr, Pb, Sn, Be) hem asite karşı baz, hem baza karşı asit gibi davranır. Bu elementlerin oksitleri suda çözünmez.
💡 Pratik Kural: Metal oksitlerinin bazlık gücü metal iyonunun çapı arttıkça artar, ametal oksitlerinin asitlik gücü oksijen oranı arttıkça artar!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Periodic Trends
9Kimya dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı