10. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı Soru ve Cevapları

Yeryuvarının İç Yapısı

Yerkabuğu (Litosfer) bizim yaşadığımız en dış katman. Sadece 35 km kalınlığında ama çok önemli! Tamamen katı taşlardan oluşuyor ve aslında tek parça değil - levhalar halinde bölünmüş durumda.

Bu kabuk iki bölümden oluşuyor: Si-Al (üstte, kıtaların altında kalın) ve Si-Ma (altta, okyanusların altında kalın). Her 33 metrede sıcaklık 1°C artıyor - bu yüzden çok derine inmek imkansız!

Manto (Pirosfer) en büyük katman - dünyanın hacminin %84'ünü kaplıyor. 2900 km derinliğe kadar uzanıyor ve sıcaklığı 2000-5000°C arasında. Buradaki hareketler tektonik olayların kaynağı!

Çekirdek en derinde yer alıyor ve demir-nikel karışımından oluşuyor. İç çekirdek katı, dış çekirdek sıvı halde. Merkezde sıcaklık 6000°C - Güneş'in yüzeyiyle aynı!

💡 Hatırla: Derinlere indikçe sıcaklık, basınç ve yoğunluk artar!

Katmanların Özellikleri ve Yapısı

Bu diyagram yeryuvarının katmanlarını mükemmel şekilde gösteriyor. Kıtaların altında Si-Al katmanı daha kalın, okyanusların altında ise Si-Ma katmanı hakimiyet kuruyor.

Astenosfer mantonun en üst kısmında yer alan akışkan bölge. Litosfer levhaları bu katman üzerinde hareket ediyor - sanki buz pateni pisti gibi!

Derinliklere bak: Manto 2900 km'ye, dış çekirdek 5150 km'ye, iç çekirdek ise tam merkeze 6370 km'ye kadar uzanıyor. Bu rakamları ezberlemen gerekecek!

💡 İpucu: Okyanuslar altında kabuk ince ama Si-Ma kalın, kıtalar altında tam tersi!