6. Sınıf Din Kültürü: 4. Ünite Detaylı Konu Anlatımı

Hz. Muhammed'in Hayatı: Mekke Dönemi

Hz. Muhammed 20 Nisan 571 yılında Kur'an'da "Şehirlerin Anası" olarak anılan Mekke'de doğdu. Hayatının önemli bir kısmını Mekke'de geçirdi ve ilk vahyini burada aldı.

Peygamberimiz şehirdeki olumsuzluklardan uzaklaşmak için Nur Dağı'ndaki Hira Mağarası'na çekilir ve orada düşünceye dalardı. 610 yılında, Ramazan Ayı'nın Kadir Gecesi'nde Cebrail (as) kendisine geldi ve "Oku!" emrini verdi. Hz. Muhammed "Ben okuma bilmem" diye karşılık verdi. Üçüncü tekrardan sonra Cebrail (as), Alak Suresi'nin ilk beş ayetini okudu.

Unutma! İlk vahiy "Yaratan Rabb'inin adıyla oku!" ayetiyle başlar ve insana bilmediğini öğreten Allah'ın gücünü anlatır.

Korkuyla evine dönen Hz. Muhammed, eşi Hz. Hatice'nin desteğiyle kutsal kitapları iyi bilen Varaka bin Nevfel'e gitti. Varaka, onun peygamber olduğunu müjdeledi. Müddesir Suresi'nin ilk ayetleriyle gelen "Kalk ve uyar!" emrinden sonra yakın çevresinden başlayarak İslam'ı gizlice yaymaya başladı. İlk Müslümanlar Hz. Hatice, Hz. Ali, Hz. Zeyd bin Harise ve Hz. Ebu Bekir oldu. Müslümanlar üç yıl boyunca Dârü'l-Erkam'da gizlice toplanarak İslam hakkında bilgi edindiler.

Davetin Yayılması ve Tepkiler

Üç yılın sonunda "Sana emrolunanı açıkça söyle" ve "Önce en yakın akrabanı uyar" ayetlerinin gelmesiyle gizli davet sona erdi. Hz. Muhammed artık İslam'ı açıkça anlatmaya başladı ve bu durum Mekke'deki müşrikleri tedirgin etti.

Müslümanlar giderek çoğalınca, müşrikler onlarla alay etmeye ve işkence etmeye başladılar. Bilal-i Habeşi gibi birçok köleye ve diğer Müslümanlara ağır eziyetler edildi. Yasir ve Sümeyye ilk şehit olan Müslümanlar oldular. Müşrikler, Peygamberimize deli, kâhin, sihirbaz gibi iftiralarda bulunup davetten vazgeçmesi için para, makam ve evlilik teklifleri sundular.

Dikkat! Hz. Muhammed daveti bırakması için yapılan tekliflere şöyle cevap verdi: "Güneş'i sağ elime, Ay'ı sol elime verseler bile bu davayı bırakmayacağım."

Baskıların artmasıyla Hz. Muhammed, Müslümanlara Habeşistan'a hicret etmelerini tavsiye etti. 615 ve 616 yıllarında iki göç dalgası gerçekleşti. 617 yılında müşrikler, Müslümanlara alışveriş yapmama, konuşmama gibi bir boykot uyguladılar. 620 yılında hem eşi Hz. Hatice hem de amcası Ebu Talip vefat etti. Bu yıla İslam tarihinde "Hüzün Yılı" denildi. Tebliğ için gittiği Taif'te taşlanarak şehirden çıkarıldı. 621 yılında ise İsra ve Miraç olayı gerçekleşti.

Hicret ve Medine'ye Geçiş

Hz. Muhammed, İslam'ı yaymak için özellikle Hac zamanlarında farklı şehirlerden gelenlerle görüşürdü. Medine'den gelen insanlarla yaptığı görüşmeler, Hicret için bir başlangıç oldu.

İlk Akabe Biatı'nda Peygamberimiz, Medine'den gelen altı kişiyi Müslüman yaptı ve ertesi yıl buluşma sözü aldı. 621 yılında 12 Medineli Allah'a ortak koşmama, hırsızlık yapmama, yalan söylememe gibi konularda söz verdi. İkinci Akabe Biatı'nda ise 75 kişi geldi ve Peygamberimizi Medine'ye davet etti, onu koruyacaklarına dair söz verdiler. Bu görüşmeden sonra Müslümanların çoğu gizlice Medine'ye hicret etti.

Önemli! Müşriklerin suikast planını bozmak için Hz. Muhammed, Hz. Ali'yi kendi yatağına yatırdı ve emanetleri sahiplerine vermesini istedi.

Hz. Muhammed ve Hz. Ebu Bekir yola çıkarak Sevr Mağarası'nda üç gün gizlendiler. Kuba'ya vardıklarında burada bir mescit inşa edildi ve Hz. Ali de onlara yetişti. Ranuna Vadisi'nde ilk Cuma namazını kıldıktan sonra Medine'ye geçtiler.

Medine'ye varınca ilk iş olarak Mescid-i Nebi inşa edildi. Peygamberimiz de bizzat mescidin yapımına katıldı. Mescit sadece ibadet yeri değil; eğitim, sağlık, adalet, istişare gibi birçok amaçla kullanılıyordu. Mescit yapılana kadar Peygamberimiz Ebu Eyyub el-Ensari'nin evinde kaldı.

Toplumsal Barış ve Savaşlar

Hz. Muhammed, Medine'de barış ortamı sağlamak için önemli adımlar attı. Mekke'den hicret eden Muhacirleri, Medine'li Müslümanlar olan Ensar ile kardeş ilan etti. Evs ve Hazreç kabilelerini barıştırdı. Yahudiler, müşrikler ve Müslümanlar arasında Medine Vesikası adı verilen bir anlaşma yaptı.

İlginç Bilgi: Medine Vesikası'na göre herkes dinini özgürce yaşayabilecek, şehir hep birlikte korunacak ve anlaşmazlık durumlarında Hz. Muhammed hakem olacaktı.

Müslümanların güçlenmesi müşrikleri endişelendirdi ve onları yok etmek istediler. Bedir Savaşı'nda 1000 kişilik müşrik ordusuna karşı 300 kişilik Müslüman ordusu galip geldi. Esirler ya 10 kişiye okuma yazma öğreterek, ya fidye ödeyerek ya da karşılıksız serbest bırakıldı.

Uhud Savaşı'nda müşrikler intikam almak için tekrar saldırdılar. Hendek Savaşı'nda ise 10 bin kişilik orduyla Medine'yi kuşattılar ama Selman-ı Farisi'nin önerisiyle kazılan hendekler sayesinde şehre giremediler ve yaklaşık bir ay sonra geri çekildiler.

Hudeybiye Anlaşması ile müşriklerle 10 yıllık barış sağlandı. Anlaşmaya göre Müslümanlar o yıl Kâbe'yi ziyaret edemeyecek ama ertesi yıl üç günlüğüne ziyaret edebileceklerdi. İki tarafın da kabilelerle anlaşma yapma hakkı olacaktı.

Mekke'nin Fethi ve Hz. Muhammed'in Vefatı

Hudeybiye Anlaşması'nın üzerinden iki yıl geçmeden, Mekke'lilerin anlaşmayı bozması üzerine 630 yılında 10 bin kişilik bir orduyla Mekke fethedildi. Kâbe'deki putlar kırıldı ve burası tekrar tevhid inancının merkezi haline geldi. Bu fetihle birlikte İslamiyet hızla yayılmaya başladı.

Medine döneminde başka önemli olaylar da gerçekleşti. Medine Sözleşmesi'ne uymayan üç Yahudi kabilesi şehirden çıkarıldı. Bizans, Gassan, Mısır, İran, Habeş ve Yemen krallarına İslam'a davet mektupları gönderildi.

Unutma! Veda Hutbesi'nde Hz. Muhammed "Siyahın beyaza, beyazın siyaha hiçbir üstünlüğü yoktur" diyerek insan eşitliğini vurguladı.

Hz. Muhammed 632 yılında Mekke'ye giderek hac ibadetini yerine getirdi ve Müslümanlara öğretti. Arafat'ta yaptığı son konuşma "Veda Hutbesi" olarak adlandırıldı. Hutbesinde insan hakları, kadın hakları, borçlar ve emanetler konusunda uyarılarda bulundu.

Medine'ye döndükten sonra Hz. Muhammed hastalandı ve 8 Haziran 632'de Hz. Aişe'nin odasında vefat etti. Cenazesini Hz. Ali yıkadı, Hz. Ömer ve Hz. Ebu Bekir defin işlemini gerçekleştirdi. Kabrinin bulunduğu yere "Ravza-i Mutahhara" (Tertemiz Bahçe) denilmektedir. Nasr Suresi, Mekke'nin fethi sırasında inmiş ve Allah'ın yardımı ile fethin geldiğini müjdelemişti.