İSLAM'DA HAC İBADETİ VE ÖNEMİ

Hac, Kâbe'yi ve çevresindeki bazı kutsal yerleri ziyaret etmek demektir. Gerekli şartları taşıyan her Müslüman'ın ömründe bir kez haccetmesi farzdır. Hacca gidebilmek için akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış olmak, seyahat özgürlüğüne ve güvenliğine sahip olmak ve maddi imkânı bulunmak gerekir.

Hac ibadeti farklı dil ve ırklardan insanları bir araya getirerek İslam kardeşliğini pekiştirir. Allah katında mal ve makam gibi dünyevi farklılıkların önemsiz olduğu mesajını verir. Aynı zamanda mahşer gününün bir provası gibidir, bu nedenle insanın ölümü hatırlamasına vesile olur.

Hac ibadetini yaparken ihrama girmek gerekir. İhram, belirli davranışların yasaklanması anlamına gelir. Koku sürünmek, saç-sakal tıraşı olmak, tırnak kesmek, kötü söz söylemek gibi davranışlar ihramlıyken yasaktır. İhramla ilgili yasaklar mikat sınırında başlar.

Önemli: İhrama girmek sadece o beyaz elbiseyi giymek değil, yasakların uygulanmaya başlamasıdır. Erkekler için dikişsiz iki parça beyaz kumaş giyilirken, kadınlar günlük kıyafetleri ile ihrama girerler.

Hacla ilgili önemli mekânlar şunlardır: Kâbe (Allah'ın evi anlamına gelen, yeryüzünde ibadet için yapılan ilk mabet), Arafat (hac adaylarının arife günü vakfe yaptığı yer), Müzdelife (Arafat ile Mina arasında bulunan, taş toplanan bölge), Mina (şeytan taşlama ve kurban kesme yeri), Safa ve Merve tepeleri (Hz. Hacer'in su aradığı tepeler) ve Zemzem (Hz. Hacer'in oğlu İsmail için su ararken yerden çıkan kaynak).

HACCIN YAPILIŞI

Hac ibadeti belirli mekânlarda ve belirli zamanlarda yerine getirilir. Haccın farzları üçtür: mikat sınırında ihrama girmek, Arafat'ta vakfe yapmak ve ziyaret tavafı yapmak. Bu farzları yerine getirmeden hac tamamlanmış sayılmaz.

Hacca giden kişiler, mikat sınırında ihrama girdiklerinde telbiye duası okurlar: "Lebbeyk Allâhümme lebbeyk! Lebbeyke lâ erîke leke lebbeyk! İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk. Lâ erîke lek!" Bu dua "Buyur Allah'ım buyur! Senin hiçbir ortağın yoktur. Allah'ım buyur! Hamd sana mahsustur. Nimet de senin, mülk de senindir." anlamına gelir.

Hacda yapılan önemli ibadetlerden biri de tavaftır. Tavaf, Kâbe'nin köşesinden başlayarak yedi defa Kâbe'nin etrafında dönmeyi ifade eder. Her dönüşe şavt denir. Tavaf esnasında Allah'a dua edilir, Kur'an okunur. Sa'y ise Safa ile Merve tepeleri arasında yedi kez hızlı adımlarla gidip gelmektir. Bu, Hz. Hacer'in oğlu İsmail için su aramasını hatırlatır.

Unutma: Arife günü Arafat'ta yapılan bekleyişe vakfe denir. Vakfe, haccın en önemli rüknüdür ve mahşer meydanını andırır.

Hac ibadetinin yapılış sırası şöyledir:

1. Mikat sınırında ihrama girilir
2. Arife günü Arafat'ta vakfe yapılır
3. Müzdelife'de sabah namazına kadar vakfe yapılır ve taş toplanır
4. Kurban bayramının birinci günü Mina'da şeytan taşlanır
5. Kurban kesilir
6. Tıraş olup ihramdan çıkılır
7. Ziyaret tavafı yapılır
8. Sa'y yapılır
9. Bayramın diğer günlerinde şeytan taşlanır
10. Mekke'den ayrılmadan veda tavafı yapılır

UMRE VE KURBAN İBADETİ

Umre, hac zamanı dışında ihramlı olarak Kâbe'yi tavaf edip Safa ile Merve arasında sa'y yaptıktan sonra tıraş olarak ihramdan çıkmaktır. Sünnet olan bu ibadet, hac yapma fırsatı bulamayanlar için önemli bir alternatiftir. Umrede vakfe, şeytan taşlama ve kurban kesme yoktur.

Umre ve hac arasında bazı farklar vardır: Hac farz iken umre sünnettir. Hac yılda bir kez, umre ise her zaman yapılabilir. Hac, vakfe, şeytan taşlama ve kurban kesmeyi içerirken umrede bunlar yoktur.

Kurban ise Allah'a yaklaşmak için belirli hayvanları ibadet amacıyla kesmektir. Dinen zengin sayılan, akıllı ve ergenlik çağına girmiş Müslümanların her yıl kurban kesmesi vaciptir. Kurban ibadeti, insanın sevdiği şeyi Allah yolunda feda etmeyi ve Allah'a tam teslimiyet göstermeyi temsil eder.

Dikkat: Kurban bayram namazından sonra, bayramın üçüncü gününe kadar kesilmelidir ve hayvanın herhangi bir özrü bulunmamalıdır.

Kurban edilecek hayvanlar:

• Koyun ve keçi: En az 1 yaşını doldurmuş olmalı, bir kişi adına kesilebilir
• Sığır ve manda: En az 2 yaşını doldurmuş olmalı, 1-7 kişi arasında ortaklaşa kesilebilir
• Deve: En az 5 yaşını doldurmuş olmalı, 1-7 kişi arasında ortaklaşa kesilebilir

Kurban çeşitleri arasında adak kurbanı (bir isteğin gerçekleşmesi durumunda kesilen) ve akika kurbanı (çocuk dünyaya geldiğinde şükür için kesilen) bulunur. Alevi Bektaşilik'te de ziyaret kurbanı, Muharrem kurbanı, dar kurbanı ve musahiplik kurbanı gibi farklı kurban çeşitleri vardır.

HZ. İSMAİL (A.S.) VE EN'AM SURESİ 162. AYET

Hz. İsmail (a.s.), Hz. İbrahim (a.s.) ve Hz. Hacer'in (r.a.) oğludur. Allah'ın emriyle Hz. İbrahim, eşi Hacer ve oğlu İsmail'i bugünkü Kâbe'nin bulunduğu yere bırakmıştı. Burada hiçbir yeşillik ve su yoktu. Hz. Hacer oğluna su bulmak için Safa ve Merve tepeleri arasında yedi kez koştu. Bu esnada Allah'ın mucizesi olarak yerden zemzem suyu fışkırdı.

Zamanla ticaret kervanları buradan geçmeye ve konaklama yapmaya başladı. İnsanlar yavaş yavaş buraya yerleşti. Sonra Hz. İbrahim, oğlu İsmail ile birlikte Allah'ın emriyle Kâbe'yi inşa ettiler. Kâbe'nin inşasından sonra Allah insanlara hac ibadetini farz kıldı.

Harika Bilgi: "Hani biz İbrahim'e, Kâbe'nin yerini, "Bana hiçbir şeyi ortak koşma; evimi, tavaf edenler, namaz kılanlar, rükû ve secde edenler için temizle" diye belirlemiştik. İnsanlar arasında haccı ilan et ki, gerek yaya olarak, gerek uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler." (Hac suresi, 26-27. ayetler)

En'am Suresi 162. ayet ise şöyledir: "Kul inne salâtî venusukî vemahyâye vememâtî lillâhi rabbi-l'âlemîn." Anlamı: "De ki: Benim namazım, (her türlü) ibadetim, hayatım ve ölümüm, hepsi âlemlerin rabbi olan Allah içindir."

Bu ayette bir Müslümanın ibadetlerini ve tüm varlığını Allah'a adaması gerektiği vurgulanmıştır. Hz. Muhammed'e (s.a.v.) müşriklerin putlara tapmasına karşılık, kendisinin namazıyla, kurbanıyla, tüm varlığıyla hayatını Allah'a adadığını ve Allah'tan başka kimseyi tanrı tanımayacağını açıklaması emredilmiştir. Rivayetlere göre Hz. Muhammed (s.a.v) bayram günü kurban keserken bu duayı etmiştir.