Akışkanlarda kaldırma kuvveti, günlük hayatımızda gemilerin yüzmesinden yüzme havuzunda hissettiğimiz...
Fizik140 görüntüleme·Güncellendi Jun 9, 2026·4 sayfaTYT ve 10. Sınıf Kaldırma Kuvveti Konu Özeti
Z
Zeynep Ağaoğlu@zeynepaaolu
1 / 4
1
of 4
Kaldırma Kuvveti ve Arşimet Prensibi
Tamamı ya da kısmen akışkana dalmış bir cisme, akışkan tarafından uygulanan kuvvete kaldırma kuvveti denir. Bu kuvvet, cismin yüzeylerine sıvı içinde etki eden basınç kuvvetleri farkından kaynaklanır.
Su içine bırakılan bir cisme, yerini değiştirdiği sıvının ağırlığı kadar kaldırma kuvveti etki eder. Matematiksel olarak şöyle ifade edilir: Fₖ = dₛıᵥı × V × g. Burada cismin tamamının sıvıya batması şart değildir; batmış kısım için Fₖ = Vₕₐₜₐₙ × dₛıᵥı × g formülü kullanılır.
Arşimet Yasası, tamamı ya da bir kısmı durgun akışkana batırılan cisme akışkan tarafından uygulanan kaldırma kuvvetinin, cisim tarafından yer değiştirilen akışkan ağırlığına eşit olduğunu söyler. Cisimler sıvı içerisinde bırakıldığında yüzme, askıda kalma veya batma durumlarından birinde bulunabilir.
💡 Biliyor muydun? Arşimet, kral tacının saf altından yapılıp yapılmadığını test etmek için bu prensibi keşfetmiş ve heyecanla "Eureka!" (Buldum!) diye bağırmıştır.
2
of 4
Yüzme, Batma ve Denge Şartları
Bir cismin hacminin bir kısmı sıvı içerisinde, bir kısmı da dışarıda kalacak biçimde sıvı yüzeyinde dengede kalması yüzme durumu olarak adlandırılır. Bu durumda cisme etki eden kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir .
Bir cismin sıvı içinde yüzebilmesi için yüzme şartı olarak cismin özkütlesinin (dₖ), içinde yüzdüğü sıvının özkütlesinden (dₛ) küçük olması gerekir (dₖ < dₛ). Eğer cisim kap tabanına temas edecek şekilde dengede kalıyorsa, buna batan cisim denir ve Fₖ + N = G denklemi geçerlidir.
Su içindeki bir cisme etki eden kaldırma kuvveti ilginç bir şekilde sıvının miktarına, cismin bulunduğu derinliğe veya cismin şekline bağlı değildir. Sadece batan cismin hacmi ve sıvının özkütlesi önemlidir.
🔍 Dikkat! Aynı hacme sahip iki cisimden özkütlesi büyük olan daha fazla batarken, özkütlesi küçük olan daha fazla yüzeyde kalır.
3
of 4
Kaldırma Kuvveti Uygulamaları
Yük gemileri ve deniz araçlarının batmadan durabilmesinin sebebi, onların özkütlesiyle ilişkilidir. Bu araçlar, içleri boş tasarlandığından ortalama özkütleleri sudan küçüktür ve böylece yüzebilirler.
Dengede kalan bir cisim için üzerine etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır . Sıvı içindeki küresel cisimlerde, kaldırma kuvvetleri ve ağırlık dengesi farklı durumlara göre hesaplanabilir.
Eşit bölmeli ve farklı özkütleli cisimlerin sıvı içinde nasıl dengeleneceği, cismin sıvıya batan hacmine ve özkütlesine bağlıdır. Eğer iki cismin kütlesi eşitse, özkütlesi büyük olan daha derine batar.
🧪 Uygulama Örneği: Bir küre sıvı içinde askıda kalıyorsa, özkütlesi sıvının özkütlesine eşittir. Bu prensip, bilinmeyen bir sıvının özkütlesini ölçmekte kullanılabilir!
4
of 4
Kaldırma Kuvvetinin Değişimi
Sıvıya tuz eklemek sıvının özkütlesini artırır. Bu durumda, önce batan bir cisim, sıvı özkütlesi yeterince artırılınca yüzmeye başlayabilir. Çünkü yüzme şartı olarak dₖ < dₛ olmalıdır.
Birbirine bağlı iki cisim sıvı içine konulduğunda, toplam ağırlık ve kaldırma kuvveti dengesi sistemin nasıl davranacağını belirler. Eğer cisimlerden biri sıvı yüzeyinde batmadan kalabiliyorsa, diğer cismi taşıyıp taşıyamayacağı hesaplanabilir.
Suyun içerisine tuz atıldığında G = Fₖ dengesinde ağırlık (G) değişmezken, sıvının özkütlesi arttığı için kaldırma kuvveti (Fₖ) artar. Bu durumda daha önce batan bir cisim yüzmeye başlayabilir.
🚢 Püf Noktası: Deniz suyunda yüzmek tatlı suda yüzmekten daha kolaydır, çünkü deniz suyunun özkütlesi tuz nedeniyle daha yüksektir ve vücudumuza daha fazla kaldırma kuvveti uygular!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Buoyancy
9Fizik dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Fizik140 görüntüleme·Güncellendi Jun 9, 2026·4 sayfaTYT ve 10. Sınıf Kaldırma Kuvveti Konu Özeti
Z
Zeynep Ağaoğlu@zeynepaaolu
Akışkanlarda kaldırma kuvveti, günlük hayatımızda gemilerin yüzmesinden yüzme havuzunda hissettiğimiz hafifliğe kadar birçok olayı açıklayan önemli bir fizik konusudur. Bu kuvvet, sıvı veya gaz içindeki cisimlere etki ederek yer çekimine karşı bir dengeleme sağlar.
1
of 4
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaldırma Kuvveti ve Arşimet Prensibi
Tamamı ya da kısmen akışkana dalmış bir cisme, akışkan tarafından uygulanan kuvvete kaldırma kuvveti denir. Bu kuvvet, cismin yüzeylerine sıvı içinde etki eden basınç kuvvetleri farkından kaynaklanır.
Su içine bırakılan bir cisme, yerini değiştirdiği sıvının ağırlığı kadar kaldırma kuvveti etki eder. Matematiksel olarak şöyle ifade edilir: Fₖ = dₛıᵥı × V × g. Burada cismin tamamının sıvıya batması şart değildir; batmış kısım için Fₖ = Vₕₐₜₐₙ × dₛıᵥı × g formülü kullanılır.
Arşimet Yasası, tamamı ya da bir kısmı durgun akışkana batırılan cisme akışkan tarafından uygulanan kaldırma kuvvetinin, cisim tarafından yer değiştirilen akışkan ağırlığına eşit olduğunu söyler. Cisimler sıvı içerisinde bırakıldığında yüzme, askıda kalma veya batma durumlarından birinde bulunabilir.
💡 Biliyor muydun? Arşimet, kral tacının saf altından yapılıp yapılmadığını test etmek için bu prensibi keşfetmiş ve heyecanla "Eureka!" (Buldum!) diye bağırmıştır.
2
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Yüzme, Batma ve Denge Şartları
Bir cismin hacminin bir kısmı sıvı içerisinde, bir kısmı da dışarıda kalacak biçimde sıvı yüzeyinde dengede kalması yüzme durumu olarak adlandırılır. Bu durumda cisme etki eden kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir .
Bir cismin sıvı içinde yüzebilmesi için yüzme şartı olarak cismin özkütlesinin (dₖ), içinde yüzdüğü sıvının özkütlesinden (dₛ) küçük olması gerekir (dₖ < dₛ). Eğer cisim kap tabanına temas edecek şekilde dengede kalıyorsa, buna batan cisim denir ve Fₖ + N = G denklemi geçerlidir.
Su içindeki bir cisme etki eden kaldırma kuvveti ilginç bir şekilde sıvının miktarına, cismin bulunduğu derinliğe veya cismin şekline bağlı değildir. Sadece batan cismin hacmi ve sıvının özkütlesi önemlidir.
🔍 Dikkat! Aynı hacme sahip iki cisimden özkütlesi büyük olan daha fazla batarken, özkütlesi küçük olan daha fazla yüzeyde kalır.
3
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaldırma Kuvveti Uygulamaları
Yük gemileri ve deniz araçlarının batmadan durabilmesinin sebebi, onların özkütlesiyle ilişkilidir. Bu araçlar, içleri boş tasarlandığından ortalama özkütleleri sudan küçüktür ve böylece yüzebilirler.
Dengede kalan bir cisim için üzerine etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır . Sıvı içindeki küresel cisimlerde, kaldırma kuvvetleri ve ağırlık dengesi farklı durumlara göre hesaplanabilir.
Eşit bölmeli ve farklı özkütleli cisimlerin sıvı içinde nasıl dengeleneceği, cismin sıvıya batan hacmine ve özkütlesine bağlıdır. Eğer iki cismin kütlesi eşitse, özkütlesi büyük olan daha derine batar.
🧪 Uygulama Örneği: Bir küre sıvı içinde askıda kalıyorsa, özkütlesi sıvının özkütlesine eşittir. Bu prensip, bilinmeyen bir sıvının özkütlesini ölçmekte kullanılabilir!
4
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaldırma Kuvvetinin Değişimi
Sıvıya tuz eklemek sıvının özkütlesini artırır. Bu durumda, önce batan bir cisim, sıvı özkütlesi yeterince artırılınca yüzmeye başlayabilir. Çünkü yüzme şartı olarak dₖ < dₛ olmalıdır.
Birbirine bağlı iki cisim sıvı içine konulduğunda, toplam ağırlık ve kaldırma kuvveti dengesi sistemin nasıl davranacağını belirler. Eğer cisimlerden biri sıvı yüzeyinde batmadan kalabiliyorsa, diğer cismi taşıyıp taşıyamayacağı hesaplanabilir.
Suyun içerisine tuz atıldığında G = Fₖ dengesinde ağırlık (G) değişmezken, sıvının özkütlesi arttığı için kaldırma kuvveti (Fₖ) artar. Bu durumda daha önce batan bir cisim yüzmeye başlayabilir.
🚢 Püf Noktası: Deniz suyunda yüzmek tatlı suda yüzmekten daha kolaydır, çünkü deniz suyunun özkütlesi tuz nedeniyle daha yüksektir ve vücudumuza daha fazla kaldırma kuvveti uygular!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Buoyancy
9Fizik dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı