Çembersel hareket, günlük hayatta dönen teker, salıncak ve gezegenlerin hareketinde...
Fizik184 görüntüleme·Güncellendi Jun 11, 2026·3 sayfaÇembersel Hareket Nedir? Temel Kavramlar ve Açıklamalar
R
Rozerin Karakaya@rozerinkarakaya
1 / 3
1
of 3
Çembersel Hareketin Temelleri
Bir cisim sabit bir nokta etrafında dairesel yörüngede hareket ediyorsa, bu harekete çembersel hareket denir. Eğer cismin hızının büyüklüğü hiç değişmiyorsa, buna düzgün dairesel hareket (DDH) diyoruz.
Burada kritik nokta şu: hız büyüklüğü (sürat) sabit kalsa bile, hızın yönü sürekli değişiyor. Bu yüzden aslında cisim ivmeli hareket yapıyor - çünkü fizikta hız hem büyüklük hem de yönü olan vektörel bir kavram.
Periyot (T) cismin bir tam tur dönmesi için geçen süre, frekans (f) ise birim zamandaki tur sayısıdır. Bu ikisinin çarpımı her zaman 1'e eşittir: T×f = 1.
Çizgisel sürat formülü v = 2πr/T = 2πrf şeklindedir. Bu formül sayesinde cismin çember üzerindeki hızını hesaplayabilirsin.
💡 İpucu: Çizgisel hız vektörü her zaman konum vektörüne dik olur ve yönü sürekli değişir!
2
of 3
Açısal Hareket ve Merkezcil Kuvvet
Açısal sürat (ω), yarıçap vektörünün birim zamanda taradığı açının büyüklüğüdür. Formülü ω = 2π/T = 2πf şeklinde yazılır ve çizgisel süratle ilişkisi v = ωr'dir.
Açısal hızın yönünü bulmak için sağ el kuralını kullan: dört parmağını dönme yönüne doğru kıvır, baş parmağın açısal hızın yönünü gösterir.
Merkezcil kuvvet, çembersel hareket yapan cisme merkez doğrultusunda etki eden kuvvetlerin bileşkesidir. Formülü F = mv²/r şeklindedir.
Çok önemli bir nokta: merkezcil kuvvet ayrı bir kuvvet değil! Sistemdeki mevcut kuvvetlerin merkez doğrultusundaki bileşkesi merkezcil kuvveti oluşturur.
⚡ Dikkat: Düzgün dairesel harekette net kuvvet sıfır değil, merkezcil kuvvete eşittir!
3
of 3
Merkezcil İvme
Düzgün çembersel harekette cismin sürati sabit olsa da, hızın yönü sürekli değiştiği için cisim ivmeli hareket yapar. Bu ivmeye merkezcil ivme denir.
Merkezcil ivmenin yönü her zaman merkeze doğrudur - yani konum vektörünün tam tersi yönünde. Bu yüzden formülde eksi işaret bulunur: a = -ω²r.
İki farklı şekilde hesaplayabilirsin: a = v²/r veya a = ω²r. Hangi değerlerin verildiğine göre uygun formülü seç.
Merkezcil ivme vektörel bir büyüklük olduğu için hem büyüklüğü hem yönü önemli. Birimi m/s²'dir.
🎯 Hatırla: Hız büyüklüğü değişmese bile yön değişimi ivme demektir - bu çembersel hareketin temel mantığı!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Circular Motion
9Fizik dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Fizik184 görüntüleme·Güncellendi Jun 11, 2026·3 sayfaÇembersel Hareket Nedir? Temel Kavramlar ve Açıklamalar
R
Rozerin Karakaya@rozerinkarakaya
Çembersel hareket, günlük hayatta dönen teker, salıncak ve gezegenlerin hareketinde karşılaştığımız temel fizik konularından biri. Bu hareketin yasalarını öğrenince, neden arabanın virajda yavaşlaması gerektiğinden gezegenlerin neden yörüngeden çıkmadığına kadar pek çok olayı anlayabilirsin.
1
of 3
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Çembersel Hareketin Temelleri
Bir cisim sabit bir nokta etrafında dairesel yörüngede hareket ediyorsa, bu harekete çembersel hareket denir. Eğer cismin hızının büyüklüğü hiç değişmiyorsa, buna düzgün dairesel hareket (DDH) diyoruz.
Burada kritik nokta şu: hız büyüklüğü (sürat) sabit kalsa bile, hızın yönü sürekli değişiyor. Bu yüzden aslında cisim ivmeli hareket yapıyor - çünkü fizikta hız hem büyüklük hem de yönü olan vektörel bir kavram.
Periyot (T) cismin bir tam tur dönmesi için geçen süre, frekans (f) ise birim zamandaki tur sayısıdır. Bu ikisinin çarpımı her zaman 1'e eşittir: T×f = 1.
Çizgisel sürat formülü v = 2πr/T = 2πrf şeklindedir. Bu formül sayesinde cismin çember üzerindeki hızını hesaplayabilirsin.
💡 İpucu: Çizgisel hız vektörü her zaman konum vektörüne dik olur ve yönü sürekli değişir!
2
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Açısal Hareket ve Merkezcil Kuvvet
Açısal sürat (ω), yarıçap vektörünün birim zamanda taradığı açının büyüklüğüdür. Formülü ω = 2π/T = 2πf şeklinde yazılır ve çizgisel süratle ilişkisi v = ωr'dir.
Açısal hızın yönünü bulmak için sağ el kuralını kullan: dört parmağını dönme yönüne doğru kıvır, baş parmağın açısal hızın yönünü gösterir.
Merkezcil kuvvet, çembersel hareket yapan cisme merkez doğrultusunda etki eden kuvvetlerin bileşkesidir. Formülü F = mv²/r şeklindedir.
Çok önemli bir nokta: merkezcil kuvvet ayrı bir kuvvet değil! Sistemdeki mevcut kuvvetlerin merkez doğrultusundaki bileşkesi merkezcil kuvveti oluşturur.
⚡ Dikkat: Düzgün dairesel harekette net kuvvet sıfır değil, merkezcil kuvvete eşittir!
3
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Merkezcil İvme
Düzgün çembersel harekette cismin sürati sabit olsa da, hızın yönü sürekli değiştiği için cisim ivmeli hareket yapar. Bu ivmeye merkezcil ivme denir.
Merkezcil ivmenin yönü her zaman merkeze doğrudur - yani konum vektörünün tam tersi yönünde. Bu yüzden formülde eksi işaret bulunur: a = -ω²r.
İki farklı şekilde hesaplayabilirsin: a = v²/r veya a = ω²r. Hangi değerlerin verildiğine göre uygun formülü seç.
Merkezcil ivme vektörel bir büyüklük olduğu için hem büyüklüğü hem yönü önemli. Birimi m/s²'dir.
🎯 Hatırla: Hız büyüklüğü değişmese bile yön değişimi ivme demektir - bu çembersel hareketin temel mantığı!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Circular Motion
9Fizik dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı