Temel Fizyoloji Kavramları

Kan ve Kalp Fizyolojisi Temel Bilgileri:

• PK değeri: Normal aralığı 7,35 - 7,45'tir
• Kan hacmi: 5250 ml'nin altı hipovolemi, üstü hipervolemi olarak adlandırılır
• Kalp Dalgaları:
  • P dalgası: Atrium depolarizasyonu
  • QRS dalgası: Ventrikül depolarizasyonu
  • T dalgası: Ventrikül repolarizasyonu

Solunum Sistemi Temelleri:

• Tidal volüm: 500 ml (bir solukta alınan hava miktarı)
• Çocukta normal solunum sayısı: 18-20/dakika
• Ventrikül kasında istirahat potansiyeli: -90 mV

Hematolojik Kavramlar:

• Anemi: Hematokrit düşüklüğü veya alyuvar sayısında/hemoglobinde azalma
• Talasemi: Akdeniz Anemisi - alfa ve beta zincirlerinin üretiminde yetersizlik
• Hematokrit: Kandaki hücrelerin yüzdesi
• Fibrinojen: Kanın pıhtılaşma faktörü
• Hemofili: Pıhtılaşma bozukluğu

Önemli Kavram: Hemostaz, vücudumuzda bir yaralanma durumunda kan kaybını önlemek için kanın pıhtılaşmasını sağlayan mekanizmadır. Primer hemostaz trombosit tıkacı oluşumunu, sekonder hemostaz ise pıhtılaşma faktörlerinin aktivasyonunu içerir.

Not: Plazma proteinleri arasında albumin, globulin ve fibrinojen bulunurken, aktin bir plazma proteini değildir.

Kan Fizyolojisi ve Solunum Mekanizmaları

Kan Bileşimi ve Özellikleri:

• Plazma proteinleri: Albumin, Globulin, Fibrinojen
• Pıhtılaşma için gerekli: K vitamini
• Vücutta en az bulunan lökosit: Bazofil
• Hemostaz: Kan damarlarının korunması ve kanamanın durdurulması mekanizması
• Kan, bağ dokusu sınıfına aittir

Solunum Fizyolojisi Temel Prensipler:

• Boyle Kanunu: Sabit sıcaklıkta bir gazın basıncı ile hacminin çarpımı sabittir
• Torr: 1 torr = 1 mm Hg (atmosfer basıncı 760 torr)
• Solunum Kasları: Diyafram, eksternal ve internal interkostal kaslar
• Solunum Şekilleri:
  • Rahat Solunum
  • Yüzeysel Solunum
  • Zorlu Solunum

Gaz Değişimi ve Dolaşım:

• Henry Yasası: Belirli bir sıcaklıkta, bir gazın çözeltideki miktarı, o gazın parsiyel basıncıyla doğru orantılıdır
• Kalp döngüsü: Sistol (kasılma) ve diyastol (gevşeme)
• Kanın hareket yönü her zaman yüksek basınçlı alandan düşük basınçlı alana doğrudur

Fizyolojik Prensip: Dış solunum, akciğerler ile kan arasındaki gaz değişimini ifade ederken, iç solunum ise kan ile dokular arasındaki gaz değişimini tanımlar. İnspirasyon nefes alma, ekspirasyon ise nefes verme işlemidir. Solunum sistemi organları üst solunum yolları ve alt solunum yolları olarak ayrılır ve temel görevi vücuda oksijen sağlamaktır.

Gaz Transportu ve Asit-Baz Dengesi

Karbondioksit Taşınması ve Hemoglobin Fonksiyonu:

• Bohr etkisi: pH'ın hemoglobin doygunluk eğrisine olan etkisidir
  • Düşük pH (asidoz) oksijen salınımını artırır
  • Yüksek pH (alkaloz) oksijen salınımını azaltır

Karbondioksit Metabolizması:

• Karbondioksit kana geçtiğinde su ile birleşerek karbonik asit oluşturur
• Bu reaksiyonu karbonik anhidraz enzimi katalizler
• Bu mekanizma ile CO₂'nin %70'i bikarbonat (HCO₃⁻) şeklinde taşınır

Fizyolojik Denge Mekanizmaları:

• Kan pH'ının normal sınırlarda $7,35-7,45$ tutulması hayati önem taşır
• Solunum sistemi, asit-baz dengesinin korunmasında kritik rol oynar
• Karbondioksit birikimi asidoza, azalması ise alkaloza neden olur

Klinik Bağlantı: Hemostaz testleri, kanama bozukluklarının tanısında kullanılır. Hemostaz mekanizması üç aşamada gerçekleşir: vasküler cevap, trombosit tıkacı oluşumu (primer hemostaz) ve pıhtılaşma faktörlerinin aktivasyonu (sekonder hemostaz). Bu testlerle trombosit fonksiyonları ve pıhtılaşma faktörlerinin etkinliği değerlendirilebilir.

Not: Bu konular özellikle Tıp Fizyoloji DERS Notları içinde detaylı olarak ele alınmaktadır ve anlaşılması için Temel Fizyoloji PDF kaynakları incelenmelidir.