Levha Tektoniği ve Jeolojik Zamanlar

Levha tektoniği teorisi, Alfred Wegener'in 1915'te ortaya attığı kıtaların kayması kuramına dayanır. Bu teoriye göre, başlangıçta Pangea adında tek bir kıta ve Panthalassa adında tek bir okyanus vardı.

Definition: Pangea, tüm kıtaların birleşik halde bulunduğu süper kıtadır.

Zamanla Pangea ikiye ayrılmış, Laurasia ve Gondwana adı verilen iki büyük kıta oluşmuştur. Bu iki parçanın arasına Tetis Denizi girmiştir. Levha hareketleri sonucunda günümüzdeki kıta ve okyanus şekilleri oluşmuştur.

Jeolojik zamanlar, Dünya'nın 4,6 milyar yıllık tarihini dönemlere ayırır. Bu dönemler:

1. Pre-Kambriyen
2. Paleozoyik
3. Mezozoyik
4. Senozoyik

Quote: "Dünya'daki değişimlerle alakalı bilgilerin ayrıldığı dönemlere Jeolojik zamanlar denir."

Tektonik depremler, levha hareketleri sonucu oluşur ve Türkiye'de tektonik hareketler oldukça yaygındır. Volkanik depremler ise magma hareketleri sonucu meydana gelir.

Vocabulary: Çöküntü deprem, yeraltındaki boşlukların çökmesi sonucu oluşan deprem türüdür.

Bu bilgiler, 10. sınıf coğrafya dünyanın tektonik oluşumu ders notları için temel oluşturur ve dünya'nın tektonik oluşumu test sorularında sıkça karşımıza çıkar.

Dünya'nın Tektonik Oluşumu ve İç Yapısı

Dünya'nın tektonik oluşumu yaklaşık 4,6 milyar yıl önce başlamıştır. Sıcak gaz ve toz bulutlarının sıkışmasıyla oluşan Dünya, zamanla soğuyarak katmanlaşmıştır. Yerkürenin iç yapısı kabuk, manto ve çekirdek olmak üzere üç ana katmandan oluşur.

Vocabulary: Astenosfer, yerkabuğunun altında, mantonun üstünde bulunan kısımdır.

Yerkabuğu, Dünya'nın en dış katmanıdır ve sial ile sima adı verilen iki tabakadan oluşur. Manto, yerkabuğu ile çekirdek arasında yer alır ve tektonik hareketlerin kaynağıdır. Çekirdek ise en yoğun ve en sıcak katmandır.

Highlight: Her 33 metrede sıcaklık 1°C değişir.

Levha tektoniği teorisi, yerkabuğunun hareketlerini açıklar. Manto içindeki konveksiyonel akıntılar, yerkabuğunu hareket ettirir. Bu hareketler sonucunda sıradağlar, depremler ve volkanik olaylar meydana gelir.

Example: Afrika Rift Hattı, uzaklaşan levha hareketiyle oluşmuştur.