Coğrafi Konum ve Koordinat Sistemi
Dünyayı anlamlandırmak için hayali çizgiler kullanırız. Paraleller ekvatora paralel uzanan hayali çizgilerdir ve kutuplara gidildikçe çevreleri küçülür. İki paralel arasında 111 km mesafe vardır ve her biri bir enlem derecesini gösterir.
Meridyenler ise bir kutuptan diğerine uzanan hayali çizgilerdir. Başlangıç meridyeni İngiltere'nin Greenwich kentinden geçer. Tüm dünyada 360 meridyen derecesi bulunur ve ülkemiz 26-45 doğu meridyenleri arasında yer alır. İki meridyen arasında dört dakikalık zaman farkı vardır.
Enlemin etkileri çok önemlidir. Kutuplara gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür ve sıcaklık azalır. Ayrıca kalıcı kar sınırı, orman üst sınırı ve yerleşim üst sınırı da kutuplara gidildikçe alçalır. Denizlerin tuzluluk oranı ve dünyanın çizgisel dönüş hızı da kutuplara doğru azalır.
İpucu: Yerel saat hesapları yaparken şu formülü hatırla: Meridyen farkı × 4 dakika = Zaman farkı. Eğer istenen yer doğuda ise zaman farkını topla, batıda ise çıkar!
Boylam, bir noktanın başlangıç meridyenine uzaklığının açı cinsinden değeridir. Her meridyen bir boylam derecesini bildirir. Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için doğu meridyenlerinde güneş erken doğar ve yerel saatler ileridir.
