Türkiye'nin kıyı coğrafyası, ülkemizin üç farklı denizle çevrili olması nedeniyle...
Coğrafya117 görüntüleme·Güncellendi 24 Haz 2026·3 sayfaKıyı Tipleri ve Özellikleri
Ela Şen@elanuren
1 / 3
1
of 3
Türkiye'nin Kıyı Topoğrafyası
Kıyılarımızda sürekli bir değişim yaşanıyor - dalgalar bazı yerleri aşındırırken, bazılarında da malzeme biriktiriyor. Dalgalar dik kıyılarda aşındırma yaparken, sığ kıyılarda biriktirme etkisi gösterir.
Dağların kıyıya göre konumu çok önemlidir. Dağlar kıyıya paralel olduğunda (Karadeniz ve Akdeniz'de olduğu gibi) aşındırma baskın olur. Ancak dağlar kıyıya dik konumlandığında (Ege'de olduğu gibi) biriktirme etkisi görülür ve kıta sahanlığı genişler.
Bu süreçler sonucunda çeşitli kıyı şekilleri oluşur. Falez (yalıyar) denilen dik kayalık kıyılar, kıyı kordonları, lagün ve kıyı set gölleri bunların başlıcalarıdır. İstanbul'daki Büyükçekmece, Küçükçekmece ve Terkos gölleri kıyı set göllerine örnektir.
Dikkat! Delta varsa falez olmaz - bu iki şekil birlikte bulunmaz çünkü delta biriktirme, falez ise aşındırma sonucu oluşur.
2
of 3
Türkiye'deki Kıyı Tipleri
Türkiye'de üç ana kıyı tipi bulunur ve her birinin kendine özgü özellikleri vardır. Boyuna kıyı tipinde dağlar kıyıya paraleldir ve Akdeniz ile Karadeniz kıyılarında görülür. Bu kıyılarda yağışlar fazla, ulaşım zor ve girinti-çıkıntı azdır.
Enine kıyı tipinde dağlar kıyıya diktir ve Ege kıyılarının karakteristiğidir. Bu bölgelerde deltalar yaygın ve kıta sahanlığı genişdir. Dalmaçya kıyısı ise Teke Yarımadası'nın güneyi (Finike-Kaş arası) için karakteristiktir.
Ria kıyı deniz seviyelerinin yükselip vadileri işgal etmesiyle oluşur. İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Menteşe kıyıları buna örnektir. Karanlık kıyı ise karstik vadilerin deniz seviyesine kadar aşınmasıyla meydana gelir - Mersin-Silifke arası bunun tipik örneğidir.
Önemli! Her kıyı tipi farklı coğrafi koşulların sonucudur - dağların yönü, deniz seviyesi değişikleri ve jeolojik yapı belirleyici faktörlerdir.
3
of 3
Türkiye'de Görülmeyen Kıyı Tipleri
Dünyada birçok farklı kıyı tipi olmasına rağmen, Türkiye'de bazı kıyı şekilleri hiç görülmez. Fiyort ve skayer tipindeki kıyılar ülkemizde bulunmaz çünkü buzulların kıyıya inmemesi gerekir. Türkiye'nin enlem konumu (mutlak konum) nedeniyle buzullar kıyılarımıza ulaşmaz.
Hafya ve vatt tipindeki kıyılar da Türkiye'de yoktur. Bunun nedeni ise ülkemizin okyanuslara kıyısının olmaması (göreceli konum) ve gelgit farklarının az olmasıdır. Bu kıyı tipleri yüksek gelgit farklarına sahip okyanus kıyılarında oluşur.
İlginç bir detay da şudur: Deltanın olması, o bölgede hafya olmadığının kanıtıdır. Çünkü deltalar nehirlerin getirdiği alüvyonlarla oluşurken, hafyalar gelgit etkisiyle şekillenir.
Hatırla! İstanbul'daki Haliç, ria kıyı tipinin en güzel örneğidir ve coğrafya sınavlarında sık sık sorulur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,147271
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1097029
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050614
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276621
Coğrafya10. Sınıf Coğrafya
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
101,1048
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,45046
En popüler içerikler
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,18967
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,305187
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,163134
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,60363
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,610142
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,22349
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,17073
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Coğrafya117 görüntüleme·Güncellendi 24 Haz 2026·3 sayfaKıyı Tipleri ve Özellikleri
Ela Şen@elanuren
Türkiye'nin kıyı coğrafyası, ülkemizin üç farklı denizle çevrili olması nedeniyle oldukça zengin ve çeşitlidir. Dalgaların etkisi, dağların konumu ve deniz seviyesi değişiklikleri farklı kıyı tiplerinin oluşmasına neden olmuştur.
1
of 3
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Türkiye'nin Kıyı Topoğrafyası
Kıyılarımızda sürekli bir değişim yaşanıyor - dalgalar bazı yerleri aşındırırken, bazılarında da malzeme biriktiriyor. Dalgalar dik kıyılarda aşındırma yaparken, sığ kıyılarda biriktirme etkisi gösterir.
Dağların kıyıya göre konumu çok önemlidir. Dağlar kıyıya paralel olduğunda (Karadeniz ve Akdeniz'de olduğu gibi) aşındırma baskın olur. Ancak dağlar kıyıya dik konumlandığında (Ege'de olduğu gibi) biriktirme etkisi görülür ve kıta sahanlığı genişler.
Bu süreçler sonucunda çeşitli kıyı şekilleri oluşur. Falez (yalıyar) denilen dik kayalık kıyılar, kıyı kordonları, lagün ve kıyı set gölleri bunların başlıcalarıdır. İstanbul'daki Büyükçekmece, Küçükçekmece ve Terkos gölleri kıyı set göllerine örnektir.
Dikkat! Delta varsa falez olmaz - bu iki şekil birlikte bulunmaz çünkü delta biriktirme, falez ise aşındırma sonucu oluşur.
2
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Türkiye'deki Kıyı Tipleri
Türkiye'de üç ana kıyı tipi bulunur ve her birinin kendine özgü özellikleri vardır. Boyuna kıyı tipinde dağlar kıyıya paraleldir ve Akdeniz ile Karadeniz kıyılarında görülür. Bu kıyılarda yağışlar fazla, ulaşım zor ve girinti-çıkıntı azdır.
Enine kıyı tipinde dağlar kıyıya diktir ve Ege kıyılarının karakteristiğidir. Bu bölgelerde deltalar yaygın ve kıta sahanlığı genişdir. Dalmaçya kıyısı ise Teke Yarımadası'nın güneyi (Finike-Kaş arası) için karakteristiktir.
Ria kıyı deniz seviyelerinin yükselip vadileri işgal etmesiyle oluşur. İstanbul ve Çanakkale boğazları ile Menteşe kıyıları buna örnektir. Karanlık kıyı ise karstik vadilerin deniz seviyesine kadar aşınmasıyla meydana gelir - Mersin-Silifke arası bunun tipik örneğidir.
Önemli! Her kıyı tipi farklı coğrafi koşulların sonucudur - dağların yönü, deniz seviyesi değişikleri ve jeolojik yapı belirleyici faktörlerdir.
3
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Türkiye'de Görülmeyen Kıyı Tipleri
Dünyada birçok farklı kıyı tipi olmasına rağmen, Türkiye'de bazı kıyı şekilleri hiç görülmez. Fiyort ve skayer tipindeki kıyılar ülkemizde bulunmaz çünkü buzulların kıyıya inmemesi gerekir. Türkiye'nin enlem konumu (mutlak konum) nedeniyle buzullar kıyılarımıza ulaşmaz.
Hafya ve vatt tipindeki kıyılar da Türkiye'de yoktur. Bunun nedeni ise ülkemizin okyanuslara kıyısının olmaması (göreceli konum) ve gelgit farklarının az olmasıdır. Bu kıyı tipleri yüksek gelgit farklarına sahip okyanus kıyılarında oluşur.
İlginç bir detay da şudur: Deltanın olması, o bölgede hafya olmadığının kanıtıdır. Çünkü deltalar nehirlerin getirdiği alüvyonlarla oluşurken, hafyalar gelgit etkisiyle şekillenir.
Hatırla! İstanbul'daki Haliç, ria kıyı tipinin en güzel örneğidir ve coğrafya sınavlarında sık sık sorulur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,147271
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1097029
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050614
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276621
Coğrafya10. Sınıf Coğrafya
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
101,1048
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,45046
En popüler içerikler
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,18967
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,305187
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,163134
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,60363
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,610142
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,22349
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,17073
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı