Kayaçlar, yer kabuğunu oluşturan temel yapı taşlarıdır ve oluşum süreçlerine...
Coğrafya137 görüntüleme·Güncellendi 26 Ağu 2026·2 sayfaKayaçlar Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri
A
Ayşe Aybakar@ayeaybakar
1
of 2
Kayaçlar ve Sınıflandırılması
Kayaçlar, oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılır: püskürük, tortul ve başkalaşım kayaçlar. Hepsi farklı özelliklere sahiptir ve yeryüzünü şekillendirmede önemli roller üstlenir.
Püskürük kayaçlar iki türe ayrılır: iç püskürük ve dış püskürük. İç püskürük kayaçlar (granit, siyenit, diyorit, gabro) yer altında yavaş soğumayla oluşup iri kristalli yapıdadır. Dış püskürük kayaçlar ise (bazalt, andezit, obsidyen, tüf) yüzeyde hızlı soğumayla oluşup ince kristalli yapıdadır.
Tortul kayaçlar da kendi içinde üçe ayrılır. Fiziksel tortul kayaçlar (çakıl taşı, kum taşı, kil taşı, mil taşı) fiziksel ayrışma sonucu oluşur. Kimyasal tortul kayaçlar (kireç taşı, kaya tuzu, alçı taşı) suda eriyebilen ve dayanıksız özelliktedir. Organik tortul kayaçlar (kömür, mercan, tebeşir) ise bitki ve hayvan kalıntılarının birikmesiyle meydana gelir.
İpucu: Püskürük kayaçların özelliklerini hatırlamak için soğuma hızına odaklanın - yavaş soğuyan iç püskürük kayaçlar iri kristalli, hızlı soğuyan dış püskürük kayaçlar ince kristallidir.
2
of 2
Başkalaşım Kayaçlar ve Yeryüzü Şekilleri
Başkalaşım kayaçlar, yüksek sıcaklık ve basınç altında diğer kayaç türlerinin değişime uğramasıyla oluşur. Örneğin kalker mermere, kum taşı kuvarsit kayacına, kil taşı şiste, granit gnaysa ve kömür elmasa dönüşebilir. Bu dönüşüm sürecine metamorfizma denir.
Farklı kayaçlar, aşınma sonucunda çeşitli yeryüzü şekillerini oluştururlar. Tor topoğrafyası, granitlerin aşınmasıyla oluşan blok yapılardır ve Aydın-Çine arasında görülebilir. Peri bacaları, volkanik alanlarda sel sularının tüflü araziyi aşındırmasıyla oluşur ve Kapadokya'da muhteşem örnekleri bulunur.
Travertenler ise su içindeki kalsiyum karbonatın çökmesiyle oluşan ilginç yer şekilleridir. Denizli Pamukkale'deki travertenler, bu oluşumun ülkemizdeki en güzel örneklerindendir.
Önemli Not: Her kayaç tipi kendine özgü yeryüzü şekilleri oluşturur. Sınavlarda kayaç-yeryüzü şekli ilişkisi genellikle sorulur. Peri bacalarının oluşumunda andezit, bazalt ve tüf kayaçlarının rolünü unutmayın!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,289275
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,57448
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1282122
Coğrafya9.sınıf coğrafya 1.donem1.yazılı konu tekrarı
Coğrafya
93,58829
Matematik2020 TYT sınavı
2020 yılına ait TYT sınavı. İyi çalışmalar dilerim :)
123496
CoğrafyaTyt coğrafya notları tümü
Tyt coğrafya notları
126,231122
Matematik2018 TYT sınavı
2018 TYT sınavi sorularıdır. İyi çalışmalar :)
1234711
CoğrafyaCoğrafya ders notu
4.unite yok müfredatta
91,4389
CoğrafyaCoğrafya 9.sınıf
En iyi şekilde
984319
En popüler içerikler
9
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,837152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,931205
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,68971
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,470212
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,35436
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,87367
KimyaTyt kimya konu başlıkları
Konu başlıkları
123,380134
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,485734
MatematikTyt matematik
Özet konular
122,64760
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Coğrafya137 görüntüleme·Güncellendi 26 Ağu 2026·2 sayfaKayaçlar Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri
A
Ayşe Aybakar@ayeaybakar
Kayaçlar, yer kabuğunu oluşturan temel yapı taşlarıdır ve oluşum süreçlerine göre sınıflandırılırlar. Bu doğal materyaller, yeryüzü şekillerinin oluşumunda belirleyici rol oynarlar ve farklı özelliklere sahiptirler.
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Kayaçlar ve Sınıflandırılması
Kayaçlar, oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılır: püskürük, tortul ve başkalaşım kayaçlar. Hepsi farklı özelliklere sahiptir ve yeryüzünü şekillendirmede önemli roller üstlenir.
Püskürük kayaçlar iki türe ayrılır: iç püskürük ve dış püskürük. İç püskürük kayaçlar (granit, siyenit, diyorit, gabro) yer altında yavaş soğumayla oluşup iri kristalli yapıdadır. Dış püskürük kayaçlar ise (bazalt, andezit, obsidyen, tüf) yüzeyde hızlı soğumayla oluşup ince kristalli yapıdadır.
Tortul kayaçlar da kendi içinde üçe ayrılır. Fiziksel tortul kayaçlar (çakıl taşı, kum taşı, kil taşı, mil taşı) fiziksel ayrışma sonucu oluşur. Kimyasal tortul kayaçlar (kireç taşı, kaya tuzu, alçı taşı) suda eriyebilen ve dayanıksız özelliktedir. Organik tortul kayaçlar (kömür, mercan, tebeşir) ise bitki ve hayvan kalıntılarının birikmesiyle meydana gelir.
İpucu: Püskürük kayaçların özelliklerini hatırlamak için soğuma hızına odaklanın - yavaş soğuyan iç püskürük kayaçlar iri kristalli, hızlı soğuyan dış püskürük kayaçlar ince kristallidir.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Başkalaşım Kayaçlar ve Yeryüzü Şekilleri
Başkalaşım kayaçlar, yüksek sıcaklık ve basınç altında diğer kayaç türlerinin değişime uğramasıyla oluşur. Örneğin kalker mermere, kum taşı kuvarsit kayacına, kil taşı şiste, granit gnaysa ve kömür elmasa dönüşebilir. Bu dönüşüm sürecine metamorfizma denir.
Farklı kayaçlar, aşınma sonucunda çeşitli yeryüzü şekillerini oluştururlar. Tor topoğrafyası, granitlerin aşınmasıyla oluşan blok yapılardır ve Aydın-Çine arasında görülebilir. Peri bacaları, volkanik alanlarda sel sularının tüflü araziyi aşındırmasıyla oluşur ve Kapadokya'da muhteşem örnekleri bulunur.
Travertenler ise su içindeki kalsiyum karbonatın çökmesiyle oluşan ilginç yer şekilleridir. Denizli Pamukkale'deki travertenler, bu oluşumun ülkemizdeki en güzel örneklerindendir.
Önemli Not: Her kayaç tipi kendine özgü yeryüzü şekilleri oluşturur. Sınavlarda kayaç-yeryüzü şekli ilişkisi genellikle sorulur. Peri bacalarının oluşumunda andezit, bazalt ve tüf kayaçlarının rolünü unutmayın!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,289275
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,57448
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1282122
Coğrafya9.sınıf coğrafya 1.donem1.yazılı konu tekrarı
Coğrafya
93,58829
Matematik2020 TYT sınavı
2020 yılına ait TYT sınavı. İyi çalışmalar dilerim :)
123496
CoğrafyaTyt coğrafya notları tümü
Tyt coğrafya notları
126,231122
Matematik2018 TYT sınavı
2018 TYT sınavi sorularıdır. İyi çalışmalar :)
1234711
CoğrafyaCoğrafya ders notu
4.unite yok müfredatta
91,4389
CoğrafyaCoğrafya 9.sınıf
En iyi şekilde
984319
En popüler içerikler
9BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,837152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,931205
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,68971
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,470212
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,35436
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,87367
KimyaTyt kimya konu başlıkları
Konu başlıkları
123,380134
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,485734
MatematikTyt matematik
Özet konular
122,64760
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı