Türkiye'nin Ağaç Türleri ve Orman Varlığı

Türkiye'nin bitki örtüsünde ağaçlar büyük bir öneme sahiptir. Ülkemizde iki temel ağaç grubu bulunur:

• Geniş yapraklı ağaçlar: İncir, kavak, meşe, çınar, kestane, kayın, ıhlamur, akçaağaç ve dişbudak
• İğne yapraklı (ibreli) ağaçlar: Çam türleri, ladin, köknar, servi ve sedir

Türkiye'nin orman varlığı ülke yüzölçümünün yaklaşık üçte birini (%33) kaplar. Türkiye orman sıralamasında dünya ülkeleri arasında önemli bir yere sahiptir.

Ormanların dağılımı, yağışın dağılışıyla benzerlik gösterir ve bu nedenle kıyı bölgelerde daha yoğundur. Türkiye'de ormanların bölgelere göre dağılımı incelendiğinde, türkiye'de en fazla orman olan bölge Karadeniz'dir.

Ormanlarımızın çoğunu iğne yapraklı ağaçlar oluşturur. Kızılçam, karaçam ve meşe en yaygın ağaç türleridir.

Karadeniz Bölgesi'nde yüksekliğe göre orman kuşakları şu şekildedir:

• 0-1000 m: Kayın, gürgen, ıhlamur
• 1000-1500 m: Ladin, göknar
• 1500-2000 m: Karaçam, sarıçam
• 2000-3000 m: Çayır

Önemli Bilgi: Türkiye'nin yıllara göre orman varlığı artış göstermektedir. Ağaçlandırma çalışmaları sayesinde türkiye'nin yüzde kaçı orman sorusunun cevabı her geçen yıl daha olumlu bir tablo çizmektedir.

Bölgelere Göre Bitki Örtüsü ve Step Alanları

Türkiye'nin farklı bölgelerinde çeşitli ağaç türleri hakimdir:

• Marmara Bölgesi:

  • Yıldız Dağları'nda kayın ve ıhlamur
  • Longoz Ormanları'nda zengin bitki çeşitliliği
  • Trakya ve Sakarya'da karışık ormanlar

• Ege Bölgesi:

  • Fıstık çamı ve kızılçam yaygındır

• Akdeniz Bölgesi:

  • Kızılçam, sedir ve ardıç ağaçları hakimdir

• İç Bölgeler:

  • Meşe, karaçam, sarıçam ve ardıç türleri görülür

Türkiye'de bitki örtüsü çeşitleri arasında step (bozkır) önemli bir yer tutar. Step bitki örtüsünde:

• Kekik, sığırkuyruğu, çobanyastığı, geven, üzerlikotu ve yavşan otu gibi türler bulunur
• İç Anadolu'da antropojen step (insan etkisiyle oluşmuş) yaygındır
• Doğu Anadolu'da alp çayırları, orman gülü, kardelen ve yıldız çiçeği özellikle Kars, Ardahan ve Erzurum çevresinde görülür

Bitki Örtüsü Türleri: Çalı formundaki bitki örtüleri de türkiye'nin bitki örtüsü özetinde önemli yer tutar. Makiler ve friganalar Akdeniz iklimine özgü çalı topluluklarıdır.

Maki bitki örtüsünün özellikleri:

• Her mevsim yağış alan bölgelerde yetişir
• Kısa boylu çalılardan oluşur
• Yaprakları genellikle tüylüdür
• Zeytin, sandal, akçakesme, menengeç, keçiboynuzu ve defne gibi türler içerir
• Akdeniz, Ege ve Güney Marmara'da yaygındır

Garig (frigana) daha cılız çalılardan oluşur:

• Lavanta, funda ve yasemin içerir

Psödomaki (yalancı maki) ise:

• Üvez, kızılcık, böğürtlen, dağ çileği ve muşmula gibi türlerden oluşur
• Karadeniz ve Marmara bölgelerinde yaygındır

Relikt ve Endemik Bitkiler

Relikt (Kalıntı) Bitkiler

Relikt bitki nedir? IV. Jeolojik zamanda oluşmuş ve günümüze kadar varlığını sürdürebilmiş bitki türlerine relikt (kalıntı) bitkiler denir. Bu bitkiler, Türkiye'nin bitki örtüsünün geçmişten günümüze uzanan canlı tanıklarıdır.

Relikt bitkiler iki gruba ayrılır:

• Sıcak relikt bitkiler: Sıcak iklim koşullarına adapte olmuş türlerdir
• Soğuk relikt bitkiler: Soğuk iklim koşullarına adapte olmuş kayın ve ıhlamur gibi türlerdir

Endemik Bitkiler

Endemik bitki nedir? Dünyada sadece belirli bir bölgede yetişen, başka hiçbir yerde doğal olarak bulunmayan bitki türlerine endemik bitkiler denir. Türkiye endemik bitki haritası oldukça zengindir ve türkiye'nin endemik bitkileri pdf kaynaklarında detaylı bilgiler bulunabilir.

Bölgelere göre endemik bitkiler şu şekildedir:

• Ters lale (Van-Hakkari)
• Kazdağı Göknarı (Kaz Dağları)
• Istranca meşesi (Trakya)
• İspir meşesi (Doğu Karadeniz)
• Kasnak meşesi (Göller Yöresi)
• Sığla (günlük) ağacı (Köyceğiz)

Önemli Bilgi: Türkiye'deki endemik bitkiler coğrafya açısından büyük önem taşır. Ülkemizde yaklaşık 3.500 endemik bitki türü bulunmaktadır. Bu durum Türkiye'yi bir botanik cenneti haline getirmektedir. Endemik bitki türleri arasında Anzer çayı endemik mi sorusu sıkça sorulur. Anzer çayı hammaddesi olan Anzer kekiği, Rize'nin İkizdere ilçesinin Anzer (Ballıköy) Yaylası'na özgü endemik bir türdür.

Türkiye'nin bitki örtüsü proje ödevi hazırlarken bu endemik türlere özel önem verilmelidir çünkü bunların çoğu nesli tehlike altındadır ve korunmaları gerekmektedir.