Yer şekilleri, doğada gördüğümüz akarsu, rüzgar, buzul ve deniz gibi...
Coğrafya238 görüntüleme·Güncellendi 23 Haz 2026·3 sayfa10. Sınıf: Dış Kuvvetler ve Akarsu, Rüzgar, Buzul Hareketleri 2024-2025
Ecren Aydın@ecrenaydn
1 / 3
1
of 3
Akarsu ve Rüzgar Şekilleri
Akarsular, yeryüzünü şekillendiren en önemli dış kuvvetlerden biridir. Yüksek yerlerden aşağıya doğru akan sular, aşınma yaparak platolar ve çığlar oluşturur. Akarsuların yatağı kayan düzlüklere çığ denir.
Akarsular sadece aşındırmaz, aynı zamanda taşıdıkları malzemeleri biriktirerek yeni yer şekilleri oluşturur. Delta, deniz kenarında akarsuyun biriktirdiği ve D harfine benzeyen birikintilerdir. Delta oluşabilmesi için kıyının sığ olması, akarsuyun alüvyon taşıması ve akıntının az olması gerekir.
Rüzgarlar da özellikle kurak ve bitki örtüsü az olan bölgelerde etkili bir aşındırma gücüdür. Rüzgarın aşındırmasıyla tafoni gibi şekiller oluşurken, biriktirmesiyle kumul ve barkan gibi yer şekilleri meydana gelir.
💡 Biliyor muydun? Menderes, akarsuyun S şeklinde kıvrımlar yaparak akmasıdır ve düz arazilerde oluşur. Menderes oluşunca akarsuyun hızı ve aşındırma gücü azalırken, uzunluğu artar!
2
of 3
Buzul ve Karst Şekilleri
Buzullar, soğuk bölgelerde kar yağışlarının birikmesiyle oluşan dev buz kütleleridir. Buzulların aşındırmasıyla sirk çukuru gibi yapılar oluşur. Sirk çukurları, soğuk bölgelerde buzulların kayaları kazarak oluşturduğu çukurlardır. Hörgüç kayaları ise buzulun aşındırarak oluşturduğu diğer şekillerdir.
Karstik araziler, suda kolay çözünebilen kalker gibi kayaçların bulunduğu yerlerdir. Bu bölgelerde su, kayaçları eriterek özel yer şekilleri oluşturur. Lapya, küçük oluklar şeklindeki erime şeklidir. Bunlar zamanla genişleyerek sırasıyla dolin, uvala ve polye adı verilen daha büyük çukurlara dönüşür.
Karstik bölgelerde sadece aşınma değil, birikme de gerçekleşir. Traverten ve mağaralar bu birikme sonucu oluşan şekillerdir. Travertenler, Pamukkale'de gördüğümüz beyaz teraslar gibi kalsiyum karbonatın birikmesiyle oluşur.
🌊 Su Döngüsü Harikası: Karstik arazilerde yağmur suları yüzeyde akmak yerine yeraltına sızar ve yeraltı nehirleri oluşturur. Bu sular bazen yüzeye çıkarak muhteşem mağara sistemleri yaratır!
3
of 3
Kıyı Şekilleri ve Türkiye'deki Örnekler
Dalgalar ve akıntılar kıyılarda hem aşındırma hem de biriktirme yaparak çeşitli şekiller oluşturur. Falezler (yalıyarlar), dalgaların kıyıları aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlardır. Özellikle Batı Karadeniz kıyılarında Sinop-Ordu arasında ve Akdeniz kıyılarında yaygındır.
Kıyılarda biriktirme sonucu oluşan şekillerden biri tombolodur (saplı ada). Tombolo, kıyıya yakın bir adanın kıyı okuyla anakaraya bağlanmasıyla oluşan yarımadadır. Diğer kıyı birikinti şekilleri arasında lagün, kıyı kordonu ve kumsal sayılabilir.
Türkiye'de farklı kıyı tipleri görülür. Enine kıyılar özellikle Ege'de yaygındır ve körfez, koy gibi girintiler oluşturur. Boyuna kıyılar Karadeniz ve Akdeniz'de, ria tipi kıyılar ise İstanbul ve Çanakkale Boğazı'nda görülür.
🧠 Coğrafi İpucu: Kıyı tiplerini hatırlamanın kolay yolu: Enine kıyılar "E" gibi girintili çıkıntılı (Ege), boyuna kıyılar ise düz bir çizgi gibidir (Karadeniz sahilleri).
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Erosion
5CoğrafyaDış Kuvvetler
Aşınım ve birikim şekilleri
92024
Coğrafya10 sınıf tyt cografya
10 sınıf tyt coğrafya
102,28436
Coğrafya10. Sınıf coğrafya Türkiye'de dış kuvvetler konu anlatımı
Tyt coğrafya dış kuvvetler konu anlatımı
104888
Coğrafya10.sınıf Coğrafya
Akarsular rüzgarlar
101,1298
Coğrafya10.sınıf Coğrafya Aşınım ve Birikim Şekilleri
10.sınıf coğrafya aşınım ve birikim şekilleri 10.sınıf fen lisesi öğrencisi tarafından hazırlanmış notlardır.
104766
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,147271
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1097029
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050614
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276621
Coğrafya10. Sınıf Coğrafya
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
101,1048
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,45046
En popüler içerikler
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,18967
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,305187
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,163134
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,60363
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,610142
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,22349
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,17073
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Coğrafya238 görüntüleme·Güncellendi 23 Haz 2026·3 sayfa10. Sınıf: Dış Kuvvetler ve Akarsu, Rüzgar, Buzul Hareketleri 2024-2025
Ecren Aydın@ecrenaydn
Yer şekilleri, doğada gördüğümüz akarsu, rüzgar, buzul ve deniz gibi dış kuvvetlerin oluşturduğu çeşitli oluşumları kapsar. Bu konu, hem aşınma hem de birikme şekilleriyle doğanın sürekli değişim halinde olduğunu gösterir.
1
of 3
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Akarsu ve Rüzgar Şekilleri
Akarsular, yeryüzünü şekillendiren en önemli dış kuvvetlerden biridir. Yüksek yerlerden aşağıya doğru akan sular, aşınma yaparak platolar ve çığlar oluşturur. Akarsuların yatağı kayan düzlüklere çığ denir.
Akarsular sadece aşındırmaz, aynı zamanda taşıdıkları malzemeleri biriktirerek yeni yer şekilleri oluşturur. Delta, deniz kenarında akarsuyun biriktirdiği ve D harfine benzeyen birikintilerdir. Delta oluşabilmesi için kıyının sığ olması, akarsuyun alüvyon taşıması ve akıntının az olması gerekir.
Rüzgarlar da özellikle kurak ve bitki örtüsü az olan bölgelerde etkili bir aşındırma gücüdür. Rüzgarın aşındırmasıyla tafoni gibi şekiller oluşurken, biriktirmesiyle kumul ve barkan gibi yer şekilleri meydana gelir.
💡 Biliyor muydun? Menderes, akarsuyun S şeklinde kıvrımlar yaparak akmasıdır ve düz arazilerde oluşur. Menderes oluşunca akarsuyun hızı ve aşındırma gücü azalırken, uzunluğu artar!
2
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Buzul ve Karst Şekilleri
Buzullar, soğuk bölgelerde kar yağışlarının birikmesiyle oluşan dev buz kütleleridir. Buzulların aşındırmasıyla sirk çukuru gibi yapılar oluşur. Sirk çukurları, soğuk bölgelerde buzulların kayaları kazarak oluşturduğu çukurlardır. Hörgüç kayaları ise buzulun aşındırarak oluşturduğu diğer şekillerdir.
Karstik araziler, suda kolay çözünebilen kalker gibi kayaçların bulunduğu yerlerdir. Bu bölgelerde su, kayaçları eriterek özel yer şekilleri oluşturur. Lapya, küçük oluklar şeklindeki erime şeklidir. Bunlar zamanla genişleyerek sırasıyla dolin, uvala ve polye adı verilen daha büyük çukurlara dönüşür.
Karstik bölgelerde sadece aşınma değil, birikme de gerçekleşir. Traverten ve mağaralar bu birikme sonucu oluşan şekillerdir. Travertenler, Pamukkale'de gördüğümüz beyaz teraslar gibi kalsiyum karbonatın birikmesiyle oluşur.
🌊 Su Döngüsü Harikası: Karstik arazilerde yağmur suları yüzeyde akmak yerine yeraltına sızar ve yeraltı nehirleri oluşturur. Bu sular bazen yüzeye çıkarak muhteşem mağara sistemleri yaratır!
3
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Kıyı Şekilleri ve Türkiye'deki Örnekler
Dalgalar ve akıntılar kıyılarda hem aşındırma hem de biriktirme yaparak çeşitli şekiller oluşturur. Falezler (yalıyarlar), dalgaların kıyıları aşındırmasıyla oluşan dik yamaçlardır. Özellikle Batı Karadeniz kıyılarında Sinop-Ordu arasında ve Akdeniz kıyılarında yaygındır.
Kıyılarda biriktirme sonucu oluşan şekillerden biri tombolodur (saplı ada). Tombolo, kıyıya yakın bir adanın kıyı okuyla anakaraya bağlanmasıyla oluşan yarımadadır. Diğer kıyı birikinti şekilleri arasında lagün, kıyı kordonu ve kumsal sayılabilir.
Türkiye'de farklı kıyı tipleri görülür. Enine kıyılar özellikle Ege'de yaygındır ve körfez, koy gibi girintiler oluşturur. Boyuna kıyılar Karadeniz ve Akdeniz'de, ria tipi kıyılar ise İstanbul ve Çanakkale Boğazı'nda görülür.
🧠 Coğrafi İpucu: Kıyı tiplerini hatırlamanın kolay yolu: Enine kıyılar "E" gibi girintili çıkıntılı (Ege), boyuna kıyılar ise düz bir çizgi gibidir (Karadeniz sahilleri).
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Erosion
5CoğrafyaDış Kuvvetler
Aşınım ve birikim şekilleri
92024
Coğrafya10 sınıf tyt cografya
10 sınıf tyt coğrafya
102,28436
Coğrafya10. Sınıf coğrafya Türkiye'de dış kuvvetler konu anlatımı
Tyt coğrafya dış kuvvetler konu anlatımı
104888
Coğrafya10.sınıf Coğrafya
Akarsular rüzgarlar
101,1298
Coğrafya10.sınıf Coğrafya Aşınım ve Birikim Şekilleri
10.sınıf coğrafya aşınım ve birikim şekilleri 10.sınıf fen lisesi öğrencisi tarafından hazırlanmış notlardır.
104766
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,147271
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1097029
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050614
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276621
Coğrafya10. Sınıf Coğrafya
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
101,1048
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,45046
En popüler içerikler
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,18967
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,305187
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,163134
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,60363
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,610142
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,22349
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,17073
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı