Fen Bilimleri Yazılı Sınavı Hakkında Bilgiler

Fen Bilimleri 6. sınıf dersinde, 1. dönem sınavlarında açık uçlu veya kısa cevaplı sorularla karşılaşacaksınız. Çoktan seçmeli, eşleştirme veya doğru/yanlış gibi soru türleri kullanılmayacak.

Örnek sorular, sizin için hazırlanmış olan bu kılavuzda bulunuyor. Soruları çözerken iyice düşünün ve cevaplarınızı açıklamalı bir şekilde yazın.

İpucu: Açık uçlu sorularda sadece sonucu yazmak yetmez, nasıl düşündüğünüzü de açıklamanız gerekir!

Karekodları kullanarak konu dağılımlarına ve soru çözümlerine ulaşabilirsiniz. Böylece sınava daha iyi hazırlanabilirsiniz.

Güneş Sistemi ve Gezegenler

Güneş sistemindeki gezegenleri tanımamız ve onları karşılaştırabilmemiz çok önemli. Gezegenler, Güneş'e olan uzaklıklarına göre sıralanır ve büyüklükleri farklıdır.

Gezegenleri modellemek için farklı büyüklükteki toplar kullanabilirsiniz. Modelleme yaparken, gezegenlerin gerçek büyüklük oranlarını düşünmelisiniz. Mesela Jüpiter, Dünya'dan çok daha büyüktür.

Güneş'e yakınlık sıralamasını ezberlemek yerine, "Merkür Venüs Dünya Mars Jüpiter Satürn Uranüs Neptün" şeklinde bir cümle kurarak hatırlayabilirsiniz.

Bunu biliyor muydunuz? Plüton, 2006 yılına kadar gezegen olarak kabul ediliyordu, ancak şimdi "cüce gezegen" olarak sınıflandırılıyor!

Gezegenlerin Yapıları

Gezegenler yapıları bakımından iki gruba ayrılır: iç gezegenler ve dış gezegenler. Bu ayrım, gezegenlerin yapısını oluşturan maddelerin fiziksel hallerine dayanır.

İç gezegenler (Merkür, Venüs, Dünya ve Mars) daha çok katı maddelerden oluştuğu için oyun hamuru ile modellenebilir. Bu gezegenler kayalıktır ve yoğunlukları yüksektir.

Dış gezegenler (Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün) ise genellikle gaz yapıdadır ve şişirilmiş balonla temsil edilebilir. Bunlara gaz devleri de denir çünkü büyük oranda hidrojen ve helyum gazlarından oluşurlar.

Önemli not: Sınavda gezegenlerle ilgili bir soru gelirse yapılarını ve özelliklerini açıklayabilmelisiniz!

Ay ve Güneş Tutulmaları

Tutulmalar, Dünya, Ay ve Güneş'in belirli konumlarda sıralanması sonucu oluşur. Bu üç gök cismi aynı doğrultuda olduğunda tutulmalar gerçekleşir.

Güneş tutulması, Ay'ın Dünya ile Güneş arasına girmesiyle oluşur. Ay'ın gölgesi Dünya'nın sadece küçük bir bölgesine düşer, bu nedenle Güneş tutulması her yerden gözlemlenemez.

Ay tutulması ise Dünya'nın Ay ile Güneş arasına girmesiyle oluşur. Dünya'nın gölgesi Ay'ın üzerine düşer. Ay tutulması, Ay'ı gören Dünya'nın bütün bölgelerinden gözlemlenebilir.

Merak ettiniz mi? Güneş tutulması sırasında Güneş'e çıplak gözle bakmak tehlikelidir ve gözlerinize zarar verebilir!

Destek ve Hareket Sistemi

Vücudumuzdaki kaslar, çalışma şekillerine göre çizgili, düz ve kalp kası olarak üçe ayrılır. Kasların kasılma şekilleri ve süreleri organlarına göre değişir.

Grafikte gösterilen P ve R organları, farklı kas türlerine sahiptir. P organında bulunan kas hızlı kasılıp hızlı gevşeyen kas grubudur ve istemli çalışır. Bu, çizgili kaslar olabilir (kollar, bacaklar gibi).

R organındaki kas ise yavaş kasılıp yavaş gevşeyen kas grubudur ve istemsiz çalışır. Bu, düz kaslar olabilir (mide, bağırsak gibi organlarda bulunur).

Hatırlatma: Vücudunuzda üç tür kas vardır: çizgili kaslar (istemli), düz kaslar (istemsiz) ve kalp kası (özel bir kas türü).

Sindirim Sistemi

Sindirim sistemimiz besinlerin vücudumuz tarafından kullanılabilir hale getirilmesini sağlar. Sindirim iki şekilde gerçekleşir: fiziksel (mekanik) sindirim ve kimyasal sindirim.

Tavuk gibi protein içeren besinlerin sindiriminde hem fiziksel hem de kimyasal sindirim bir arada gerçekleşir. Ağızda dişler ile çiğneme sonucunda tavuk parçalanır (fiziksel sindirim). Midede mide özsuyu ile proteinlerin kimyasal sindirimi başlar.

İnce bağırsak, besinlerin hem kimyasal sindiriminin tamamlandığı hem de kana geçişinin (emilim) gerçekleştiği önemli bir organdır. Pankreas ve karaciğerden salgılanan enzimler burada proteinlerin sindirimini tamamlar.

Unutmayın: Besinler sindirim olmadan kana geçemez. Kana geçebilmeleri için küçük yapı taşlarına ayrılmaları gerekir!

Dolaşım Sistemi

Vücudumuzda iki temel kan dolaşımı vardır: küçük kan dolaşımı ve büyük kan dolaşımı. Her ikisi de vücudumuzun düzgün çalışması için hayati önem taşır.

Küçük kan dolaşımı, kalpten çıkan kirli kanın akciğerlere taşınıp temizlendikten sonra tekrar kalbe dönmesidir. Bu dolaşımın amacı, karbondioksit bakımından zengin kanın akciğerlerde oksijen ile zenginleştirilmesidir.

Büyük kan dolaşımı ise kalpten çıkan temiz kanın tüm vücuda dağıtılıp, kirli kanın tekrar kalbe dönmesidir. Bu dolaşımın amacı, hücrelere besin ve oksijen taşımak, atık maddeleri uzaklaştırmaktır.

İlginç bilgi: Kalbiniz hayatınız boyunca hiç durmadan çalışır ve günde yaklaşık 100.000 kez atar. Bu, bir yılda 35 milyondan fazla atış demektir!