Türkiye'nin Arazi Özellikleri

Türkiye'nin arazi yapısı yüksek ve alçak bölgelere ayrılır. Yüksek bölgeler haritada kahverengi ile gösterilirken, alçak bölgeler yeşil renk ile gösterilir. Yüksek bölgelerde hidroelektrik potansiyeli ve kış turizmi daha fazladır, ancak tarım ürünü çeşidi azdır ve olgunlaşma süresi uzundur.

Araziler engebeli ve düz olarak da sınıflandırılır. Engebeli bölgelerde fiziki haritada renk değişimi fazla, tarlalar dar ve parçalı, tarımda makine kullanımı güçtür. Düz bölgelerde ise tarlalar geniştir ve makine kullanımı kolaydır, yol yapım giderleri de daha azdır.

Bunu Biliyor muydun? Engebeli arazilerde gerçek alan ile iz düşüm alan farkı fazladır. Yani haritada gördüğün alan ile gerçekte yürümen gereken alan arasında büyük fark vardır!

Yüksek arazilerde gerçek sıcaklık ile indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark fazla olurken, alçak yerlerde bu fark azdır. Bu durum, yüksek bölgelerin iklimini ve tarım potansiyelini doğrudan etkiler.

Türkiye'nin Coğrafi Bölgeleri ve İklim Elemanları

Türkiye'nin bölgeleri arasında önemli farklılıklar vardır. En engebeli bölge Karadeniz, özellikle Doğu Karadeniz'dir. Bunu Hakkari bölümü takip eder. En düz bölge ise Güneydoğu Anadolu, en düz bölüm Ergene (Trakya) ovasıdır. Burada Ergene Nehri'nin taşkın yapması dikkat çekicidir.

Yükselti açısından bakıldığında, en yüksek bölge Doğu Anadolu iken, en alçak bölge Marmara'dır. En alçak bölüm ise Ergene'dir. Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde demiryolu bulunmaz, bu da arazi yapısının engebeli olmasından kaynaklanır.

İklimin temel elemanları sıcaklık, basınç, rüzgar, nem ve yağıştır. Gerçek sıcaklık, bir merkezin bulunduğu yükseltideki sıcaklıkken, indirgenmiş sıcaklık ise merkezi deniz seviyesinde kabul eden teorik bir değerdir.

Önemli İpucu: Bir bölgenin gerçek sıcaklığı ile indirgenmiş sıcaklığı arasındaki fark ne kadar fazla ise, o yerin yükseltisi de o kadar fazladır!

Türkiye'de Sıcaklık Dağılışı

Türkiye'de sıcaklığın dağılışı mevsimsel farklılıklar gösterir. Ocak ayında en sıcak yerler Akdeniz'dir. Bunun nedeni enlem ve nemlilik faktörleridir. Aynı ayda en soğuk yerler ise Kuzeydoğu Anadolu (Erzurum çevresi) olup, bunun nedeni enlem, karasallık, yükselti ve Sibirya yüksek basıncının etkisidir.

Temmuz ayında en sıcak bölge Güneydoğu Anadolu'dur. Bu durum enlem, karasallık ve sıcak rüzgarların etkisiyle oluşur. Yaz aylarında bile en soğuk bölge Kuzeydoğu Anadolu'dur, çünkü yükseltinin etkisi karasallığın yarattığı sıcaklık artışından daha baskındır.

Türkiye'de deniz kıyısındaki merkezlerde gerçek ve indirgenmiş sıcaklık değerleri birbirine çok yakındır. Bu yerlerin deniz seviyesine yakın olmasından kaynaklanır. Isı birikimi açısından, akşam sabahtan, eylül marttan daha sıcaktır.

İlginç Bilgi: Günün en sıcak anı öğle vakti değil, öğleden sonradır. Çünkü yeryüzü güneş ışınlarını emip ısınmak için zamana ihtiyaç duyar!