Proteinler ve Enzimler
Proteinler vücudumuzun yapıtaşlarıdır. C, H, O, N elementlerini içeren, ayrıca P ve S de bulundurabilen bu moleküller, amino asit monomerlerinin peptid bağı ile birleşmesiyle oluşurlar. Canlıların yapısında en fazla bulunan organik maddelerdir ve DNA'dan gelen şifre ile ribozomlarda sentezlenirler.
Proteinlerin yapısı; yüksek sıcaklık, tuz derişimi, radyasyon ve kuvvetli asit-baz gibi etkenlerle bozulabilir. Bu olaya denatürasyon denir. Sadece üç boyutlu yapı bozulur ve eski haline dönmesine "renatürasyon" denir. Proteinler, canlı vücudunda antikorlar, hormonlar, hemoglobin, enzimler gibi çok çeşitli görevler üstlenirler.
Enzimler, tepkimelerin aktivasyon enerjisini düşürerek reaksiyonların daha hızlı gerçekleşmesini sağlayan protein yapılı katalizörlerdir. Hücre içinde sentezlenir, ancak hem hücre içinde hem de dışında görev yapabilirler. Enzimler tepkimeyi başlatmaz, sadece başlamış tepkimeyi hızlandırır ve bu süreçte harcanmazlar.
Dikkat! Enzimler, substratlarına özgüldür ve bir enzimin ürünü başka bir enzimin substratı olabilir. Böylece metabolik yolaklar oluşur.
Enzimler basit ve bileşik olmak üzere ikiye ayrılır. Basit enzimler sadece protein yapıdayken, bileşik enzimler protein kısmının (apoenzim) yanında yardımcı kısımlara (koenzim) da sahiptir. Aktif enzimlerin sonuna "-az" eki gelirken, pasif olan enzimler "-jen" eki alır. Örneğin pepsinojen, HCl ile aktifleşerek pepsin halini alır.