Hücre Organelleri ve İşlevleri

Ribozom, protein sentezinden sorumlu RNA ve proteinden oluşan bir organeldir. Prokaryotlarda sitoplazmada serbest halde bulunurken, ökaryotlarda çekirdekte üretilir. Birden fazla ribozomun bir araya gelmesiyle polizom oluşur.

Endoplazmik Retikulum (ER) depolama ve taşıma görevini üstlenir. Koful üretebilen bu organel, kas hücrelerinde "sarkoplazmik retikulum" adını alır ve kalsiyum depolar. Granüllü ER'de ribozomlar bulunur ve hücre dışı proteinleri üretirken, granülsüz ER hücre içi proteinleri üretir. Ayrıca zararlı maddelerin zararını azaltarak detoksifikasyon görevi görür.

Golgi aygıtı, salgı ve paketleme işlevini yerine getirir. Yassı keseler ve boru kanallardan oluşan bu organel, protein ve yağ yapılıdır. ER tarafından üretilir ve koful ile lizozom oluşumunu sağlar. Alyuvar ve sperm hücrelerinde bulunmaz.

Not: Lizozom, gelişmiş bitki ve mantar hücrelerinde bulunmaz. Lizozomun parçalanıp hücrenin kendini sindirmesine "otolizi" denir.

Peroksizom, zehirli maddeleri yok etme görevini üstlenir. Karaciğerde bol miktarda bulunan bu organel, hidrojen peroksiti (H₂O₂) su ve oksijene dönüştürür. Granülsüz ER ile üretilir ve yağ asitlerini okside eder.

Sentrozom, hücre bölünmesi sırasında iplikleri oluşturur. Mikrotübüllerden oluşan sentriyoller, sentrozomun temel yapısını oluşturur. Alyuvar, sinir hücresi, mantar, çizgili kas ve yumurta hücrelerinde bulunmaz.

Koful (vakuol), hücrede depolama görevi üstlenir. Kontraktil koful, hücre içine giren fazla suyun atılmasını sağlayarak hücrenin patlamasını engeller. Kofullar hayvan hücrelerinde küçük ve çok sayıda, bitki hücrelerinde ise büyük ve tek olarak bulunur.