TYT Kimya 2026: Periyodik Özellikler Rehberi

İyonlaşma Enerjisi

İyonlaşma enerjisi, gaz halindeki bir atomdan elektron koparmak için gereken enerji miktarıdır. Bu olay endotermiktir, yani enerji harcamamız gerekir.

Periyodik tabloda en yüksek iyonlaşma enerjisine helyum sahiptir. Atom yarıçapı ile ters orantılı olduğu için, atom küçüldükçe elektronları çekme gücü artar ve koparmak zorlaşır.

Bir atomdan ikinci elektron koparmak, birincisinden daha zor olur çünkü kalan elektronlar çekirdeğe daha güçlü bağlanır. Bu yüzden 1.İE < 2.İE < 3.İE şeklinde sıralanır.

💡 Dikkat: Aynı anda iki elektron koparamayız! Her seferinde tek tek koparılır.

Elektron İlgisi ve Elektronegatiflik

Elektron ilgisi, gaz halindeki bir atomun elektron alması sırasında açığa çıkan enerji değişimidir. Bu genellikle ekzotermiktir (enerji açığa çıkar).

Elektron ilgisi en yüksek element klordur. İlginç olan, ikinci elektron almak genellikle endotermiktir çünkü atom zaten negatif yüklenmiştir.

Elektronegatiflik ise bir atomun kimyasal bağdaki elektronları kendine doğru çekme yeteneğidir. En elektronegatif element flordur.

💡 Önemli: Soy gazların elektronegatiflik değerleri yoktur çünkü bağ yapma eğilimleri yoktur.

Periyodik Değişim Kuralları

Metalik özellik elektronları verme eğilimi, ametalik özellik ise elektronları alma eğilimidir. En aktif metal fransiyum, en aktif ametal flordur.

Aynı periyotta soldan sağa gidince:

• Atom numarası, değerlik elektron sayısı, atom kütlesi artar
• Ametalik özellik, iyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik artar
• Atom yarıçapı azalır

Aynı grupta yukarıdan aşağı gidince:

• Atom numarası, atom kütlesi, metalik özellik artar
• Atom yarıçapı artar
• İyonlaşma enerjisi, elektronegatiflik azalır

💡 Pratik İpucu: Periyodik tablo sağ üstü ametalik, sol alt metalik özelliklerin en güçlü olduğu yerdir!