TYT Biyoloji - Proteinler

Sen her gün et, süt, yumurta yerken aslında protein alıyorsun - peki bu proteinler vücudunda neler yapıyor? Proteinler canlıların yapısında en fazla bulunan organik maddedir ve birden fazla işlevi vardır: yapıcı-onarıcı, düzenleyici ve enerji verici.

Aminoasitler proteinlerin yapı taşlarıdır (monomerleri). Bu aminoasitler peptit bağı ile birbirine bağlanarak polimer yapıdaki proteinleri oluşturur. Proteinlerin yapısında karbon (C), hidrojen (H), oksijen (O) yanında mutlaka azot (N) bulunur, bazen kükürt (S) de eklenebilir.

Protein sentezi ribozom organelinde DNA'nın verdiği şifreye göre gerçekleşir. Proteinlerin birbirinden farklı olmasını sağlayan şey, senteze katılacak aminoasitlerin sayısı, sırası ve çeşidinin farklı olmasıdır. Bu yüzden protein yapı benzerliği canlıların sınıflandırılmasında kullanılır.

Önemli Not: İnsan vücudunda sentezlenemeyen aminoasitlere temel, esansiyel veya zorunlu aminoasit denir. Bunları mutlaka besinlerle almalıyız!

Proteinlerin yapısının bozulmasına denatürasyon, tekrar eski halini almasına renatürasyon denir. Proteinler sindirilmeden hücre zarından geçemezler - önce parçalanmaları gerekir.

Proteinlerin Görevleri:

• Enzimler: Biyolojik tepkimeleri hızlandırır
• Hemoglobin: Oksijen taşıması
• Aktin ve miyozin: Kas kasılması
• Antikorlar: Bağışıklık sistemi
• İnsülin, glukagon: Hormon görevleri
• Kollajen: Yapısal destek
• Fibrinojen: Kanın pıhtılaşması