DNA ve Genetik Kod - Kalıtımın Temelleri
Her canlının farklı özelliklerinin olmasının sebebi genlerdir. Ten rengin, saç şeklin, göz rengin - hepsi genlerle belirlenir ve hücrelerinde binlerce gen bulunur.
Kalıtımla ilgili temel kavramları bilmen gerekiyor. Gen DNA parçalarıdır ve harflerle gösterilir. Genotip sahip olduğun gen yapısı, fenotip ise dış görünüşteki özelliklerin. Örneğin Bb genotipi (genotip) yuvarlak tohumlu bezelye (fenotip) olarak görünür.
Saf döl aynı genlere sahip (AA, aa gibi), melez döl ise farklı genlere sahip (Aa, Bb gibi) canlılardır. Baskın genler (A, B) hemen görünürken, çekinik genler (a, b) sadece saf döl olunca etkili olur.
💡 Önemli Not: Kalıtım bilimini ilk Gregor Mendel bezelyeler üzerinde çalışarak keşfetti. Bezelyeleri seçmesinin sebebi kolay yetişmesi ve incelenecek özelliklerinin çok olmasıydı!
Çaprazlamalar sayesinde özelliklerin nasıl geçtiğini anlıyoruz. Saf döl sarı tohumlu (SS) ile saf döl yeşil tohumlu (ss) bezelye çaprazlanınca, tüm yavrular sarı tohumlu melez döl (Ss) oluyor.