Hücre Zarından Madde Geçişlerine Genel Bakış
Hücresel faaliyetlerin devamı için gerekli olan madde alışverişi, pasif taşıma ve aktif taşıma olmak üzere iki temel mekanizmayla gerçekleşir. Bu mekanizmalar moleküllerin büyüklüğüne göre de sınıflandırılabilir.
Küçük moleküller, difüzyon ve osmoz gibi pasif taşıma yöntemleriyle veya ATP harcanarak aktif taşımayla geçiş yapabilir. Büyük moleküller ise endositoz ve ekzositoz yöntemleriyle taşınır.
Hücre zarından geçiş kolaylığı molekülün özelliklerine bağlıdır. Küçük moleküller büyük moleküllere göre, nötr atomlar iyonlara göre, negatif yüklü iyonlar pozitif yüklü iyonlara göre daha kolay geçiş yapar. Ayrıca yağda çözünen maddeler (A, D, E, K vitaminleri) suda çözünenlere göre zardan daha kolay geçebilir.
Unutma! Eter, kloroform ve alkol gibi yağı çözen maddeler, hücre zarından çok kolay geçerek anestezik etki yaratır.
Pasif taşıma sırasında madde yüksek konsantrasyondan düşük konsantrasyona doğru hareket ederken enerji harcanmaz. Bu taşıma şekli hem canlı hem de cansız hücrelerde görülebilir. Sıcaklık ve hareketlilik difüzyon hızını artırır.