Canlıların Temel Bileşenleri

Canlılar iki tür madde içerir: inorganik ve organik. İnorganik maddeler (su, mineral, asit, baz, tuz) sindirilmez ve dışarıdan alınır. Organik maddeler ise (karbonhidrat, lipit, protein, vitamin, enzim, hormon, nükleik asitler, ATP) yapılarında C, H, O elementlerini bir arada bulundurur.

Canlı vücudunda maddeler farklı görevler üstlenir: Yapıcı-onarıcılar (protein, su, mineral, yağ, karbonhidrat), Enerji vericiler (karbonhidrat, yağ, protein) ve Düzenleyiciler (su, mineral, vitamin, hormon, yağ, protein). Enerji verme sıralaması YAĞ > PROTEİN > KARBONHİDRAT şeklindeyken, yapıcı-onarıcılık miktarı PROTEİN > YAĞ > KARBONHİDRAT şeklindedir.

Vücudumuzda monomerler birleşerek polimerleri oluşturur (dehidrasyon). Tersine, polimerler su ile parçalanarak monomerlere dönüşür (hidroliz). Karbonhidratlar şekerlerden oluşur: monosakkaritler (glikoz, fruktoz), disakkaritler (sükroz) ve polisakkaritler (nişasta, glikojen, selüloz). Yağlar trigliserit, fosfolipit ve steroit olarak bulunurken, proteinler amino asitlerden oluşur.

Unutma! Enzimler protein yapılı olup, tepkimeleri hızlandırırlar. Çalışmaları sıcaklık, su, yoğunluk ve pH gibi faktörlerden etkilenir. Basit enzimler sadece proteinden oluşurken, bileşik enzimler protein kısmı (apoenzim) ve yardımcı kısım (kofaktör/koenzim) içerir.