Dolaylı Anlatım (Reported Speech) Temelleri

Dolaylı anlatım, birinin sözlerini kendi cümlelerimizle aktarmamızı sağlar. Örneğin, doğrudan anlatımda "I don't like horror films" diyen George'un sözlerini dolaylı anlatımda "George said that he didn't like horror films" şeklinde aktarırız.

Aktarım cümlesinin zamanı çok önemlidir! Eğer aktarım kelimesi (says, has told, will tell) şimdiki zaman, present perfect veya gelecek zamandaysa, aktarılan cümlenin zamanı değişmez.

Örnek: Paul: "I am not so keen to see that film."

• Paul says (that) he is not so keen to see that film.
• Paul has told (that) he is not so keen to see that film.
• Paul will tell you (that) he is not so keen to see that film.

Dikkat! Eğer aktarım kelimesi (said, had said) geçmiş zamandaysa, aktarılan cümlenin zamanını bir derece geriye alırız. Örneğin: Ayşe: "I'll help you tomorrow" → Ayşe said that she would help me the following day.

Dolaylı Anlatımda Zaman Değişimleri

Aktarılan cümlelerde zamanlar aşağıdaki gibi değişir:

• Present Simple → Simple Past "I clean my house" → She said that she cleaned her house.

• Present Continuous → Past Continuous "I am cleaning my house now" → She said that she was cleaning her house then.

• Simple Past → Past Perfect "I cleaned my house yesterday" → She said that she had cleaned her house the previous day.

• Present Perfect → Past Perfect "I have cleaned my house" → She said that she had cleaned her house.

Gelecek zamanlar da değişir:

• Future (will) → would
• Be going to → was/were going to

Önemli not: Past Perfect ve Past Perfect Continuous zaten en geçmiş zaman olduğu için dolaylı anlatımda değişmez. Yani "had cleaned" yine "had cleaned" olarak kalır.

Kipler ve Zaman İfadeleri

Dolaylı anlatımda kipler (modals) de değişir:

• will → would
• can → could
• may → might
• must → must/had to

Zaman ifadeleri de değişir:

• tonight → that night
• today → that day
• yesterday → the previous day
• tomorrow → the next day/the following day
• next week → the following week
• now → then

Aktarım kelimeleri (Reporting Words) kullanımında dikkat etmeniz gereken farklılıklar vardır:

• "Say" kullanırken kişiye yöneltmek için "to" kullanmalısınız: He said to me
• "Tell" ise mutlaka bir nesne $pronoun/isim$ gerektirir: He told me

İpucu: "Tell" ile doğrudan cümle getiremezsiniz, mutlaka kime söylendiğini belirtmelisiniz. Örnek: He told me (that) he was hungry.

İşaret Zamirleri ve Çoklu Fiiller

Dolaylı anlatımda işaret zamirleri (this, these) şu şekilde değişir:

• Zamir olarak kullanıldığında: this → it, these → they
• Zaman/yer belirtirken: this → that, these → those
• İsimden önce kullanıldığında: this book → the book

Örnek:

• "This is my car" → Joe said that it was his car. (zamir)
• "I will visit my friends this summer" → Judy said that she would visit her friends that summer. (zaman)
• "I like these flowers" → Helen said that she liked the flowers. (isimden önce)

Birden fazla fiil içeren cümlelerde tüm fiiller geçmişe çevrilir:

• "I don't know where she goes" → She said that she didn't know where she went.

Unutma! Koşul cümlelerinde (if clauses) Type 2 ve Type 3 dolaylı anlatımda değişmez. Örneğin: "If I were you, I would do the same" → She told me that if she were me, she would do the same.

Özel Durumlar ve Emirler

Zaman yan cümlesi içeren dolaylı anlatımlarda, yan cümledeki zamanlar değişmeyebilir: "He called me while I was sleeping" → She told me he had called me while I was sleeping.

Komut, istek ve tavsiye cümlelerini dolaylı anlatımda aktarırken to infinitive yapısını kullanırız:

• "Stop doing it!" → She told me to stop doing it.
• "Do your homework" → Jack ordered me to do my homework.
• "Don't speak very much" → Teacher advised us not to speak very much.
• "Please finish your meal" → Dany requested me to finish my meal.

"Let's" ile başlayan öneri cümleleri şu şekilde aktarılır:

• "Let's go to the party" → Jim suggested going to the party. (gerund)
• "Let's study" → My friend suggested studying.

Püf noktası: "Let's", "Why don't we", "Shall we" gibi üç farklı yapı da aynı anlamda (hadi yapalım) kullanılır ve hepsi "suggest" ile aktarılır.

Dolaylı Sorular

Evet/Hayır sorularında $yes/no questions$ "if" veya "whether" kullanırız:

• "Is Susan there?" → John asked if Susan was there.
• "Did you see her?" → They asked if I had seen her.

Seçenekli sorularda (or) "whether" kullanın:

• "Do you want to drink tea or coffee?" → He asked whether I wanted to drink tea or coffee.

Soru kelimeleri (what, where, why, how) ile başlayan sorularda:

• "What is your problem?" → Jack asked me what my problem was.
• "Where were you going last night?" → My father wanted to know where I had been going the previous night.

Karışık yapılar da olabilir:

1. Soru + Soru:

   • "Why are you still at home? Does your lesson start today?" → My mother asked me why I was still at home and if my lesson started that day.

2. Soru + Emir:

   • "Why are you still waiting? Start your work without delay!" → My boss asked me why I was still waiting and warned me to start my work without delay.

Hatırlatma: Dolaylı anlatımda soru cümlelerinin yapısı değişir ve normal cümle dizilişi olur. Soru işareti kaldırılır.

Para ile İlgili İngilizce Kelimeler

Para konusunda konuşurken kullanabileceğin önemli kelimeler:

• Afford: Bir şeyi alabilecek maddi güce sahip olmak
• Bargain: Bir satış veya anlaşmanın koşullarını tartışmak/pazarlık yapmak
• Borrow: Başkasına ait bir şeyi ödünç almak ve daha sonra geri vermek
• Charge: Birisinden belirli bir miktar para istemek
• Cost: Bir şey için harcamanız gereken para miktarı
• Earn: Çalışarak para kazanmak

Alışveriş ve borç kavramları:

• Lend: Birine ait olduğunuz bir şeyi ödünç vermek
• Owe: Birine borçlu olmak
• Pay back: Ödünç aldığınız parayı geri vermek
• Pricey: Pahalı (günlük konuşma dilinde)
• Reasonable: Makul fiyatlı
• Rip off: Birine bir şey için fazla para ödetmek

Günlük hayattan ipucu: İngilizce'de para ile ilgili deyimler çok yaygındır. "Run out of money" (parasız kalmak), "waste money" (para israf etmek) ve "spend wisely" (akıllıca harcamak) gibi ifadeleri konuşmalarınızda kullanabilirsiniz.