LGS Genel Tekrar - 1. Ünite

Kader inancı konusu, İslam dininin temel inanç esaslarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu konu hem günlük hayatımızı anlamak hem de LGS'de başarılı olmak için kritik öneme sahip.

LGS'de bu üniteden mutlaka sorular gelecek, o yüzden kavramları net bir şekilde öğrenmek zorundayız. Temel terimleri ezberlemek değil, mantığını anlamak önemli.

💡 Not: Bu konudaki terimler birbirleriyle bağlantılı, hepsini birlikte düşünmeyi alışkanlık haline getir.

Kader ve Kaza Kavramları

Kader, Allah'ın her şeyi önceden planlaması ve düzenlemesi demek. Yani evrendeki her olay rastgele değil, belirli bir düzen içinde gerçekleşiyor.

Kaza ise bu planların zamanı gelince hayata geçmesi. Mesela baharın gelmesi, çiçekların açması kaza kapsamında değerlendiriliyor.

Aradaki farkı şöyle düşünebilirsin: Kader plan yapmak, kaza ise o planı uygulamak gibi. İkisi de Allah'ın sonsuz bilgisi ve gücüyle alakalı.

💡 Hatırlatma: LGS sorularında genellikle günlük olaylardan örnekler veriliyor, hangisinin kaza olduğu soruluyor.

Örnek Soru Çözümü

LGS'de kaza kavramını ölçen tipik bir soru karşımızda. Doğal olaylar ve mevsimsel değişiklikler kaza kapsamına giriyor.

"Baharın gelişiyle birlikte ağaçlar çiçek açtı" cümlesi doğrudan kaza örneği. Çünkü Allah'ın belirlediği doğa yasalarına göre mevsim değişiyor ve bitkiler buna uyuyor.

Diğer seçeneklerde insan eylemleri veya öneriler var, bunlar kaza değil. Kaza her zaman Allah'ın önceden belirlediği şeylerin gerçekleşmesi anlamında kullanılıyor.

💡 Sınav İpucu: Kaza sorularında doğa olaylarını ve canlıların doğal davranışlarını arayın.

Evrendeki Yasalar

Allah'ın evreni yönetmek için koyduğu kurallara ilahi yasalar, sünnetullah veya adettullah deniyor. Bu yasalar üç kategoriye ayrılıyor.

Fiziksel yasalar doğa ve evrenle ilgili. Yerçekimi, mevsimler, gezegenlerin hareketi gibi. Biyolojik yasalar canlıların yaşamıyla alakalı - beslenme, üreme, büyüme gibi.

Toplumsal yasalar ise insanların bir arada yaşamasını düzenliyor. Adalet, hakkaniyet, göç gibi toplumsal olaylar bu yasalara tabi.

💡 Püf Nokta: Her yasa türünden örnekleri ezberlemeye çalışma, mantığını anla ki sınavda benzeri örnekleri tanıyabilesin.

Yasa Türleri Örnekleri

Suyun kaldırma kuvvetine sahip olması fiziksel yasa örneği. Su her zaman aynı fiziksel kurallara göre davranır.

Fotosentez olayı biyolojik yasalara giriyor çünkü bitkilerin yaşamsal faaliyeti. İnsanın sudan yaratılması da biyolojik yasa kapsamında.

Adaletin olmadığı yerlerde barışın bozulması toplumsal yasa. Güneş ve Ay'ın belirli hesaba göre hareketi ise fiziksel yasa örneği.

💡 Sınav Stratejisi: Bu örnekleri ezberlemek yerine, hangi alanla ilgili olduğunu anlamaya odaklan.

Kavramları Birleştiren Soru

Bu soruda üç kavram bir arada ele alınıyor: kader, kaza ve sünnetullah. Metinde Allah'ın her şeyi ölçülü yaratması kader inancını gösteriyor.

Mevsimlerin değişmesi, yağmurun yağması gibi olayların gerçekleşmesi kaza kavramını ifade ediyor. İlahi yasalara göre hareket etme ise sünnetullah kavramıyla bağlantılı.

Cevap D seçeneği çünkü metinde her üç kavrama da değiniliyor. Bu tür sorularda metni dikkatlice oku ve hangi kavramların geçtiğini tespit et.

💡 Dikkat: Metinde doğrudan kavram isimleri geçmeyebilir ama anlamları mutlaka vardır.

İrade Kavramı

İrade yani seçim yapabilme yeteneği, insanı diğer varlıklardan ayıran önemli bir özellik. İki türü var: küllî ve cüzî irade.

Küllî irade Allah'a ait. Sınırsız güç ve isteme yeteneği anlamına geliyor. Cüzî irade ise bizim özgür seçimlerimiz - iyi ya da kötüyü tercih etme hakkımız.

İnsan sorumlu bir varlık çünkü cüzî iradesini kullanarak kararlar alabiliyor. Bu da bizi eylemlerimizden sorumlu kılıyor.

💡 Önemli: İrade konusu genellikle sorumluluk ve özgürlük kavramlarıyla birlikte sorulur.

İrade ile İlgili Soru Çözümü

Ayetlerde insanın özgür seçim yapabildiği, eylemlerinden sorumlu olduğu ve düşünebilme yetisi olduğu vurgulanıyor.

"Kim iyi yaparsa kendine, kötü yaparsa kendine" ifadesi hem özgürlüğü hem sorumluluğu gösteriyor. "Aklınızı kullanmayacak mısınız?" sorusu ise düşünme yeteneğimizi vurguluyor.

Cevap D çünkü her üç yargı da ayetlerden çıkarılabiliyor. İnsan özgür, sorumlu ve akıllı bir varlık olarak tanımlanıyor.

💡 Analiz İpucu: Ayet sorularında her cümleyi ayrı ayrı incele, hangi kavramları işaret ettiğini belirle.

Rızık ve Emek

Rızık, Allah'ın canlıların yaşamını sürdürmesi için verdiği her şey. Sadece yemek değil, tüm ihtiyaçlarımızı karşılayan imkanlar.

İslam dini tembel olmayı değil, çalışmayı ve çaba sarf etmeyi öğütlüyor. Rızkımızı helal yollardan kazanmamız gerekiyor.

Yani rızık Allah'tan ama emek bizden. Bu iki kavram birbirini tamamlıyor, çelişmiyor.

💡 Denge: Rızık inancı tembelliğe değil, çalışırken Allah'a güvenmeye teşvik ediyor.

Ömür ve Ecel

Ömür, Allah'ın her canlı için belirlediği yaşam süresi. Doğumdan ölüme kadar geçen zaman dilimi.

Ecel ise bu sürenin sonuna gelme, yani ölüm anı. Her canlının belirlenmiş bir eceli var.

Bu kavramlar hayatın değerini anlamamızı ve zamanımızı iyi değerlendirmemizi sağlıyor. Ömrümüzün sınırlı olduğunu bilmek bize sorumluluk veriyor.

💡 Yaşam Dersi: Ecel inancı korku değil, hayatı daha anlamlı yaşama motivasyonu vermeli.