Diğer104 görüntüleme·Güncellendi Jun 13, 2026·9 sayfa

Psikolojiye İlk Adım: Gelişim Psikolojisi ve Anahtar Kavramlar

ipek@ipekbet

Gelişim psikolojisi, insan hayatının her döneminde yaşadığımız değişimleri ve bu...

1 / 9

of 9

- GELİŞİM PSİKOLOJİSİ -

9-10-11. haftalar

12/11/24

Gelişim: Kayıp ve kazancı içerir. Yaşlılar da gelişir hayattan alıkları azalır verdikl

Gelişim Psikolojisinin Temelleri

Gelişim denince aklına sadece büyüme gelmesin - aslında kayıp ve kazançları birlikte içeren karmaşık bir süreç bu. Yaşlılar bile gelişmeye devam eder; hayattan aldıkları azalsa da verdikleri artar ve yeni bir denge kurarlar.

İnsan üç boyutlu bir varlık: biyolojik x sosyal → psikolojik. Bu yüzden yaşımızı üç farklı şekilde değerlendirmek gerekiyor. Takvim yaşın 20 olabilir ama sosyal olarak daha olgun, psikolojik olarak daha genç hissedebilirsin.

30'lu yaşlara kadar gelişim sürekli yukarı doğru gidiyor ve zirveye çıkıyor. Sonrasında bir düşüş başlıyor ama bu normal bir süreç. Hatta ölmek bile gelişimin son aşaması olarak kabul ediliyor.

Dikkat: Cinsiyet ve toplumsal cinsiyet farklı kavramlar! Biyolojik cinsiyetin getirdikleri ile toplumun sana yüklediği roller aynı şey değil.

of 9

Gelişim Konseptleri ve Araştırma Yöntemleri

Gelişim psikolojisinde üç temel tartışma var: kalıtım vs çevre, değişim vs durağanlık ve süreklilik vs süreksizlik. Kalıtsal hastalıklar için genetik önemli ama kişilik için eğitim daha ağır basıyor.

Her geçen gün değişiyoruz ama bu çok yavaş oluyor. Aynı zamanda sabit kısımlarımız da var (ismimiz gibi). Bu ikisi arasında sürekli bir denge kuruyoruz.

Araştırma yaparken iki yöntem kullanılıyor: kesitsel çalışma toplumun genelinden o anki verileri toplar, boylamsal çalışma ise bireyi yıllarca takip eder. Sen de kendini hem yaşıtlarına göre hem de kendi geçmişine göre değerlendirebilirsin.

İlginç Bilgi: Amerika'da bebekler emeklemeyi öğrenmez, direkt yürümeye başlarlar çünkü kimse onlara emeklemeyi öğretmez!

of 9

Doğum Öncesi Dönem

Doğum öncesi evre beş önemli kavramla açıklanıyor: zigot, aşılanma, türe özgü hazır bulunuşluk ve olgunlaşma. Olgunlaşma sadece yaş almak değil - büyüme artı psikolojik ve sosyal etkenler gerekiyor.

Sorumluluk almadan sadece yaş alırsan bu büyüme değil, "şişme" oluyor. Gerçek gelişim için hem fiziksel hem de zihinsel olgunluk şart.

Kadının doğurganlığı sınırlı ve bittiği zamana menopoz deniyor. Bu biyolojik bir gerçek ve gelişimin doğal bir parçası.

Önemli: Olgunlaşma = Büyüme + Psikolojik ve sosyal etkenler. Sadece yaş almak yetmiyor!

of 9

Hamilelik Evreleri ve Teratojenler

Hamilelik üç evrede gerçekleşiyor: germinal evre $0-2 hafta$ , embriyonik evre $3-8 hafta$ ve fetal evre (9. haftadan doğuma kadar). En kritik dönem embriyonik evre çünkü organlar bu dönemde oluşmaya başlıyor.

Teratojenler (canavar yapan maddeler) bebeğe zarar verebilen maddelerin genel adı: çikolata, kahve, siyah çay, nikotin, alkol, uyuşturucular. Ama her kadında aynı etkiyi göstermiyor çünkü maruz kalma süresi, doz ve genetik dayanıklılık farklı.

Bebek doğduktan sonra Apgar ölçeği ile değerlendiriliyor: kalp atışı, solunum, vücut rengi, kas tonüsü ve refleks uyarımı. 7 ve üstü puan normalken, 3 ve altı hayati risk demek.

Tarihsel Not: Eskiden Anadolu'da gelin adayının annesi, genetik dayanıklılığı ve sağlığı kontrol edilirmiş - "annesine bak kızını al" sözü buradan geliyor.

of 9

Bebeklik Dönemi ve Bağlanma

1.5-2 yaş arası bebek çocuk olmaya başlıyor çünkü benlik oluşmaya başlıyor. Emmeyi bıraktığında annesinin bir parçası olmadığını anlıyor ve kendi kimliğini keşfetmeye başlıyor.

Erikson'a göre bebekler güvene karşı güvensizlik krizi yaşıyor. Bakım verene güvenirse ilerde herkese güvenir ve umutlu olur. Güvenmezse herkesi düşman beller ve değersizlik gelişebilir.

Bebek tipleri dört grupta toplanıyor: kolay bebek (%40) güvenli bağlanma gösterir, zor bebek (%10) güvensiz bağlanır, yavaş ısınan bebek kolay bebeğe yakın, karma tip duruma göre davranır.

Unutma: Kişilik = Mizaç (değişmez, doğuştan) + Karakter (değişir, eğitimle). Bağlanma, bebeğin bakım vereniyle arasındaki güven ilişkisidir ve emme en büyük bağlanma aşamasıdır.

of 9

Bilişsel Gelişim: Piaget'nin Kuramı

Piaget'nin dört aşamalı gelişim teorisi bilişsel gelişimimizi açıklıyor. Sensör motor dönem $0-2 yaş$ nesne sürekliliğini öğrenme, işlem öncesi dönem $2-7 yaş$ benmerkezcilik ve katı ahlak anlayışı ile geçiyor.

Somut işlem dönemi $7-11 yaş$ nesnelere ait akıl yürütme ve empati gelişiyor. Soyut işlem dönemi $11-15 yaş$ ise soyutlama ve muhakeme yetenekleri tam gelişiyor.

Dil gelişimi beş aşamada ilerliyor: fonem (ses) → morfem (kelime) → sentaks (cümle) → semantik (anlam) → pragma (sosyal bağlam). Pragma ergenlikte tam oturuyor ve kelime kullanmadan bile anlaşabilmeyi sağlıyor.

Önemli Ayrım: Piaget'e göre 0-5 yaş arası "ahlak öncesi dönem" çünkü kural kavramı henüz gelişmemiş. Ahlaki gelişim duyu motor dönemde başlıyor.

of 9

Çocukluk Dönemi Gelişimi

Çocukluk dönemi $2-3 yaş$ üç büyük teorisyenin farklı açıklamalarıyla anlaşılıyor. Freud anal evre (tuvalet eğitimi), Erikson otonomi isteği, Piaget ise benmerkezci düşünce üzerine odaklanıyor.

Çocuk sürekli yürüme ve konuşma istiyor - bu özerklik arayışının doğal bir parçası. Çocuğu çok engellersen kendine şüpheyle bakar ve utanmaya başlar. İlk otorite figürü bakım veren, genellikle anne oluyor.

Freud'a göre bu dönemdeki sorunlar yetişkinlikte savurganlık (anal bırakıcı) ya da cimrilik (anal tutucu) olarak ortaya çıkıyor. Piaget ise heteronom ahlak dönemini vurguluyor - ceza-ödül odaklı, sonuca bakıp niyeti değerlendiremeyen.

Pratik İpucu: Bebeğin ağlama stilleri farklı: temel ağlama (açlık), kızgınlık ağlaması (hayal kırıklığı) ve acı ağlaması (ağrı). Her birini tanımayı öğrenebilirsin.

of 9

Bilişsel Denge ve Şema Gelişimi

Piaget'nin bilişsel gelişim kavramları günlük hayatta sürekli yaşadığın süreçleri açıklıyor. Her yeni bilgi bilişsel dengeyi bozuyor ve beynin yeniden organize olmasına neden oluyor.

Şemalar bilgileri içeren bilişsel yapılar. Yeni bir bilgi geldiğinde iki seçeneğin var: asimilasyon (özümseme) ile eski şemalara koymak ya da akomodasyon (düzenleme) ile yeni şemalar oluşturmak.

Örneğin ilk kez aslan görünce "en büyük kedi" diye düşünürsen asimilasyon yapıyorsun. Ama aslanın ayrı bir tür olduğunu öğrenip yeni şema oluşturman akomodasyon. Dengeleme ise her yeni bilgiden sonra zihnin sabitliğe ulaşması.

Hatırla: Çocuk için en önemli kişi bakım veren ve ilk otorite lideri. Bu kişiyle kurulan ilişki, ilerideki tüm ilişkilerin temelini oluşturuyor.

of 9

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Gelişim Psikolojisinin Temelleri

Gelişim Konseptleri ve Araştırma Yöntemleri

Doğum Öncesi Dönem

Hamilelik Evreleri ve Teratojenler

Bebeklik Dönemi ve Bağlanma

Bilişsel Gelişim: Piaget'nin Kuramı

Çocukluk Dönemi Gelişimi

Bilişsel Denge ve Şema Gelişimi

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Knowunity ücretsiz mi?

En popüler içerikler: Key Concepts

Bilişim teknolojileri ve yazılım akış şeması

Geometri

Pisikoloji

Görgü Kuralları ve nezaket dersi için notlar

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

Anatomi terimleri

11. Sınıf din kültürü ilk yazılı notları

TYT DİN DERS NOTLARI

Paragraf Sözlüğü

Diğer dersinin en popüler içerikleri

Sınavlar

Flashcard Oluşturma Rehberi

Sınavların

sınav

11. sınıf din kültürü ve ahlak bilgisi 3.ünite

10.Sınıf Yeni Müfredat Tarih Ders Notu 2025-2026

üniversite sınavı

iyonik bağ

Flashcard Oluşturma Rehberi

En popüler içerikler

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

8.sınıf matematik

11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları

9.sınıf tarih ders notları

Tyt biyoloji

7. Sınıf Fen Bilimleri

İnkılap tarihi

TYT AYT TARİH

11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Gelişim Psikolojisinin Temelleri

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Gelişim Konseptleri ve Araştırma Yöntemleri

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Doğum Öncesi Dönem

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Hamilelik Evreleri ve Teratojenler

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Bebeklik Dönemi ve Bağlanma

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Bilişsel Gelişim: Piaget'nin Kuramı

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Çocukluk Dönemi Gelişimi

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Bilişsel Denge ve Şema Gelişimi

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Knowunity ücretsiz mi?

En popüler içerikler: Key Concepts

Bilişim teknolojileri ve yazılım akış şeması

Geometri

Pisikoloji

Görgü Kuralları ve nezaket dersi için notlar

Bilişim Teknolojileri ve Yazılım

Anatomi terimleri

11. Sınıf din kültürü ilk yazılı notları

TYT DİN DERS NOTLARI

Paragraf Sözlüğü

Diğer dersinin en popüler içerikleri

Sınavlar

Flashcard Oluşturma Rehberi

Sınavların

sınav