Başla

Coğrafya924Güncellendi 14 Eyl 20267 sayfa

Dünya'nın Şekli, Hareketleri ve Özellikleri

Şikayet Et
user profile picture
betty gilmore@bettygilmore
Google kaynaklarına ekle
Dünya'nın şekli ve hareketleri, coğrafya dersinin en temel konularından biridir. Bu konu, yaşadığımız gezegeni anlamanın yanı sıra, günlük hayatta karşılaştığımız birçok doğa olayının nedenini de açıklar. Dünya'nın geoit şekli ve hareketleri, mevsimler, gece-gündüz oluşumu ve iklim kuşakları gibi temel coğrafi olayların altında yatan sebepleri öğreneceğiz.
Dünya’nın Şekli ve Hareketleri – 1. sayfa

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Dünya'nın Şekli ve Sonuçları

Dünya tam bir küre değil, kutuplardan basık, ekvatordan şişkin bir geoit şeklindedir. Bu şeklin birçok önemli sonucu vardır. Örneğin ekvatorun çevresi, meridyenlerin çevresinden daha uzundur.

Dünya'nın küresel şeklinden dolayı yer çekimi ekvatorda daha az, kutuplarda ise daha fazladır. Ayrıca paralel dairelerinin uzunluğu ekvatordan kutuplara gidildikçe azalır ve meridyenler arasındaki mesafe de kutuplara doğru azalır.

Küresel şeklin diğer etkileri arasında çizgisel hızın kutuplara gidildikçe azalması ve tan-grup (güneşin doğuşu-batışı) süresinin kutuplara gidildikçe uzaması bulunur. Ekvatordan kutuplara gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısı küçülür, bu da sıcaklıkların kutuplarda düşük olmasına neden olur.

Not: Dünya'nın geoit şekli nedeniyle harita çizimlerinde bozulmalar oluşur. Bu yüzden düz bir kağıt üzerine küresel bir yüzeyi aktarmak her zaman bazı bozulmalara yol açar!

Dünya’nın Şekli ve Hareketleri – 2. sayfa

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Dünya'nın Günlük Hareketi ve Sonuçları

Dünya, kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döner. Bu hareket sonucunda gece ve gündüz oluşur. Dünya bir meridyenden diğerine geçerken 4 dakika geçer ve bu süre farkı yerel saat farklarını oluşturur.

Günlük hareket sayesinde gün içinde güneş ışınlarının geliş açısı, sıcaklık ve gölge boyu değişir. Ayrıca gündüz ve gece arasında büyük sıcaklık farkları oluşabilir (örneğin gündüz 40°, gece 10° gibi). Bu durum fiziksel parçalanmaya yol açar.

Günlük hareket ayrıca yön kavramının oluşmasını, günlük rüzgarların (meltemler) oluşmasını ve okyanusal akıntıların yönlerinde sapmaları sağlar. Dinamik basınç kuşakları da 30° ve 60° enlemlerinde bu hareket sayesinde oluşur.

Dikkat: Açısal hız Dünya'nın her yerinde aynıdır, ancak çizgisel hız ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe azalır. Bu bilgi, Coriolis etkisini anlamada çok önemlidir!

Dünya’nın Şekli ve Hareketleri – 3. sayfa

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Dünya'nın Yörüngesi ve Sonuçları

Dünya, Güneş etrafında elips şeklinde bir yörüngede döner. Bu yörüngenin oluşturduğu düzleme "ekliptik" denir. Dünya bu yörüngede ilerlerken Güneş'e yakınlığı değişir.

3 Ocak'ta Dünya Güneş'e en yakın konumdadır (Günberi/Perihel). Bu noktada Dünya'nın çekim etkisi artar ve hızlanır. Bu durum Şubat ayının 28 gün sürmesine neden olur. 4 Temmuz'da ise Dünya Güneş'e en uzak konumdadır (Günöte/Aphel) ve bu pozisyonda çekim etkisi azalır, Dünya yavaşlar.

Dünya'nın eksen eğikliği, ekvator düzlemi ile yörünge düzlemi arasındaki 23°27' açı farkıdır. Bu eğiklik, Dünya'nın bir kutup noktasından diğerine uzanan ve merkezinden geçen hayali çizginin (yer ekseni) eğik durmasına neden olur. Bu eğiklik sonucunda Yengeç ve Oğlak Dönencesi ile Kutup Daireleri oluşur.

Biliyor musun? Dünya'nın eksen eğikliği olmasaydı, dünyada mevsimler oluşmaz ve her yerde yıl boyunca aynı iklim koşulları yaşanırdı. Eksen eğikliği, gezegenimizdeki yaşam çeşitliliğine büyük katkı sağlar!

Dünya’nın Şekli ve Hareketleri – 4. sayfa

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Eksen Eğikliği ve Yıllık Hareketin Sonuçları

Eksen eğikliği ve yıllık hareket sonucunda matematiksel iklim kuşakları oluşur. Ekvatordan kutuplara doğru tropikal kuşak 0°−23°27′0°-23°27', orta kuşak 23°27′−66°33′23°27'-66°33' ve kutup kuşağı 66°33′−90°66°33'-90° şeklinde sıralanırlar.

Bu eğiklik nedeniyle aydınlanma çemberi yıl içinde yer değiştirir ve güneş ışınlarının geliş açısı değişir. Bunun sonucunda yıllık sıcaklık farkları, mevsimler arası basınç farkları ve gece-gündüz sürelerinde değişimler meydana gelir. Ayrıca yıl içinde gölge boyu değişir ve mevsimlik rüzgarlar (muson) oluşur.

Yıl içinde bazı özel tarihler vardır. 21 Aralık'ta (Kış Solstisi) güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne dik düşer ve Kuzey Yarım Küre'de kış başlar. 21 Mart (İlkbahar Ekinoksu) ve 23 Eylül'de (Sonbahar Ekinoksu) güneş ışınları ekvatora dik açıyla düşer ve dünya genelinde gece-gündüz süresi eşittir.

Önemli ipucu: Ekinoks tarihlerinde (21 Mart ve 23 Eylül) aydınlanma çizgisi kutup noktalarından geçer ve dünya üzerindeki aynı meridyen üzerindeki noktalarda güneş aynı anda doğar ve batar!

Dünya’nın Şekli ve Hareketleri – 5. sayfa

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Mevsimsel Değişimler ve Özel Tarihler

Dünya'nın eksen eğikliği ve yıllık hareketi sonucunda mevsimler ve matematiksel iklim kuşakları oluşur. Bu kuşaklar ekvatordan kutuplara doğru tropikal, orta ve kutup kuşağı olarak sıralanır.

Yıl içinde aydınlanma çemberi sürekli yer değiştirir. Bunun sonucunda güneş ışınlarının geliş açısı, sıcaklıklar, basınç dağılışı ve gece-gündüz süreleri değişir. Bu değişimler özellikle orta kuşakta belirgin mevsimlerin oluşmasını sağlar.

21 Haziran (Yaz Solstisi) tarihinde güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne dik açılarla düşer ve Kuzey Yarım Küre'de en uzun gündüz yaşanır. 21 Aralık'ta ise güneş Oğlak Dönencesi'ne dik düşer ve Kuzey Yarım Küre'de en uzun gece yaşanır.

Pratik bilgi: Ekinoks tarihlerinde (21 Mart ve 23 Eylül) dünya üzerindeki tüm noktalarda gece-gündüz süresi eşit olduğu için, bu tarihlerde gece ve gündüz 12'şer saat sürer!

Dünya’nın Şekli ve Hareketleri – 6. sayfa

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Coğrafi Konum ve Koordinat Sistemi

Dünya üzerindeki bir yerin konumunu belirlemek için paralel ve meridyenlerden oluşan koordinat sistemi kullanılır. Paraleller ekvatordan başlayarak kuzeye ve güneye doğru 0° ile 90° arasında numaralandırılır ve doğu-batı doğrultusunda uzanırlar.

Meridyenler ise kutupları birleştiren, kuzey-güney doğrultusunda uzanan yarım dairelerdir. Başlangıç meridyeni Londra'daki Greenwich Gözlemevi'nden geçer ve 0° olarak kabul edilir. Doğuya ve batıya doğru 180°'ye kadar numaralandırılır.

Türkiye, 36°-42° kuzey paralelleri ile 26°-45° doğu meridyenleri arasında yer alır. Bu konum Türkiye'nin 3. saat diliminde bulunmasını sağlar. Türkiye'nin doğusu ile batısı arasında 76 dakikalık yerel saat farkı vardır.

Hızlı bilgi: İki meridyen arası 4 dakikalık zaman farkı oluşturur. Bu nedenle Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasında yaklaşık 76 dakikalık (19 meridyen × 4 dk) yerel saat farkı vardır!

Dünya’nın Şekli ve Hareketleri – 7. sayfa

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Yerel Saat ve Uluslararası Saat Sistemi

Aynı meridyen üzerindeki tüm noktalarda güneşin tam tepe noktasına geldiği an öğle vakti (12:00) olarak kabul edilir. Doğuda yer alan meridyenlerde yerel saat daima daha ileridedir, çünkü güneş önce doğudan doğar.

İki nokta arasındaki yerel saat farkını hesaplamak için aralarındaki boylam farkını bulup 4 ile çarpmak gerekir. Örneğin, 40° Doğu boylamında saat 14:40 iken 30° Doğu boylamında kaç olduğunu bulmak için, iki boylam arasındaki farkı (10°) 4 ile çarparız (40 dakika) ve batıya gittiğimiz için bu süreyi çıkarırız: 14:40 - 00:40 = 14:00.

Günlük hayatta karışıklığı önlemek için uluslararası saat sistemi kullanılır. Dünya 15°'lik (1 saatlik) boylam farklarından oluşan 24 saat dilimine ayrılmıştır. Başlangıç meridyeninin doğusundaki saat dilimleri +1, +2, +3 şeklinde, batısındakiler ise -1, -2, -3 şeklinde numaralandırılır.

Önemli not: Tarih Değiştirme Çizgisi, başlangıç meridyeninin tam karşısında yer alan 180° meridyenidir. Bu çizgiyi doğudan batıya geçerken bir gün ileri, batıdan doğuya geçerken bir gün geri alınır!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Benzer Ders Notları

Coğrafya

Mevsimlerin başlangıç günleri

9. sinif cografya

91142
Coğrafya

Coğrafya Mevsim Tarihleri

21 Haziran,21 Mart,23 Eylül,21 Aralık konu anlatımı ders notu

9712
Coğrafya

coğrafi bilgi sistemleri

Derslere yardımcı el emeği ders notları

91064
Coğrafya

10.sinif cografya 1.donem 1.yazili konulari ozeti

10.sınıf coğrafya 1.dönem 1 yazili konulari

107456
Coğrafya

Coğrafya 1. Ünite

Dünyanın tektonik oluşmuş ve gelişimi

106396
Coğrafya

Tyt coğrafya

Coğrafya

9923
Daha fazla gör

En popüler içerikler: Coğrafya

Coğrafya

9. sınıf coğrafya ders notları

9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları

918.516280
Coğrafya

Tyt Coğrafya Doğa ve İnsan

Tyt coğrafya ilk konu

93.69149
Coğrafya

9. Coğrafya 1. Ünite

Coğrafya konu anlatımı

92.66739
Coğrafya

Coğrafya

Coğrafya tyt için tekrar

1296324
Coğrafya

9.sınıf coğrafya 1.donem1.yazılı konu tekrarı

Coğrafya

93.66229
Coğrafya

Coğrafya ders notu

4.unite yok müfredatta

91.51210
Coğrafya

Coğrafya bütün harita bilgileri

Coğrafya dersi için bütün haritalar

1164216
Matematik

2018 TYT sınavı

2018 TYT sınavi sorularıdır. İyi çalışmalar :)

1241812
Coğrafya

Coğrafya 9.sınıf

En iyi şekilde

987019

En popüler içerikler

Biyoloji

Tyt biyoloji

Bio

96.275166
Matematik

8.sınıf matematik

Tüm üniteleri içermektedir!

86.196205
Tarih

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı

95.23579
Kimya

Tyt kimya konu başlıkları

Konu başlıkları

123.649140
Kimya

Tyt kimya

Tyt kimya özet

125.855143
Tarih

Tyt Ayt Kpss Tarih

Tyt Ay+ Kpss Tarih

101.17926
Matematik

8. Sınıf matematik ders notları

Ders notu

81.71239
Kimya

TYT Kimya her yıl çıkan konu notları

MEBİ TYT Kimya Özetleri

105.492109
Fizik

TYT Fizik

18 sayfada fizik

1218.797737

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi, sen de beğeneceksin.

4.6/5App Store
4.7/5Google Play
A.S.iOS kullanıcısı

Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!

S.L.Android kullanıcısı

Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.

A.iOS kullanıcısı

BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅