Hücrede madde taşınması, yaşamın temel süreçlerinden biridir. Bu süreç, hücre...
Biyoloji194 görüntüleme·Güncellendi 19 Haz 2026·3 sayfaTYT Biyoloji Madde Geçişleri Konu Anlatımı ve Örnekler
B
Benay Bektaş@benaybekta
1 / 3
1
of 3
Pasif Taşıma ve Difüzyon
Pasif taşıma, moleküllerin kendiliğinden çok yoğun oldukları yerden az yoğun oldukları yere hareket etmesidir. Bu işlem için ATP harcanmaz ve hem canlı hem de cansız hücrelerde görülebilir.
Pasif taşımanın ilk türü difüzyondur. Difüzyon, moleküllerin yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru yayılmasıdır ve ortamdaki yoğunluk eşitleninceye kadar devam eder. İki çeşidi vardır: Basit difüzyon (O₂, CO₂ gibi küçük moleküllerin doğrudan zardan geçişi) ve kolaylaştırılmış difüzyon (taşıyıcı proteinlerin yardımıyla gerçekleşir).
Ozmoz ise pasif taşımanın diğer türüdür ve suyun yarı geçirgen bir zardan yoğunluğu fazla olan tarafa geçişidir. Ozmozun gerçekleşmesinde osmotik basınç (çözünmüş maddelerin emme basıncı) ve turgor basıncı (hücrenin şişmesiyle zara yapılan basınç) önemli rol oynar.
Hatırla! Difüzyon ve ozmoz arasındaki temel fark, difüzyonda çözünen maddenin, ozmozda ise çözen maddenin (suyun) geçiş yapmasıdır.
2
of 3
Çözelti Türleri ve Aktif Taşıma
Hücrelerin bulundukları ortamın yoğunluğu, madde taşınımını büyük ölçüde etkiler. Hipotonik ortamda hücre su alarak şişer. İzotonik ortamda net madde geçişi olmaz ve osmotik denge sağlanır. Hipertonik ortamda ise hücre su kaybederek büzülür.
Hipertonik ortamda hücrenin su kaybederek büzülmesine plazmoliz denir. Plazmolize uğrayan hücre hipotonik ortama konulduğunda su alarak eski haline dönebilir, buna deplazmoliz denir. Hayvan hücrelerinde aşırı su alımı sonucu hücre zarının parçalanmasına ise hemoliz adı verilir.
Aktif taşıma, moleküllerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama taşınmasıdır ve ATP harcanması gerekir. Bu taşıma türü sadece canlı hücrelerde gerçekleşir ve taşıyıcı proteinler ile enzimler kullanılır.
Dikkat! Bitki hücrelerinde hemoliz görülmez çünkü hücre çeperi hücrenin patlamasını engeller.
3
of 3
Büyük Moleküllerin Taşınması
Hücre zarının porlarından geçemeyecek kadar büyük moleküllerin taşınması özel mekanizmalarla gerçekleşir. Bu taşıma, endositoz ve ekzositoz olmak üzere iki şekilde olur.
Endositoz, büyük moleküllerin ATP harcanarak hücre içine alınmasıdır. Katı maddelerin alınmasına fagositoz, sıvıların alınmasına pinositoz denir. Bu olaylar bitki hücrelerinde görülmez çünkü hücre çeperi buna engel olur.
Ekzositoz ise büyük moleküllerin hücre dışına atılmasıdır. Bu işlemde, atılacak madde koful içinde hücre zarına yaklaşır, zarla birleşir ve dışarı atılır. Ekzositoz tüm canlı hücrelerde gerçekleşir ve bu işlem sırasında da ATP harcanır.
Hatırla! Hipotonik ortamda turgor, hipertonik ortamda plazmoliz gerçekleşir. Plazmolize uğrayan hücre hipotonik ortama konulduğunda deplazmoliz ile normal haline dönebilir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
BiologyEn popüler içerikler: Hypotonic
1Biyoloji dersinin en popüler içerikleri
9BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,132133
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,35085
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
Biyoloji9.sınıf Biyoloji 2.Dönem 1.yazılı
Biyoloji
92,54121
Biyoloji11. Sınıf biyoloji dolaşım sistemi
Hem kısa hemde konunun püf noktaları va yani bilmeniz gereken herşey varr vasfıgelir diye bir sitenin oradan da bakabilirsinizzz
111,54441
BiyolojiBitki Biyolojisi
12. sınıf bitki biyolojisi
1289216
Biyolojiayt biyoloji tekrar
meb kitap özeti
121,54015
BiyolojiBoşaltım Sistemi
Boşaltım sistemi ve ayrıntıları
1159314
BiyolojiDolaşım sistemi
Konu anlatımı
116,046212
En popüler içerikler
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,17666
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,267186
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,132133
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,21249
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,35085
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,59663
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,77155
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,297188
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,597113
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Biyoloji194 görüntüleme·Güncellendi 19 Haz 2026·3 sayfaTYT Biyoloji Madde Geçişleri Konu Anlatımı ve Örnekler
B
Benay Bektaş@benaybekta
Hücrede madde taşınması, yaşamın temel süreçlerinden biridir. Bu süreç, hücre zarı tarafından gerçekleştirilir ve iki ana gruba ayrılır: enerji gerektiren ve enerji gerektirmeyen taşıma. Bu notlar, hücrede madde geçiş mekanizmalarını basit bir dille açıklıyor.
1
of 3
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Pasif Taşıma ve Difüzyon
Pasif taşıma, moleküllerin kendiliğinden çok yoğun oldukları yerden az yoğun oldukları yere hareket etmesidir. Bu işlem için ATP harcanmaz ve hem canlı hem de cansız hücrelerde görülebilir.
Pasif taşımanın ilk türü difüzyondur. Difüzyon, moleküllerin yoğun ortamdan az yoğun ortama doğru yayılmasıdır ve ortamdaki yoğunluk eşitleninceye kadar devam eder. İki çeşidi vardır: Basit difüzyon (O₂, CO₂ gibi küçük moleküllerin doğrudan zardan geçişi) ve kolaylaştırılmış difüzyon (taşıyıcı proteinlerin yardımıyla gerçekleşir).
Ozmoz ise pasif taşımanın diğer türüdür ve suyun yarı geçirgen bir zardan yoğunluğu fazla olan tarafa geçişidir. Ozmozun gerçekleşmesinde osmotik basınç (çözünmüş maddelerin emme basıncı) ve turgor basıncı (hücrenin şişmesiyle zara yapılan basınç) önemli rol oynar.
Hatırla! Difüzyon ve ozmoz arasındaki temel fark, difüzyonda çözünen maddenin, ozmozda ise çözen maddenin (suyun) geçiş yapmasıdır.
2
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Çözelti Türleri ve Aktif Taşıma
Hücrelerin bulundukları ortamın yoğunluğu, madde taşınımını büyük ölçüde etkiler. Hipotonik ortamda hücre su alarak şişer. İzotonik ortamda net madde geçişi olmaz ve osmotik denge sağlanır. Hipertonik ortamda ise hücre su kaybederek büzülür.
Hipertonik ortamda hücrenin su kaybederek büzülmesine plazmoliz denir. Plazmolize uğrayan hücre hipotonik ortama konulduğunda su alarak eski haline dönebilir, buna deplazmoliz denir. Hayvan hücrelerinde aşırı su alımı sonucu hücre zarının parçalanmasına ise hemoliz adı verilir.
Aktif taşıma, moleküllerin az yoğun ortamdan çok yoğun ortama taşınmasıdır ve ATP harcanması gerekir. Bu taşıma türü sadece canlı hücrelerde gerçekleşir ve taşıyıcı proteinler ile enzimler kullanılır.
Dikkat! Bitki hücrelerinde hemoliz görülmez çünkü hücre çeperi hücrenin patlamasını engeller.
3
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Büyük Moleküllerin Taşınması
Hücre zarının porlarından geçemeyecek kadar büyük moleküllerin taşınması özel mekanizmalarla gerçekleşir. Bu taşıma, endositoz ve ekzositoz olmak üzere iki şekilde olur.
Endositoz, büyük moleküllerin ATP harcanarak hücre içine alınmasıdır. Katı maddelerin alınmasına fagositoz, sıvıların alınmasına pinositoz denir. Bu olaylar bitki hücrelerinde görülmez çünkü hücre çeperi buna engel olur.
Ekzositoz ise büyük moleküllerin hücre dışına atılmasıdır. Bu işlemde, atılacak madde koful içinde hücre zarına yaklaşır, zarla birleşir ve dışarı atılır. Ekzositoz tüm canlı hücrelerde gerçekleşir ve bu işlem sırasında da ATP harcanır.
Hatırla! Hipotonik ortamda turgor, hipertonik ortamda plazmoliz gerçekleşir. Plazmolize uğrayan hücre hipotonik ortama konulduğunda deplazmoliz ile normal haline dönebilir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Hypotonic
1Biyoloji dersinin en popüler içerikleri
9BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,132133
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,35085
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
Biyoloji9.sınıf Biyoloji 2.Dönem 1.yazılı
Biyoloji
92,54121
Biyoloji11. Sınıf biyoloji dolaşım sistemi
Hem kısa hemde konunun püf noktaları va yani bilmeniz gereken herşey varr vasfıgelir diye bir sitenin oradan da bakabilirsinizzz
111,54441
BiyolojiBitki Biyolojisi
12. sınıf bitki biyolojisi
1289216
Biyolojiayt biyoloji tekrar
meb kitap özeti
121,54015
BiyolojiBoşaltım Sistemi
Boşaltım sistemi ve ayrıntıları
1159314
BiyolojiDolaşım sistemi
Konu anlatımı
116,046212
En popüler içerikler
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,17666
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,267186
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,132133
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,21249
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,35085
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,59663
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,77155
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,297188
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,597113
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı