Dünya Biyomları Ders Notu

Tropikal Yağmur Ormanları ve Savan Biyomları

Tropikal yağmur ormanları, Amazon havzası, Kongo havzası ve Endonezya çevresinde bulunur. Her mevsim yağışlı ve sıcak iklime sahip olan bu bölge, dünyadaki en zengin biyoçeşitliliğe sahiptir. Bitkiler yapraklarını dökmez ve yıl boyunca büyümeye devam ederler.

Ağaçlar geniş yapraklıdır ve boyları 40-50 metreye kadar ulaşabilir. Bu biyomda orangutan, goril, leopar, kelebek ve yılan gibi çeşitli hayvan türleri yaşar.

Savan biyomu Ekvator'un hemen altında ve üstünde görülür. Buradaki otlar bir dönem yeşerir, bir dönem sararır ve boyları 1 metreye kadar ulaşabilir. Arazide tek tük Akasya ağaçları bulunur. Zebra, fil, deve kuşu, aslan ve su aygırı bu biyomun tipik hayvanlarıdır.

Biliyor muydun? Tropikal yağmur ormanları, yeryüzünün sadece %7'sini kapladığı halde, dünya üzerindeki bitki ve hayvan türlerinin yarısından fazlasına ev sahipliği yapar!

Göl, Çalı ve Ilıman Orman Biyomları

Göl biyomu yıllık yağışı 250 mm'nin altında olan bölgelerde görülür. Soğuk, tropikal ve karasal olarak sınıflandırılır. Bitkilerin kökleri su arayışında ince ve uzundur, genellikle dikenli ve su depolayabilen yapıdadırlar. Bu zorlu biyomda akrep, deve, örümcek, kertenkele ve yılanlar yaşar.

Çalı biyomu Akdeniz iklim bölgelerinde görülür. Buradaki makiler her mevsim yeşil kalan, 1-3 metre boyunda bodur çalılardır. Bu bölgede yabani koyun, tilki, kurt ve tavşan gibi hayvanlar yaşar.

Ilıman yaprak döken orman biyomu, ılıman okyanus iklim sahalarında bulunur ve sıcak okyanus akıntılarıyla paraleldir. Soğuk dönemlerde ağaçlar yapraklarını dökerler. Geyik, karaca, çakal, ayı ve vaşak bu bölgenin yaygın hayvanlarıdır.

Dikkat! İğne yapraklı ormanlar biyomu, zorlu iklim koşullarına rağmen ağaçlar yıl boyu yeşil kalır ve yapraklarını dökmezler, böylece kış aylarında bile fotosentez yapabilirler.

Dağ, Çayır, Tundra ve Kutup Biyomları

Dağ biyomu Kayalık, And, Alp ve Himalaya dağlarında görülür. Buralarda iğne yapraklı ağaçlar ve çayırlar bulunurken, dağ keçisi, kartal, Tibet öküzü ve kurt gibi hayvanlar yaşar.

Ilıman çayırlar biyomu, step iklim bölgelerinde yaygındır. Bozkır bitki örtüsünün hakim olduğu bu alanlarda, bitkiler ilkbaharda yeşerir, yazın sararır. Kısa boylu ot topluluklarından oluşan bozkırlarda lama, bizon, geyik ve kanguru gibi hayvanlar yaşamını sürdürür.

Tundra biyomunda yazın sıcaklık 0° üzerine az miktarda çıkar ve eriyen buzlar bataklık toprakları oluşturur. Yaz mevsiminde ortaya çıkan liken ve yosunlar bölgenin tipik bitkileridir. Kutup tilkisi, ren geyiği ve misk öküzü bu zorlu çevrenin hayvanlarıdır.

Kutup biyomu Antarktika ve Grönland'ın kuzey ile iç kesimlerinde görülür. Bitki örtüsü bulunmayan bu bölgede kutup ayısı, penguen ve fok balığı gibi soğuğa uyum sağlamış hayvanlar yaşar.

İpucu: Tundra kelimesi Fince'de "ağaçsız düzlük" anlamına gelir ve bu biyomda toprak yüzeyinin altında sürekli donmuş bir tabaka (permafrost) bulunur!