Doğa ve İnsan Etkileşimi
Doğal ortam, doğada kendiliğinden oluşan unsurları (dağ, ağaç gibi) ifade eder ve dört temel bileşenden oluşur:
- Atmosfer (Hava küre): Dünyamızın çevresini saran, Güneş ve çeşitli gazların karışımından oluşan doğal ortam
- Hidrosfer (Su küre): Akarsular, göller, denizler, bataklıklar, okyanuslar ve tüm yer altı sularının bütünü
- Litosfer (Taş küre): Yer kabuğunun en dış bölümü (Sial ve Sima olarak ikiye ayrılır)
- Biyosfer (Canlı küre): Litosfer, atmosfer ve hidrosferden oluşan doğal ortam içerisinde yaşayan tüm canlılar
Önemli Kavram: Biyosfer, diğer üç kürenin kesişim noktasında yer alan ve tüm canlı organizmaları kapsayan bir sistemdir. Doğa ve insan etkileşiminin merkezi bu alandadır.
İnsanın doğal ortam ile etkileşimi şu örneklerle görülebilir:
- Barajların yapılması
- Bataklıkların kurutulması
- Sulama depolarının yapılması
- Maden ocaklarının işletilmesi
- Ormancılık faaliyetleri
- Deniz kıyılarına setler yapılması
Doğal ortamın insan ile etkileşimi ise şöyle örneklendirilebilir:
- Soğuk iklim bölgelerinde evlerin kalın duvarlı, küçük pencereli ve dik çatılı inşa edilmesi
- Güneydoğu Asya'da yaşayan insanların temel besinlerinin bölgeye özgü olması
- Doğu Anadolu bölgesinde kar yağışı ve don olaylarının yaşamı olumsuz etkilemesi
- Deprem, tsunami, kasırga gibi doğal afetlerin can ve mal kaybına neden olması
- Dağlık ve engebeli yerlerde tarım arazilerinin az olması
İnsanın doğaya olumsuz etkileri:
- Gürültü kirliliği
- Besin kirliliği
- Hava kirliliği
- Su kirliliği
- Radyasyon
