Akıl Yürütme Türleri: Tümdengelim ve Tümevarım
Tümdengelim, genelden özele doğru giden bir akıl yürütme biçimidir. Doğru kabul edilen temel öncüllerden zorunlu olarak doğru sonuçlar çıkarırız. Örneğin "Tüm insanlar ölümlüdür. Sokrates insandır. Öyleyse Sokrates ölümlüdür."
Tümdengelim bize yeni bilgi vermez, aslında öncüllerde zaten var olan bilgileri farklı şekilde sunar. Ancak bu, tümdengelimin önemsiz olduğu anlamına gelmez! Aksine, mantık kurallarına uygun kesin sonuçlar çıkarmamızı sağlar.
Tümevarım ise özelden genele, parçadan bütüne doğru ilerleyen bir akıl yürütme türüdür. Tekil gözlemlerden genel sonuçlara ulaşmayı sağlar. Bu yöntemde, birkaç örnek inceleyerek tüm sınıf hakkında çıkarımlarda bulunuruz.
🔍 Dikkat! Tümdengelimde sonuç kesin olarak doğrudur (öncüller doğruysa), ancak tümevarımda sadece olası bir sonuca ulaşırız. Bu yüzden bilimsel çalışmalarda genellikle her ikisi de birlikte kullanılır!