Katıların ağırlıklarından dolayı temas ettikleri yüzeylere uyguladıkları kuvvete basınç denir.... Daha fazla göster
Fen Bilimleri2,346 görüntüleme·Güncellendi Jun 6, 2026·3 sayfa8. Sınıf Fen Dersi: Basınç Konusu
Özge Kala@ozge.kala
1 / 3
1
of 3
Katı Basıncı ve Temel Kavramlar
Birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete basınç denir. Basınç, 'P' harfiyle gösterilir ve birimi Pascal (Pa)'dır. Katı maddelerin uyguladıkları basınç, iki önemli faktöre bağlıdır: uygulanan kuvvetin büyüklüğü ve temas yüzey alanı.
Temas yüzey alanı ile basınç arasında ters orantı vardır. Yani aynı ağırlığa sahip iki cisimden temas yüzey alanı küçük olan, zemine daha çok basınç uygular. Mesela iki özdeş cisimden biri dar yüzeyi üzerinde, diğeri geniş yüzeyi üzerinde duruyorsa, dar yüzeyli olan daha fazla basınç yapar.
Uygulanan kuvvet ile basınç arasında ise doğru orantı vardır. Temas yüzeyi aynı kalırken, cismin ağırlığı artarsa basınç da artar. Ağırlık azalırsa basınç da azalır.
Bunu biliyor muydun? Homojen bir cismi yukarıdan aşağıya dik olarak keserseniz, her parçanın basıncı değişmez! Çünkü temas yüzeyi ile ağırlık aynı oranda azalır ve basınç sabit kalır.
2
of 3
Katıların Basıncı İletmesi ve Pratik Örnekler
Katılar kendilerine uygulanan kuvveti aynen iletir fakat basıncı aynen iletmezler. Çünkü basınç hem kuvvete hem de temas yüzeyine bağlıdır. Temas yüzeyi değişirse, aynı kuvvet farklı basınçlara sebep olabilir.
Eğer homojen bir katı cismin üst kısmından bir parça kesilirse, temas yüzeyi değişmediği halde ağırlık azaldığı için basınç azalır. Cisim eğik kesildiğinde ise ağırlık ve temas yüzeyi farklı oranlarda değişeceğinden basınç değeri de değişir.
Günlük hayatta basıncı artırmak için temas yüzeyini küçültürüz. Topuklu ayakkabılar, raptiyeler, iğneler, çiviler bunun örneğidir. Futbol kramponlarındaki dişler temas yüzeyini azaltarak basıncı artırır, böylece futbolcular çimde kaymaz. Bıçakların ve baltaların keskin kenarları da basıncı artırarak kesmeyi kolaylaştırır.
Harika bir ipucu: Karla kaplı yollarda araçlara zincir takılması, temas yüzeyini küçülterek basıncı artırır ve aracın karlı zeminde daha iyi hareket etmesini sağlar!
3
of 3
Basıncı Azaltmaya Yönelik Uygulamalar
Katı basıncını azaltmak için ya temas yüzeyini artırmalı ya da ağırlığı azaltmalıyız. Günlük hayatta birçok örnekte bu uygulamayı görebiliriz.
Fil, deve ve gergedan gibi ağır hayvanların ayak tabanlarının geniş olması temas yüzeyini artırarak basıncı azaltır. Bu sayede bu hayvanlar yumuşak zeminlerde batmadan yürüyebilirler. Benzer şekilde, kar ayakkabıları da geniş temas yüzeyleriyle karda batmayı önler.
İş makinelerinin paletleri, traktörlerin geniş tekerlekleri ve tren ile kamyonların çok sayıda tekerleğe sahip olması, hep aynı prensiple çalışır: temas yüzeyini artırarak basıncı azaltmak. Bu sayede ağır araçlar yumuşak zeminlerde batmadan ilerleyebilir.
Dikkat et! Basınç azaltmanın en kolay yolu temas yüzeyini artırmaktır. Bu yüzden kar ayakkabıları geniş, bıçaklar ise ince yapılır - tamamen farklı amaçlar için!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Pressure
9Fen Bilimleri dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Fen Bilimleri2,346 görüntüleme·Güncellendi Jun 6, 2026·3 sayfa8. Sınıf Fen Dersi: Basınç Konusu
Özge Kala@ozge.kala
Katıların ağırlıklarından dolayı temas ettikleri yüzeylere uyguladıkları kuvvete basınç denir. Basıncın nasıl oluştuğunu ve günlük hayatta basınç olaylarını anlayarak, etrafımızdaki birçok olayı kolayca açıklayabiliriz.
1
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Katı Basıncı ve Temel Kavramlar
Birim yüzeye dik olarak etki eden kuvvete basınç denir. Basınç, 'P' harfiyle gösterilir ve birimi Pascal (Pa)'dır. Katı maddelerin uyguladıkları basınç, iki önemli faktöre bağlıdır: uygulanan kuvvetin büyüklüğü ve temas yüzey alanı.
Temas yüzey alanı ile basınç arasında ters orantı vardır. Yani aynı ağırlığa sahip iki cisimden temas yüzey alanı küçük olan, zemine daha çok basınç uygular. Mesela iki özdeş cisimden biri dar yüzeyi üzerinde, diğeri geniş yüzeyi üzerinde duruyorsa, dar yüzeyli olan daha fazla basınç yapar.
Uygulanan kuvvet ile basınç arasında ise doğru orantı vardır. Temas yüzeyi aynı kalırken, cismin ağırlığı artarsa basınç da artar. Ağırlık azalırsa basınç da azalır.
Bunu biliyor muydun? Homojen bir cismi yukarıdan aşağıya dik olarak keserseniz, her parçanın basıncı değişmez! Çünkü temas yüzeyi ile ağırlık aynı oranda azalır ve basınç sabit kalır.
2
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Katıların Basıncı İletmesi ve Pratik Örnekler
Katılar kendilerine uygulanan kuvveti aynen iletir fakat basıncı aynen iletmezler. Çünkü basınç hem kuvvete hem de temas yüzeyine bağlıdır. Temas yüzeyi değişirse, aynı kuvvet farklı basınçlara sebep olabilir.
Eğer homojen bir katı cismin üst kısmından bir parça kesilirse, temas yüzeyi değişmediği halde ağırlık azaldığı için basınç azalır. Cisim eğik kesildiğinde ise ağırlık ve temas yüzeyi farklı oranlarda değişeceğinden basınç değeri de değişir.
Günlük hayatta basıncı artırmak için temas yüzeyini küçültürüz. Topuklu ayakkabılar, raptiyeler, iğneler, çiviler bunun örneğidir. Futbol kramponlarındaki dişler temas yüzeyini azaltarak basıncı artırır, böylece futbolcular çimde kaymaz. Bıçakların ve baltaların keskin kenarları da basıncı artırarak kesmeyi kolaylaştırır.
Harika bir ipucu: Karla kaplı yollarda araçlara zincir takılması, temas yüzeyini küçülterek basıncı artırır ve aracın karlı zeminde daha iyi hareket etmesini sağlar!
3
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Basıncı Azaltmaya Yönelik Uygulamalar
Katı basıncını azaltmak için ya temas yüzeyini artırmalı ya da ağırlığı azaltmalıyız. Günlük hayatta birçok örnekte bu uygulamayı görebiliriz.
Fil, deve ve gergedan gibi ağır hayvanların ayak tabanlarının geniş olması temas yüzeyini artırarak basıncı azaltır. Bu sayede bu hayvanlar yumuşak zeminlerde batmadan yürüyebilirler. Benzer şekilde, kar ayakkabıları da geniş temas yüzeyleriyle karda batmayı önler.
İş makinelerinin paletleri, traktörlerin geniş tekerlekleri ve tren ile kamyonların çok sayıda tekerleğe sahip olması, hep aynı prensiple çalışır: temas yüzeyini artırarak basıncı azaltmak. Bu sayede ağır araçlar yumuşak zeminlerde batmadan ilerleyebilir.
Dikkat et! Basınç azaltmanın en kolay yolu temas yüzeyini artırmaktır. Bu yüzden kar ayakkabıları geniş, bıçaklar ise ince yapılır - tamamen farklı amaçlar için!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Pressure
9Fen Bilimleri dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı