Organik Bileşikler ve Enerji Metabolizması
Vücudumuz enerji ihtiyacını karşılarken organik bileşikleri belirli bir sırayla kullanır: Önce karbonhidratlar, sonra lipitler (yağlar) ve en son proteinler. Ancak enerji verme kapasitesi açısından sıralama farklıdır: Lipitler en çok enerjiyi verirken, proteinler orta, karbonhidratlar ise en az enerji verir.
Yapıcı-onarıcı görev söz konusu olduğunda ise öncelik proteinlerdedir, sonra lipitler ve en son karbonhidratlar gelir. Vücutta en fazla bulunan organik bileşik proteinken, en çok bulunan inorganik bileşik sudur (H₂O).
Karbonhidratlar (CₙH₂ₙOₙ) canlıların en önemli ve öncelikli enerji kaynağıdır. Yapılarındaki monomer sayısına göre üç gruba ayrılırlar: Monosakkaritler (tek birim), disakkaritler (iki birim) ve polisakkaritler (çok birim).
⚡ Bilgi Notu: Monosakkaritlerden glikoz, beyinde kullanılan tek enerji kaynağıdır ve vücut diğer şekerleri (fruktoz, galaktoz) glikoza dönüştürerek kullanır!
Monosakkaritler, karbonhidratların en küçük yapı taşlarıdır. İçerdikleri karbon sayısına göre triozlar (3C), pentozlar (5C) ve heksozlar (6C) olarak gruplandırılır. Özellikle pentoz grubu içindeki riboz RNA ve ATP'nin yapı taşıyken, deoksiriboz ise DNA'nın yapısında bulunur.