Resüsitasyon Geri Döndürülebilir Nedenler $5H-5T$

Kardiyopulmoner resüsitasyon sırasında düşünülmesi gereken ve tedavi edilebilen durumlar şunlardır:

5H (Beş H):

• Hipoksi: Doku düzeyinde oksijen seviyesinin düşmesi
• Hipovolemi: Kan ve sıvı kaybına bağlı vücudun yeterli oksijen sağlayamaması
• Hipotermi: Vücut sıcaklığının 35°C'nin altına düşmesi
• Hipo/Hiperkalemi: Potasyum seviyesindeki dengesizlikler
• Hidrojen iyon (asidoz): pH değerinin düşük olması

5T (Beş T):

• Tamponad (Kardiyak): Kalp zarları arasında sıvı birikmesi
• Tansiyon pnömotoraks: Akciğerlerde hava birikmesi ve kollaps
• Tromboz, pulmoner: Akciğer damarlarında tıkanma
• Tromboz, koroner: Kalp damarlarında tıkanma
• Toksinler: Zararlı maddeler

Önemli Bilgi: Nabızsız Elektriksel Aktivite (NEA) veya asistoli vakalarında hipovolemi varlığı araştırılmalıdır. Hastalar sırasıyla kan veya sıvı replasmanından fayda görebilir.

Hipoksi için öneriler:

• Üst hava yolları tıkanıklığı, pulmoner hastalıklar ve kalp hastalıkları nedeniyle oluşabilir
• %100 oksijen verilerek hipoksi riski azaltılmalıdır
• NEA ile hipoksi arasında güçlü bir ilişki vardır
• Boğulma vakalarında akciğerlerin erken ventilasyonu hayati önem taşır

Hipovolemi durumunda:

• İç ve dış kanama varlığı araştırılmalıdır
• İntravasküler volüm yerine konulmalıdır
• Kristalloid sıvılar tercih edilmelidir (Serum fizyolojik veya Ringer laktat)
• Çocuklarda 20 cc/kg dozunda, 3 kez tekrarlanabilir
• Kanamanın durdurulması önceliklidir

Hipotermi yönetimi:

• Hafif $35-32°C$, orta $32-28°C$ ve ağır (<28°C) olarak sınıflandırılır
• Tüm boğulma vakalarında hipotermi düşünülmelidir
• Resüsitasyonda sıvılar ve oksijen ısıtılarak verilmelidir
• Hipoterminin beyin ve kalp üzerinde koruyucu etkisi vardır
• Kardiyak olarak stabil olmayan hastalar ekstrakorporeal yaşam desteği uygulanan merkezlere nakledilmelidir

Klinik İpucu: Hipovoleminin nedeni kanama ise, öncelikle kanamayı durdurmaya yönelik müdahale yapılmalı, gerekirse acil cerrahi girişim düşünülmelidir. Mümkünse uygun kan desteği sağlanmalıdır.

Hipo/Hiperkalemi Yönetimi

Elektrolit bozuklukları, özellikle potasyum dengesizlikleri, kardiyak aritmilere ve arreste yol açabilir. Sağlıklı bir yetişkinde normal potasyum düzeyi 3,5-5 mEq/L arasındadır.

Hipokalemi (Düşük Potasyum):

• Potasyum, hücre içindeki en önemli katyondur
• Kas uyarılması ve kalp aktivitesinde kritik rol oynar
• Hipokalemiye bağlı kardiyak arrest geliştiğinde standart resüsitasyon algoritması uygulanır
• Tedavide potasyumun acil durumda maksimum infüzyon hızı 20 mEq/saat olmalıdır
• İnfüzyon sırasında sürekli EKG monitörizasyonu gereklidir

Tedavi Notu: Potasyum açığı olan hastalarda genellikle magnezyum açığı da bulunur. Magnezyum depolarının doldurulması, hipokalemi tedavisini hızlandırır ve ağır hipokalemi olgularında önerilmektedir.

Hiperkalemi (Yüksek Potasyum):

• Serum potasyum değerinin 5.5 mEq/L'den yüksek olması durumudur

• Nedenleri:

  • İlaç doz aşımı
  • Hemoliz (kan hücrelerinin parçalanması)
  • Böbrek fonksiyon bozukluğu
  • Aşırı potasyum alımı
  • Majör yumuşak doku yaralanması
  • Tümör sendromu

• Potasyum >7.0 mEq/L olduğunda iletim anormallikleri ve bradikardi görülür

• Potasyum >8.0 mEq/L olduğunda kardiyak arrest riski yüksektir

Hiperkalemi tedavisi:

1. Kardiyak arrest gelişirse standart resüsitasyon algoritması uygulanır
2. Potasyumu hücre içine sokmak ve atılımını artırmak için:
   • %10 Kalsiyum klorür (40 ml) veya %10 kalsiyum glukonat (30 ml) geniş damar yoluyla 5-10 dk içinde uygulanır
   • 10 ünite kısa etkili insülin ve 25 gr glukoz, 10 dk'da IV yolla hızlı şekilde verilir
   • Salbutamol nebül $10-20 mg$ hipopotasemi yapıcı yan etkisinden yararlanılarak kullanılabilir

Dikkat: NaHCO₃ (Sodyum bikarbonat) uygulaması tek başına serum potasyumunu akut olarak düşürmek için etkisizdir ve akut hiperkaleminin tedavisinde rutin olarak kullanılmamalıdır. Kalsiyum infüzyonu sırasında mutlaka EKG monitörizasyonu yapılmalıdır.