Sözcüğün Anlam Özellikleri

Türkçe'de her sözcük farklı anlam özelliklerine sahip. Tek anlamlı sözcükler sadece bir kavramı karşılar (kaldırım, testere gibi), çok anlamlı sözcükler ise duruma göre birden fazla anlam kazanabilir.

Gerçek anlam, sözcüğün temel ve yan anlamlarını kapsar. Temel anlam bir sözcüğün akla gelen ilk anlamıdır - sözlüklerde en başta yazan anlam bu. Yan anlam ise temel anlamla ilişkili olan diğer anlamlardır.

Mecaz anlam en önemli kısım! Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak kazandığı yeni anlamlardır. Örneğin "ateşli konuşmak" cümlesindeki "ateşli" kelimesi "coşkulu" anlamında kullanılmış.

Dikkat: KPSS'de genellikle gerçek anlam-mecaz anlam ayrımı sorulur. Yan anlam gerçek anlam sayıldığı için dikkatli ol!

Söz Sanatları - Mecaza Dayalı Anlatım

Benzetme (Teşbih) en çok sorulan söz sanatı. Bir şeyi daha etkili anlatmak için başka bir şeyle karşılaştırma yaparsın: "kar gibi beyaz", "tilki gibi kurnaz".

Kişileştirme (Teşhis) ikinci en popüler konu! İnsan dışındaki varlıklara insani özellikler yükleme: "bülbül ağlarmış", "yağmur ağlıyor".

Eğretileme (İstiare) gizli benzetme. Benzetme öğelerinden sadece birini söylersin: "Gülünce incileri görünüyor" (dişleri inci gibi ama "gibi" yok).

Kinaye hem gerçek hem mecaz anlamı çağrıştırır: "Yalnız taş duvar olmaz" - hem gerçekten taşla duvar öremezsin, hem de tek başına iş yapamassın anlamında.

Önemli: Benzetme ve kişileştirme KPSS'de en çok çıkan iki söz sanatı!

Diğer Söz Sanatları ve Anlam İlişkileri

Mübalağa (Abartma) bir durumu olduğundan büyük ya da küçük gösterme: "Bir of çeksem dağlar yıkılır". Dokundurma (Tariz) alay etme amaçlı: "Çok çabuk geldin, sen gelene kadar ağaç olduk!"

Ad Aktarması bir sözü başka bir söz yerine kullanma: "Ankara açıklama yaptı" (Türkiye hükümeti kastediliyor). Dolaylama varlıklara takma ad verme: "beyaz altın" (pamuk için).

Eş anlamlı sözcükler aynı anlamda: kara-siyah, mektep-okul. Yakın anlamlı benzer ama tam aynı değil: küsmek-gücenmek. Karşıt anlamlı zıt anlamda: az-çok, akıllı-deli.

Bu konular sınavda hem doğrudan hem de metin içinde sorulabilir. Örnekleri ezberlemek yerine mantığını kavra!